 |
| Trên công trình xử lý khẩn cấp sạt lở bờ sông Rào Cùng đoạn qua xã Quảng Điền, TP. Huế. |
Nỗi lo sạt lở
Dọc sông Bồ, nỗi lo sạt lở đã trở thành câu chuyện thường trực của nhiều hộ dân sống ven sông. Theo phản ánh của nhiều hộ dân ở khu vực Kim Trà, thời gian gần đây, sau mỗi mùa mưa lũ, bờ sông lại bị khoét sâu thêm, nhiều diện tích đất sản xuất bị thu hẹp. Có những vị trí, mép sạt lở đã tiến sát đường giao thông và cột điện, khiến người dân không khỏi lo lắng mỗi khi mưa lớn kéo dài.
Bên cạnh diễn biến dòng chảy ngày càng phức tạp và nền địa chất yếu ở một số khu vực, tình trạng khai thác cát trái phép từng xảy ra trên sông Bồ cũng được xem là một trong những nguyên nhân làm gia tăng nguy cơ mất ổn định lòng dẫn nước, ảnh hưởng đến bờ sông và đất sản xuất của người dân.
Không chỉ ở Kim Trà, nhiều đoạn bờ sông Bồ qua Phong Thái, Hương Trà, Đan Điền và vùng hạ lưu Quảng Điền, Hóa Châu cũng thường xuyên chịu tác động của lũ lớn. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu làm thời tiết ngày càng cực đoan, bài toán bảo vệ bờ sông không còn đơn thuần là xử lý những điểm sạt lở sau thiên tai, mà cần những giải pháp căn cơ hơn để giảm thiểu rủi ro ngay từ đầu.
Những tuyến kè nối tiếp dọc sông Bồ
Những năm gần đây, thành phố Huế từng bước đầu tư nhiều tuyến kè chống sạt lở trên lưu vực sông Bồ. Không ít công trình đã phát huy hiệu quả qua các mùa mưa lũ, góp phần bảo vệ đất sản xuất, khu dân cư và hạ tầng giao thông, tạo thêm niềm tin cho người dân sống ven sông.
Hiện nay, dự án kè chống sạt lở sông Bồ đoạn từ tổ dân phố Phò Ninh đến chân cầu An Lỗ (phường Phong Thái) đang được đẩy nhanh tiến độ, phấn đấu hoàn thành trong tháng 11/2026. Công trình có tổng chiều dài 1.744,5m, trong đó xây mới 1.219,3m và sửa chữa, nâng cấp 525,2m kè hiện hữu. Ngoài thân kè, dự án còn đầu tư đồng bộ hệ thống thoát nước, 2 bến nước mới, sửa chữa 3 bến nước, nối dài cống hộp, xây mới cống tròn, kết hợp đường đi bộ và các hạng mục phụ trợ. Với tổng kinh phí gần 29,95 tỷ đồng, công trình không chỉ chống sạt lở, bảo vệ khu dân cư và tuyến Tỉnh lộ 11B mà còn góp phần chỉnh trang cảnh quan ven sông. Đến nay, dự án đã hoàn thành trên 20% khối lượng; chủ đầu tư cùng đơn vị thi công đang tập trung nhân lực, thiết bị, tranh thủ thời tiết thuận lợi để bảo đảm tiến độ.
Tại sông Rào Cùng - một chi lưu quan trọng của sông Bồ ở xã Quảng Điền, sau khi nạo vét, khơi thông 1,2km lòng dẫn kết hợp xây dựng kè bờ trong giai đoạn 2024 - 2025 đã mang lại hiệu quả tích cực. Tiếp đó, địa phương đang triển khai thi công giai đoạn 2 với tuyến kè dài 1.054,2m. Dự án xây dựng mới 4 cống bản, 3 bến nước và 3 tuyến đường đấu nối từ đường hiện trạng xuống tuyến kè, góp phần ổn định bờ sông, bảo đảm tiêu thoát nước, tạo thuận lợi cho việc đi lại, sinh hoạt của người dân và nâng cao khả năng phòng, chống ngập úng, bảo vệ sản xuất trong mùa mưa lũ.
Các công trình mới không chỉ hướng tới chống sạt lở mà còn quan tâm nhiều hơn đến nhu cầu dân sinh. Những bến nước, đường đi bộ, đường quản lý, hệ thống thoát nước hay các tuyến đường đấu nối được đầu tư đồng bộ. Đó là những hạng mục không lớn về quy mô, nhưng gắn trực tiếp với đời sống hằng ngày của người dân ven sông.
Giữ dòng sông ổn định
Ở vùng hạ lưu Quảng Điền, cùng với xây dựng kè, địa phương đã đầu tư nạo vét hơn 13km các trục thủy đạo từ vùng nội đồng ra phá Tam Giang nhằm tăng khả năng tiêu thoát lũ, giảm ngập úng và phục vụ sản xuất nông nghiệp, nuôi trồng thủy sản. Việc kết hợp giữa kè chống sạt lở với chỉnh trị dòng chảy và khơi thông các tuyến thủy đạo đang từng bước nâng cao khả năng ứng phó với thiên tai của cả vùng hạ lưu sông Bồ.
Tuy vậy, một số đoạn bờ sông vẫn tiếp tục diễn biến sạt lở do tác động tổng hợp của dòng chảy, địa chất và mưa lũ lớn. Trên cơ sở rà soát các điểm xung yếu, các địa phương đang tiếp tục đề xuất đầu tư các tuyến kè tại các phường, xã: Hương Trà, Kim Trà, Quảng Điền, Hóa Châu và một số vị trí có nguy cơ cao. Đồng thời, tăng cường kiểm tra, xử lý tình trạng khai thác cát trái phép nhằm bảo vệ ổn định lòng dẫn.
Sông Bồ vẫn còn những đoạn bờ cần tiếp tục gia cố và những điểm sạt lở phải theo dõi sau mỗi mùa mưa lũ. Từ những công trình đã hoàn thành đến các tuyến kè đang khẩn trương thi công hôm nay, có thể thấy một cách làm đang dần rõ nét: Chủ động phòng ngừa, từng bước xử lý những điểm xung yếu trước khi thiên tai gây thiệt hại. Với người dân ven sông, điều đó không chỉ giúp giữ lại đất sản xuất, đường làng, bến nước quen thuộc mà còn mang đến sự yên tâm hơn mỗi khi mùa mưa bão trở lại.