 |
| Nhiều pano, áp phích truyền thông về phòng, chống tác hại thuốc lá được treo ở những nơi công cộng. |
Mới đây, khi vừa bước vào một hiệu hớt tóc nhỏ trên đường Phan Chu Trinh (phường An Cựu), tôi chứng kiến một tình huống khiến nhiều người phải suy ngẫm. Chủ quán nhẹ nhàng nhắc một vị khách đang ngồi chờ đến lượt: “Đề nghị anh tắt giùm. Tôi không chịu được mùi thuốc lá”.
Người khách, khoảng hơn 30 tuổi vẫn thản nhiên phì phèo điếu thuốc rồi cự lại: “Hút thuốc có chi mà khó chịu rứa”. Nói xong, anh tiếp tục rít thêm vài hơi. Chỉ đến khi chủ quán kiên quyết: “Mời anh ra khỏi quán. Tôi không hớt tóc cho anh nữa”, người này mới miễn cưỡng dập thuốc và bước ra ngoài, miệng vẫn lẩm bẩm: “Điếu thuốc chơ có chi mà dữ dằn rứa”.
Hiệu hớt tóc chỉ rộng khoảng 10m², cửa đóng kín vì bật điều hòa, bên trong còn ba người đang chờ cắt tóc. Chỉ một điếu thuốc cũng đủ khiến cả căn phòng trở nên ngột ngạt. Lời nói “không chịu được mùi thuốc lá” của chủ quán thực chất là cách từ chối lịch sự trước sự khó chịu mà nhiều người vẫn phải âm thầm chịu đựng.
Thực tế, tình trạng người dân phải hít khói thuốc thụ động vẫn diễn ra khá phổ biến ở nhiều nơi công cộng. Tại bến xe, nhà ga, không khó để bắt gặp những người tranh thủ hút vài hơi trước giờ lên xe, trong khi những người xung quanh phải hít khói thuốc. Ở công viên, khu vui chơi, trẻ em vô tư chạy nhảy giữa làn khói thuốc từ người lớn. Trong các quán ăn, quán cà phê hay quán nhậu, khói thuốc dễ dàng lan tỏa, bám vào quần áo, tóc và tồn tại khá lâu trong không khí, ảnh hưởng đến tất cả mọi người.
Điều đáng lo ngại là hút thuốc lá thụ động gây hại gần như tương đương với việc trực tiếp hút thuốc. Khói tỏa ra từ đầu điếu thuốc đang cháy chứa nhiều chất độc hại, thậm chí nồng độ của một số chất còn cao hơn phần khói mà người hút hít vào qua đầu lọc.
Theo Bộ Y tế, khói thuốc lá chứa hơn 7.000 hóa chất, trong đó có hàng trăm chất độc hại và khoảng 70 chất có khả năng gây ung thư. Nicotin tuy không phải là chất gây ung thư trực tiếp nhưng là chất gây nghiện rất mạnh, khiến người hút khó từ bỏ thuốc lá. Việc thường xuyên tiếp xúc với khói thuốc làm tăng nguy cơ mắc ung thư phổi, bệnh tim mạch, đột quỵ, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính và nhiều bệnh lý khác.
Nhằm giảm thiểu tình trạng này, tháng 8/2025, tại thành phố Huế, Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá (Bộ Y tế) đã phát động chiến dịch tăng cường thực hiện môi trường không khói thuốc tại nhà hàng, khách sạn và các địa điểm công cộng. Chiến dịch hướng tới việc tăng cường thực thi Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá; khuyến khích các cơ sở kinh doanh dịch vụ, du lịch xây dựng không gian không khói thuốc; đồng thời nâng cao nhận thức của người dân và du khách về quyền được hít thở bầu không khí trong lành, góp phần xây dựng hình ảnh điểm đến văn minh, thân thiện và an toàn.
Tuy nhiên, các chiến dịch tuyên truyền sẽ khó phát huy hiệu quả nếu mỗi người chưa thực sự thay đổi nhận thức. Quyền hút thuốc là lựa chọn của cá nhân, nhưng không ai có quyền bắt người khác phải hít khói thuốc.
Không có mức độ tiếp xúc nào được coi là an toàn đối với khói thuốc lá. Vì vậy, giải pháp hiệu quả nhất vẫn là xây dựng môi trường 100% không khói thuốc tại gia đình, nơi làm việc và các địa điểm công cộng. Một điếu thuốc chỉ cháy trong vài phút, nhưng những tác hại mà nó để lại đối với sức khỏe của những người xung quanh có thể kéo dài nhiều năm. Đừng để sự tiện tay của một người trở thành mối nguy hại cho cả cộng đồng.