 |
| Bờ sông Hương sau giải tỏa, chỉnh trang trở nên khang trang, sạch đẹp |
“Cầu nối” tạo sự đồng thuận
Công tác giải phóng mặt bằng, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư để thực hiện các dự án là thách thức lớn đối với các địa phương, nhất là ở những khu vực trung tâm, nơi mật độ dân cư cao và giá trị đất đai lớn. Tuy nhiên, đây lại là khâu then chốt quyết định tiến độ giải ngân vốn đầu tư công, hiệu quả triển khai dự án cũng như mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh.
Theo ông Nguyễn Việt Bằng, Chủ tịch UBND phường Phú Xuân, tiến độ giải phóng mặt bằng nhanh hay chậm không chỉ phụ thuộc vào cơ chế, chính sách mà còn gắn với việc phát huy dân chủ ở cơ sở và công tác vận động quần chúng nhân dân. Khi người dân được biết, được bàn, được giải thích rõ ràng và thấy quyền lợi chính đáng của mình được bảo đảm, sự đồng thuận sẽ cao hơn.
Hiện nay, Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường Phú Xuân được giao thẩm định hồ sơ, theo dõi tiến độ và tham mưu thực hiện 6 dự án trọng điểm, với khoảng 6.174 hộ dân bị ảnh hưởng. Trong đó có các dự án lớn như: Bảo tồn, tu bổ và tôn tạo hệ thống Kinh thành Huế; Chương trình phát triển các đô thị loại II (Đô thị xanh); nâng cấp, mở rộng đường Nguyễn Gia Thiều; hạ tầng kỹ thuật chợ đầu mối; khu dân cư đường Cao Bá Quát; chỉnh trang bờ sông Hương.
Quá trình triển khai diễn ra trong bối cảnh thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, cùng với việc Luật Đất đai 2024 và các nghị định hướng dẫn có hiệu lực, đặt ra yêu cầu cao hơn về tính minh bạch, chặt chẽ và đúng quy trình.
UBND phường xác định, việc niêm yết công khai phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, lấy ý kiến người dân và tổ chức đối thoại trực tiếp là khâu không thể thiếu, nhằm bảo đảm công bằng, đúng đối tượng, đúng chính sách.
Thực tế cho thấy, nhiều vướng mắc trong giải phóng mặt bằng không chỉ đến từ chính sách mà còn từ hoàn cảnh cụ thể của từng hộ dân. Cuối năm 2025, UBND phường Phú Xuân phối hợp với Ban Quản lý dự án Đầu tư xây dựng khu vực 1 TP. Huế tổ chức các buổi gặp gỡ, đối thoại với 270 hộ dân liên quan đến Dự án Bảo tồn, tu bổ và tôn tạo hệ thống di tích Kinh thành Huế.
Đây là những hộ đang sinh sống tại các khu vực hồ Tịnh Tâm, Eo Bầu, Hộ Thành hào, tuyến phòng lộ dọc các đường Ông Ích Khiêm, Lê Duẩn, Lê Văn Hưu… Các trường hợp này đã được thực hiện bảo đảm đầy đủ chính sách nhưng chưa đồng ý bàn giao mặt bằng do vướng mắc về tái định cư cho hộ phụ, tranh chấp nội bộ gia đình hoặc chưa hoàn thành xây dựng nhà tại khu tái định cư.
Ông Đặng Minh Thắng, Trưởng phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường Phú Xuân cho biết: “Chúng tôi xác định đối thoại trực tiếp là cách tốt nhất để người dân hiểu rõ quyền lợi và nghĩa vụ của mình. Những kiến nghị liên quan đến bồi thường, tái định cư đều được lắng nghe, giải thích cụ thể, với mục tiêu tháo gỡ vướng mắc, bảo đảm quyền lợi chính đáng cho người dân”.
Bên cạnh vận động, thuyết phục, đối với các trường hợp không chấp hành bàn giao mặt bằng dù đã được giải quyết đầy đủ chế độ chính sách, phường kiên quyết thực hiện đúng quy định pháp luật. Tuy nhiên, ngay cả khi đã ban hành quyết định cưỡng chế, các tổ công tác vẫn tiếp tục vận động và chỉ tiến hành cưỡng chế khi không còn giải pháp nào khác.
Song song đó, các buổi tiếp công dân định kỳ của lãnh đạo thành phố và phường trở thành kênh quan trọng để lắng nghe tâm tư, nguyện vọng, kịp thời giải quyết kiến nghị, tạo niềm tin cho người dân.
Hiệu quả từ cách làm công khai, minh bạch
Đến nay, công tác giải phóng mặt bằng tại Phú Xuân đã đạt nhiều kết quả tích cực. Điển hình là Dự án di dời dân cư khu vực 1 Kinh thành Huế - được xem là cuộc di dân lịch sử, với hơn 61ha đất thu hồi, ảnh hưởng gần 5.000 hộ dân và 18.000 nhân khẩu. Sau hơn 6 năm thực hiện, dự án đã giải ngân 100% vốn Trung ương, bố trí 2.950 lô tái định cư, giúp người dân ổn định cuộc sống tại Khu định cư Hương Sơ.
Nhiều dự án khác cũng đạt tiến độ khả quan như: Dự án Đô thị xanh tại 16 tuyến đường nội thành đã bàn giao khoảng 85% mặt bằng; Dự án nâng cấp, mở rộng đường Nguyễn Gia Thiều đang triển khai thi công, từng bước hoàn thiện công tác bồi thường, tái định cư giai đoạn 2; Dự án hạ tầng kỹ thuật chợ đầu mối và khu dân cư Cao Bá Quát đã giải ngân hơn 8 tỷ đồng cuối năm 2025; Dự án chỉnh trang bờ sông Hương đang tập trung tháo gỡ vướng mắc cho những hộ dân còn lại.
Việc công khai, niêm yết phương án bồi thường tại trụ sở UBND phường và khu dân cư, cùng cơ chế tiếp nhận, xử lý đơn thư đúng quy định đã góp phần giảm đáng kể khiếu nại, tạo kỷ cương, kỷ luật trong quản lý đất đai.
Theo ông Đặng Minh Thắng, từ thực tế triển khai cho thấy, công khai, minh bạch là nền tảng của dân chủ; sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị giúp tăng hiệu quả vận động. Khi người dân hiểu rõ, tin tưởng vào chính sách, sự đồng thuận sẽ lan tỏa trong cộng đồng.
Dù còn không ít khó khăn về nhân lực và một số trường hợp cố tình chây ỳ hoặc khiếu nại kéo dài, nhưng việc kiên trì đối thoại, lắng nghe và xử lý thấu tình, đạt lý đang giúp Phú Xuân từng bước gỡ “nút thắt” về giải phóng mặt bằng.