ClockChủ Nhật, 05/04/2026 05:59

Văn hóa trà Việt qua “Chuyện trà”

HNN - Trà từ đâu mà có? Có từ khi nào? Vì sao lại gọi là “trà” mà không phải những tên gọi khác? Người Việt thưởng trà ra sao?… Đó là những câu hỏi được đặt ra trong cuốn sách “Chuyện trà - Lịch sử một thức uống lâu đời của người Việt” (gọi tắt là Chuyện trà) của tác giả Trần Quang Đức. Sách do Nhà Xuất bản Thế Giới và Nhã Nam phát hành, xuất bản lần đầu năm 2022 và tái bản năm 2025.

Cái nôi của những cuốn sách hayĐến Huế tìm sách quý Tuổi hai mươi hào hùngChất Huế trong “Tuổi thơ dữ dội”

 Chuyện trà gợi mở nhiều suy ngẫm về văn hóa truyền thống trong nhịp sống hiện đại

Với hơn 300 trang, Chuyện trà được xem như một cẩm nang về văn hóa trà, được viết dựa trên quá trình khảo chứng, đối chiếu với nhiều nguồn sử liệu của Việt Nam và thế giới. Không chỉ mang tính nghiên cứu, cuốn sách còn là sự kết hợp hài hòa giữa tư liệu lịch sử và những suy ngẫm của tác giả về chuyện xưa, chuyện nay, về những đổi thay trong đời sống và thế thái nhân tình. Nhờ vậy, dù chứa đựng nhiều kiến thức từ cổ chí kim, từ Đông sang Tây, Chuyện trà vẫn tạo cảm giác gần gũi, dễ đọc, không hề khô khan.

Cuốn sách gồm 5 chương, được sắp xếp theo tiến trình hình thành và phát triển của trà. Bắt đầu từ “Trà nguồn cội”, giới thiệu về giống cây, tên gọi và thú uống trà; tiếp đến là “Trà mộc mạc”, “Trà hương sắc”, kể về những cách uống trà từ dân dã đến tinh tế. Tác giả chậm rãi dẫn người đọc đến “Trà thưởng thức”, nói về kỹ thuật pha trà và các dụng cụ trà, trước khi khép lại bằng “Trà tinh thần”, nơi chén trà trở thành cầu nối của văn hóa và tâm hồn.

Điều thú vị là những câu chuyện về kỹ thuật pha trà và cách thưởng trà được kể lại sinh động, giàu cảm xúc. Tác giả Trần Quang Đức cho rằng: “Không đâu như ở Việt Nam, trà hiện diện ở nhiều cung bậc khác nhau, từ đơn sơ, giản dị đến cầu kỳ, tinh tế. Trà có thể hiện diện từ dinh thự, công quyền đến hang cùng ngõ hẻm”. Qua những trang sách, người đọc nhận ra rằng uống trà không chỉ để giải khát, mà còn ẩn chứa cả một chiều sâu lịch sử và văn hóa.

Cuốn sách còn giới thiệu nhiều giai thoại về thú thưởng trà của các danh nhân như Nguyễn Trãi, Lê Hữu Trác, Nguyễn Bỉnh Khiêm, Phạm Đình Hổ, Cao Bá Quát… Những câu chuyện ấy khiến Chuyện trà giống như một tách trà thanh nhã. Bên cạnh đó, phần phụ lục “Thưởng trà giai phẩm tuyển” tập hợp nhiều áng văn thơ đặc sắc viết về trà của người Việt, trở thành nguồn tư liệu quý cho độc giả yêu trà và mong muốn tìm hiểu văn hóa trà Việt.

Có lẽ hấp dẫn nhất là các chương viết về hương sắc, thưởng thức và tinh thần của trà. Ở đó, người viết thể hiện rõ sự am hiểu và niềm đam mê của mình khi đan xen kiến thức, cảm xúc cùng kinh nghiệm tích lũy từ nhiều năm thưởng trà và những chuyến điền dã. Văn phong vì thế trở nên sinh động, dung hòa giữa sự tinh tế của cảm xúc và chiều sâu của kiến thức.

Ít ai biết rằng Chuyện trà được Trần Quang Đức khởi thảo vào đầu năm 2020, trong đợt giãn cách xã hội đầu tiên do dịch COVID-19. Sau nửa năm, bản thảo phải tạm gác lại khi cuộc sống trở lại bình thường. Đến tháng 5/2021, dịch bệnh bùng phát lần nữa, tác giả lên Đà Lạt một thời gian, “đóng cửa” tập trung hoàn thiện cuốn sách.

Những ngày đầu xuân, chén trà luôn hiện diện như một nét đẹp truyền thống. Và khi nhâm nhi Chuyện trà, người đọc như được bước vào một thế giới trà đầy hương sắc. Những câu chuyện của Trần Quang Đức giống như tách trà đầu năm: Vị chát nhẹ ban đầu nhưng đọng lại hậu ngọt, gợi mở nhiều suy ngẫm về văn hóa truyền thống trong nhịp sống hiện đại.

An Nhiên (giới thiệu)
ĐÁNH GIÁ
Hãy trở thành người đầu tiên đánh giá cho bài viết này!
  Nội dung góp ý

BẠN CÓ THỂ QUAN TÂM

Từ buồng lái của cơ trưởng

Trong thế giới sách phong phú xuất bản ở Việt Nam, hiếm có một tác phẩm kể về nghề phi công, về những chuyến bay hiện thực và gần gũi như “Cơ trưởng từ buồng lái” của Thư Uyển. Xuất bản năm 2022, do NXB Phụ Nữ ấn hành (374 trang), cuốn sách là tập hợp những ghi chép góp nhặt qua hơn 10 năm bay lượn của một phi công.

Từ buồng lái của cơ trưởng
Lặng lẽ những tiệm sách cũ...

Ngày trước, mỗi khi bước vào một tiệm sách cũ, điều đầu tiên mọi người thường thấy là những chồng sách cao hơn đầu người, trang giấy đã mủn theo thời gian, sờn góc. Trong không gian yên tĩnh ấy, người đọc kiên nhẫn lật tìm từng cuốn một như thể đang khám phá một kho tàng nhỏ. Nhưng ngày nay, những không gian như thế ở Huế đang dần biến mất...

Lặng lẽ những tiệm sách cũ
Cái nôi của những cuốn sách hay

Trong hơn 45 năm hình thành và phát triển, Nhà Xuất bản (NXB) Thuận Hóa đã để lại dấu ấn quan trọng với đủ thể loại sách. Cố nhà báo Hoàng Tùng - nguyên Bí thư Trung ương Đảng từng cho rằng: “Nhà Xuất bản Thuận Hóa dù là nhà xuất bản địa phương nhưng không phải địa phương - vì Huế là một trung tâm lịch sử văn hóa lâu đời của đất nước và cũng được thế giới biết đến”.

Cái nôi của những cuốn sách hay
Đến Huế tìm sách quý

Cách đây hơn một tháng, một sáng cuối năm tất bật, tôi bất ngờ nhận được cuộc hẹn của anh Nguyễn Anh Tuấn, một nhà nghiên cứu trẻ, đang công tác tại Hội Khoa học lịch sử thành phố Huế.

Đến Huế tìm sách quý
Tuổi hai mươi hào hùng

Đúng 20 năm sau khi cuốn nhật ký nổi tiếng “Mãi mãi tuổi hai mươi” của Liệt sĩ Nguyễn Văn Thạc lần đầu được xuất bản, trong năm 2025, Nhà Xuất bản Thế giới ra mắt hồi ký “Chúng tôi lên đường, tuổi hai mươi…” của Trịnh Hòa Bình.

Tuổi hai mươi hào hùng

TIN MỚI

Return to top