 |
| Bìa sách “Chúng tôi lên đường, tuổi hai mươi...”. Ảnh: Trương Diệu |
“Chúng tôi lên đường, tuổi hai mươi…” là những trang hồi ức của người lính Trịnh Hòa Bình, cựu binh Trung đoàn 95, Sư đoàn 325. Ông từng tham gia trận đánh 81 ngày đêm giữ Thành cổ Quảng Trị và nhiều chiến trường ác liệt: Buôn Ma Thuột, Cheo Reo, Phú Bổn, Dầu Giây, Xuân Lộc, Long Thành…
“Chúng tôi lên đường, tuổi hai mươi…” gồm ba phần. Phần 1 - Ký ức về gia đình, được tác giả dành để tái hiện tuổi thơ và nền tảng gia đình, nơi hun đúc nên lý tưởng của một thế hệ thanh niên Hà Nội. Bao câu chuyện về cha mẹ, tình thân, làng quê thời sơ tán và hành trang chuẩn bị cho ngày lên đường ra trận là nền tảng tâm lý, văn hóa cho toàn bộ hồi ký.
Phần 2 - Trong lửa đạn chiến tranh, là trục trung tâm, ghi lại trải nghiệm của người lính Hà thành tại Quảng Trị, đặc biệt là chiến dịch Thành cổ năm 1972. Không chỉ tái hiện sự khốc liệt của cuộc chiến, tác giả còn cho thấy tình đồng đội, lòng nhân ái và chiều sâu tâm hồn của người lính trẻ vượt qua đói rét, thiếu thốn, hay qua những sinh hoạt thường nhật trong những khoảng lặng giữa các trận chiến.
Khép lại là phần 3 - Hậu chiến và hành trình ký ức, tác giả đưa người đọc “đi cùng” những di chứng về thể xác lẫn tinh thần của lính, của cuộc sống thời hậu chiến, những chiêm nghiệm về hòa bình, ký ức, sự tri ân và trách nhiệm của thế hệ đi sau… Sách còn có thêm phần Phụ lục, tập hợp một số bài viết của đồng đội, thế hệ tiếp bước với góc nhìn hiện tại về chiến tranh - hòa bình.
Hôm nay đọc “Chúng tôi lên đường, tuổi hai mươi …” lại nhớ tới “Mãi mãi tuổi hai mươi”. Sách của Nguyễn Văn Thạc và Trịnh Hòa Bình có nhiều nét tương đồng sâu sắc. Cả hai cùng chung chủ đề “tuổi hai mươi lên đường”, bao thế hệ trẻ giã từ giảng đường, gác lại ước mơ và hoài bão cá nhân để lên đường vì Tổ quốc; cùng khắc họa vẻ đẹp tâm hồn người lính Việt Nam - thuần khiết, nồng nàn yêu nước, bất khuất trước gian khổ.
Khác biệt là ở chỗ, “Mãi mãi tuổi hai mươi” là nhật ký cá nhân của một liệt sĩ trẻ (hy sinh năm 1972), mang tính suy tư, triết lý sâu sắc. Còn “Chúng tôi lên đường, tuổi hai mươi...” là hồi ký của người sống sót, kể chuyện đồng đội, với góc nhìn từ hậu chiến, nhấn mạnh thông điệp hòa bình cho thế hệ sau.
Ông Trịnh Hòa Bình chia sẻ: “Tôi đã nghĩ sẽ viết cuốn này từ năm 1987 và tới năm 2017 mới bắt đầu viết. Tôi viết về chiến tranh, nhưng tôi nghĩ tốt nhất, đừng phải trải qua chiến tranh. Tôi hy vọng thế hệ sau sẽ không có chiến tranh, nhưng lớp trẻ cũng cần biết và sẵn sàng bảo vệ những gì mà thế hệ chúng tôi đánh đổi bằng xương máu”.
Qua từng trang sách, hình ảnh thế hệ học sinh - sinh viên - trí thức bước vào chiến trường được tái hiện với ba lô nhẹ nhưng tâm hồn đầy ắp sách vở, âm nhạc và ký ức học trò. Chính nền tảng văn hóa - giáo dục đã tạo cho họ cách nghĩ rất riêng, rung cảm trước cái đẹp, giàu lòng nhân ái, trọng nghĩa tình và luôn giữ phẩm giá dù trong mưa bom bão đạn.
Có thể nói, cuốn sách của Trịnh Hòa Bình là một tư liệu quý, góp phần giữ gìn ký ức về một thế hệ anh hùng, đồng thời nhắc nhở thế hệ trẻ hôm nay trân trọng hòa bình. Cuốn sách dành cho những người quan tâm lịch sử và ký ức chiến tranh, những bạn trẻ muốn hiểu về thế hệ cha anh, những ai yêu thích thể loại hồi ký giàu cảm xúc và chất nhân văn.