 |
| Bãi bồi ven sông Bồ ngày càng bị thu hẹp. Ảnh: Công Minh |
Lo âu bên mép sông Bồ
Mỗi lần thăm rẫy, điều khiến ông Dương Đức Ngân, trú tại tổ dân phố (TDP) Thanh Lương 3, phường Kim Trà lo lắng không phải là chuyện mùa màng thất bát mà là diện tích đất sản xuất đang dần biến mất. Hơn 1.500m² đất thuê của hợp tác xã được gia đình sử dụng để trồng sắn nhiều năm nay, những gì ông chứng kiến thời gian gần đây là bờ đất liên tục bị khoét sâu, từng mảng đất canh tác lần lượt sụt xuống lòng sông. Theo ông Ngân, các hoạt động hút cát thường diễn ra vào ban đêm. Sau mỗi đợt khai thác, bờ sông lại có thêm những vết nứt mới, diện tích đất sản xuất tiếp tục bị thu hẹp.
Không riêng gia đình ông Ngân, nhiều hộ dân sinh sống dọc tuyến sông Bồ đoạn qua TDP Thanh Lương 3 cũng đang đối diện nỗi lo tương tự. Những vị trí trước đây cách mép nước hàng chục mét nay đã bị dòng sông áp sát. Một số cột điện ven sông từng nằm sâu trong đất liền hiện chỉ còn cách mép sạt lở khoảng 2 đến 3m.
“Với cái đà hút cát ni nếu không ngăn lại, cái cột điện ni không sớm thì muộn cũng đổ sập mà thôi”, ông Nguyễn Duy, người dân TDP Thanh Lương 3, phường Kim Trà nói.
Người dân địa phương nơi đây cho biết, tình trạng này đã kéo dài trong nhiều năm. Dù quy mô khai thác hiện nay chủ yếu bằng các phương tiện nhỏ thay vì máy móc công suất lớn như trước đây, nhưng hiện tượng xói lở vẫn tiếp tục diễn ra. Dọc theo sông Bồ, dấu vết của quá trình sạt lở có thể dễ dàng nhận thấy tại nhiều khu vực ven bờ. Những đoạn đất bị khoét hàm ếch, cây cối nghiêng đổ, mặt bằng sản xuất bị thu hẹp... đang trở thành nỗi lo thường trực của người dân.
Chưa phối hợp tốt trong công tác kiểm tra, xử lý
Bà Trần Thị Ngọc Loan, Phó Chủ tịch UBND phường Kim Trà thừa nhận, tình trạng khai thác cát trái phép vẫn xuất hiện trên địa bàn. Các đối tượng thường sử dụng ghe nhỏ hoạt động vào ban đêm. Khi bị phát hiện hoặc truy đuổi, phương tiện nhanh chóng di chuyển sang khu vực giáp ranh thuộc địa bàn quản lý khác, gây khó khăn cho công tác kiểm tra và xử lý.
“UBND phường Kim Trà đã nhiều lần chỉ đạo các lực lượng chức năng tăng cường kiểm tra, đồng thời có văn bản đề nghị phối hợp với các địa phương lân cận trong quản lý hoạt động khai thác cát trên sông Bồ, tuy nhiên, hiệu quả phối hợp chưa như kỳ vọng”, bà Trần Thị Ngọc Loan, Phó Chủ tịch UBND phường Kim Trà cho biết.
Liên quan đến công tác nắm bắt, xử lý các đối tượng khai thác cát trái phép tại địa phương, ông Hoàng Văn Minh Châu, Phó Chủ tịch UBND xã Quảng Điền cho biết, từ cuối năm 2025 đến đầu năm 2026, lực lượng chức năng đã phát hiện và xử lý 15 trường hợp liên quan đến hành vi khai thác, vận chuyển và tàng trữ cát không rõ nguồn gốc, với tổng số tiền xử phạt hơn 180 triệu đồng.
Dù vậy, địa phương cũng nhìn nhận sự phối hợp giữa các đơn vị chuyên môn và lực lượng chức năng trong một số thời điểm còn hạn chế. Đây được xem là một trong những nguyên nhân khiến hoạt động khai thác cát trái phép vẫn tồn tại âm ỉ trên địa bàn.
“Thời gian tới, chúng tôi sẽ chỉ đạo các đơn vị chuyên môn phối hợp với lực lượng công an địa phương tăng cường kiểm tra, xử lý cũng như tuyên truyền nâng cao nhận thức cho người dân để chấm dứt tình trạng này”, ông Hoàng Văn Minh Châu, Phó Chủ tịch UBND xã Quảng Điền thông tin.
Trách nhiệm của chính quyền địa phương?
Bên cạnh hoạt động khai thác trái phép trên sông, một vấn đề khác cũng được nhiều người dân quan tâm là sự tồn tại của các bãi tập kết cát, sỏi ven sông Bồ đoạn đi qua xã Quảng Điền.
Ông Hoàng Văn Minh Châu, Phó Chủ tịch UBND xã cho biết, trên địa bàn xã hiện có 7 bãi tập kết vật liệu xây dựng nằm dọc tuyến sông. Trong số này, có 2 bãi từng nằm trong quy hoạch, 5 bãi còn lại hoạt động tự phát. Bên cạnh đó, một số bãi tập kết đã hết thời hạn thuê đất từ năm 2025.
Đáng chú ý, khi phóng viên đề nghị cung cấp hồ sơ liên quan đến điều kiện hoạt động, các đơn vị liên quan chưa xuất trình được đầy đủ giấy tờ cần thiết.
Quá trình tìm hiểu, phóng viên ghi nhận nhiều ý kiến của người dân địa phương cho rằng sự tồn tại của các điểm tập kết ven sông có thể tạo điều kiện cho việc tiêu thụ vật liệu xây dựng không rõ nguồn gốc nếu công tác kiểm tra, giám sát không được thực hiện chặt chẽ. Tuy nhiên, đến thời điểm hiện nay chưa có kết luận của cơ quan chức năng về mối liên hệ giữa các bãi tập kết và các vụ khai thác cát trái phép vừa được phát hiện.
Lãnh đạo xã Quảng Điền cho biết, địa phương sẽ chỉ đạo rà soát toàn bộ điều kiện hoạt động của các bãi tập kết vật liệu trên địa bàn, đồng thời xem xét chấm dứt hoạt động đối với các trường hợp không đáp ứng đầy đủ các quy định hiện hành.