Hành trình trả lại tên cho các anh hùng liệt sĩ

Cán bộ, chiến sĩ lấy mẫu sinh phẩm phục vụ xác định ADN liệt sĩ

Mệnh lệnh từ trái tim người lính

Những ngày trung tuần tháng 6/2026, thời tiết tại thành phố Huế bước vào giai đoạn khắc nghiệt nhất với những đợt nắng như trút lửa. Tại Nghĩa trang Liệt sĩ thành phố Huế, cái nóng hầm hập phả lên từ nền đất, làn gió khô rát thổi qua từng hàng bia mộ.

Vượt qua cái ngột ngạt oi nồng ấy, hàng chục chiến sĩ quân đội cùng các lực lượng phối hợp chạy đua với thời gian. Không một phút ngơi nghỉ, những người lính mang trên mình bộ quân phục ướt sũng mồ hôi đang cẩn trọng gạt từng lớp đất, triển khai lấy mẫu sinh phẩm và số hóa thông tin của toàn bộ 1.456 hài cốt liệt sĩ chưa xác định được danh tính tại đây.

Trực tiếp điều hành các tổ công tác tại hiện trường, Thượng tá Nguyễn Văn Hải, Trưởng ban Chính sách Ban Chỉ huy Quân sự (CHQS) thành phố Huế cho biết: “Công việc dưới thời tiết này thực sự là một thử thách rất lớn về cả thể lực lẫn ý chí của anh em. Khối lượng công việc khổng lồ, yêu cầu kỹ thuật cực kỳ khắt khe để phục vụ giám định ADN tốt nhất. Lực lượng quân đội phối hợp chặt chẽ với ngành y tế, công an, phân chia thành từng kíp bám trụ thực địa. Từ nghĩa trang nắng cháy đến những đêm trắng làm hồ sơ, nhập dữ liệu số hóa, anh em cán bộ, chiến sĩ vẫn miệt mài làm việc với quyết tâm cao nhất là sớm hoàn thành kế hoạch, tuyệt đối không để xảy ra sai sót hay bỏ trống bất kỳ trường hợp nào”.

Tại hiện trường, quy trình kỹ thuật được kiểm soát nghiêm ngặt đến từng chi tiết nhỏ. Từ khâu xác định vị trí mộ, khai quật, lấy mẫu sinh phẩm, niêm phong cho đến lập mã định danh dữ liệu số hóa, bảo quản và vận chuyển đều phải tuân thủ tính thống nhất, chính xác tối đa. Dưới bóng mũ cối, những khuôn mặt sạm đen vì nắng gió nhưng các anh tập trung cao độ.

Cẩn trọng nâng niu từng mẫu hài cốt lên phục vụ lấy mẫu sinh phẩm để lập mã định danh, Thiếu tá chuyên nghiệp Nguyễn Phi Cảnh, nhân viên Đội 192 bộc bạch: “Khi trực tiếp thực hiện các công đoạn khai quật, nhìn dòng chữ “chưa xác định được thông tin” trên văn bia, mọi mệt mỏi dưới cái nắng cháy da cháy thịt dường như tan biến. Chúng tôi tự nhủ phải làm thật kỹ, thật chuẩn xác, xem các bác, các chú như chính người thân ruột thịt của mình để hành trình đưa các anh trở về với gia đình, quê hương không còn xa nữa”.

Sự chu đáo của người lính không chỉ nằm ở lúc lấy mẫu, mà ngay sau khi hoàn thành, các anh lại tỉ mỉ vun xới, hoàn trả nguyên trạng mặt bằng các phần mộ một cách trang trọng, sạch sẽ, giữ trọn vẹn sự yên bình vốn có của nghĩa trang.

Quyết tâm số hóa hơn 7.000 mẫu giám định

Nhiệm vụ tại Nghĩa trang Liệt sĩ thành phố Huế chính là mũi chủ công, tạo tiền đề để lan tỏa chiến dịch ra quy mô toàn diện rộng khắp địa bàn. Bản đồ số hóa hài cốt liệt sĩ trên đất Huế còn rất dài và nhiều gian nan khi toàn thành phố hiện vẫn còn 39 nghĩa trang liệt sĩ của 20 xã, phường với tổng cộng 7.093 phần mộ cần được lấy mẫu giám định ADN.

Nhận thức được tầm quan trọng của công việc, lực lượng vũ trang đã chủ động phối hợp cùng cấp ủy, chính quyền địa phương mở rộng mạng lưới lưu động xuống tận từng khu phố, thôn bản để thu nhận mẫu sinh phẩm của thân nhân các liệt sĩ còn thiếu thông tin.

Các địa phương đang rà soát kỹ lưỡng, ưu tiên thu nhận mẫu từ những người có quan hệ huyết thống gần nhất theo dòng mẹ của liệt sĩ nhằm bảo đảm độ chính xác cao nhất khi đối chiếu, dựng lại hồ sơ danh tính. Để có được sự đồng bộ và tăng tốc mạnh mẽ đó là nhờ sự vào cuộc rốt ráo, chỉ đạo sát sao từ các cấp chính quyền.

Trực tiếp kiểm tra, đôn đốc từng công đoạn tại hiện trường, Phó Chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Văn Mạnh, Trưởng Ban chỉ đạo 515 thành phố khẳng định: “Chiến dịch 500 ngày đêm không đơn thuần là một nhiệm vụ hành chính, mà là mệnh lệnh từ trái tim, là món nợ ân tình sâu nặng thể hiện đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” của thế hệ hôm nay. Dù thời tiết khắc nghiệt hay khối lượng công việc có lớn đến đâu, chúng tôi quyết tâm đứng sau làm điểm tựa, huy động mọi nguồn lực, phối hợp chặt chẽ với lực lượng quân đội để thực hiện đúng tiến độ. Việc số hóa và lấy mẫu chuẩn xác ở giai đoạn này chính là cơ sở cốt lõi để đem lại câu trả lời chính xác nhất, khép lại nỗi đau ngóng trông bấy lâu nay của thân nhân các anh hùng liệt sĩ”.

Dưới cái nắng gắt những ngày tháng Sáu, sự hy sinh thầm lặng, tác phong kỷ luật của những người lính thời bình hòa cùng sự quyết liệt của chính quyền các cấp đang minh chứng cho trách nhiệm cao cả trước lịch sử. Mỗi hồ sơ số hóa được hoàn thiện hôm nay chính là lời hứa danh dự của thế hệ đi sau, quyết tâm đưa các anh hùng liệt sĩ trở về với tên tuổi vẹn nguyên.