 |
| Hạ tầng trang thiết bị, máy móc tại nhiều địa phương cần được nâng cấp để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao |
Áp lực khối lượng công việc tại cơ sở
Từ ngày 1/7/2025, thành phố Huế thực hiện sắp xếp các đơn vị hành chính theo Nghị quyết số 1675/NQ-UBTVQH15 và chính thức vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Chính bước ngoặt này đã dồn toàn bộ đầu việc hành chính tư pháp về cấp xã, phường. Áp lực trực tiếp đè nặng lên tuyến đầu - nơi gần với Nhân dân nhất.
Sau sắp xếp, dân số trên mỗi địa bàn phường, xã tăng mạnh. Trong đó, phường Thuận Hóa có hơn 81.580 nhân khẩu, phường Phú Xuân vượt 130.000 nhân khẩu. Về địa giới, phường Phong Điền lên tới 592,48km2.
Theo Sở Tư pháp, từ ngày 1/7/2025 đến 31/3/2026, toàn thành phố đã tiếp nhận và giải quyết số lượng hồ sơ lớn chưa từng có, với 89.063 trường hợp hộ tịch và 211.748 trường hợp chứng thực. Nhiều thủ tục vốn thuộc thẩm quyền cấp huyện trước đây nay được phân cấp triệt để về cơ sở.
Điển hình, phường Phú Xuân tiếp nhận tới 8.454 hồ sơ hộ tịch; phường Kim Long tiếp nhận đến 14.187 trường hợp chứng thực. Cán bộ cơ sở còn phải gánh vác việc rà soát văn bản, phổ biến giáo dục pháp luật và giải quyết khối lượng lớn vụ việc vi phạm hành chính (như phường Thuận Hóa xử lý 1.723 trường hợp).
Giám đốc Sở Tư pháp Nguyễn Văn Hưng thông tin: Là một năm đầy thử thách nhưng cũng rất đáng tự hào, trong bối cảnh khối lượng công việc tăng đột biến sau khi chuyển đổi mô hình chính quyền. Nhiều địa bàn quy mô tăng rất lớn nhưng biên chế không tăng, máy móc thiết bị xuống cấp, nghẽn mạng xảy ra liên tục. Đội ngũ công chức tư pháp cơ sở đã gồng mình, trực chiến xuyên trưa, phát huy tinh thần trách nhiệm, nỗ lực vượt bậc để giữ cho mạch ngầm tư pháp thông suốt, không để tồn đọng hồ sơ của người dân.
Nhận diện rào cản và giải pháp tháo gỡ
Bên cạnh những điểm sáng rất đáng biểu dương như phường An Cựu đạt tỷ lệ giải quyết hồ sơ trực tuyến tới 98,7%, rút ngắn thời gian xử lý từ 3 ngày xuống 1,5 ngày; hay xã A Lưới 3 xuất sắc dẫn đầu bảng xếp hạng giải quyết thủ tục hành chính..., thì hệ thống tư pháp cơ sở đang phải đối mặt với những bài toán hóc búa từ thực tế vận hành. Trước hết là sự chênh lệch trong bố trí nhân sự và thực trạng kiêm nhiệm tại cơ sở.
Khảo sát tại phường Hương Trà, Phong Dinh và xã Bình Điền cho thấy, các đơn vị đang tập trung nhân lực cho bộ phận “một cửa”, dẫn đến việc ở bộ phận xử lý chuyên môn phía sau chỉ còn một công chức gánh vác. Tại xã A Lưới 1, một công chức tư pháp phải xử lý gần 9.000 hồ sơ, đồng thời kiêm nhiệm thêm các công tác về nội chính, thanh tra, tiếp công dân, tạo nên áp lực công việc quá tải so với quỹ thời gian quy định.
Cùng với bất cập về nhân lực là hạ tầng công nghệ lạc hậu. Thực tế tại nhiều địa phương như phường Phú Xuân hay xã Khe Tre, những bộ máy tính cũ kỹ khởi động mất hàng chục phút, cấu hình thấp, chưa đạt tiêu chuẩn kỹ thuật tối thiểu và thường xuyên gặp sự cố đường truyền liên thông dữ liệu.
Ghi nhận tại phường Dương Nỗ và Thủy Xuân cho thấy, đối với thủ tục chứng thực bản sao hoặc chữ ký, người dân vẫn phải mang văn bản gốc đến để cán bộ đối chiếu trực tiếp, nên chưa phát huy tối đa ưu thế giảm thời gian đi lại. Tỷ lệ trực tuyến cao ở một số vùng nông thôn thực chất là do công chức trực tiếp hỗ trợ, nhập liệu thay cho những công dân lớn tuổi nhằm bảo đảm chỉ tiêu chung.
Để tháo gỡ các nút thắt này, ngành tư pháp thành phố xác định việc giảm tải và hỗ trợ tối đa cho cấp cơ sở là nhiệm vụ trọng tâm hàng đầu. Trước mắt, thành phố triển khai ngay quy trình liên thông dữ liệu khai tử tự động từ Hệ thống Y tế sang Hệ thống Hộ tịch của Bộ Tư pháp, hỗ trợ đắc lực cho Dịch vụ công liên thông theo Đề án 06.
Giám đốc Sở Tư pháp Nguyễn Văn Hưng khẳng định sẽ kịp thời tổng hợp báo cáo Bộ Tư pháp và Cục C06 để xử lý dứt điểm các lỗi kỹ thuật phần mềm và đường truyền liên thông vượt thẩm quyền. Về lâu dài, Sở Tư pháp nhanh chóng tham mưu UBND thành phố xem xét điều chỉnh, bổ sung biên chế phù hợp cho các địa bàn có quy mô dân số lớn, ưu tiên bố trí tối thiểu hai công chức tư pháp - hộ tịch chuyên trách như đề xuất của xã A Lưới 5 nhằm bảo đảm tính liên tục của bộ máy hành chính.
Ngành tư pháp cũng kiến nghị cơ chế ưu tiên ngân sách để thay mới trang thiết bị công nghệ, trang bị máy quét chuyên dụng cho cơ sở và hạn chế tối đa việc bố trí công chức tư pháp kiêm nhiệm công việc trái chuyên môn. Song song với đó, thành phố sẽ nghiên cứu phương án xã hội hóa, chuyển giao từng bước các đầu việc chứng thực phù hợp sang các tổ chức hành nghề công chứng, hướng tới xây dựng bộ tiêu chí đánh giá hiệu quả công việc dựa trên chỉ số kết quả (KPI) để nâng cao toàn diện chất lượng phục vụ Nhân dân.