 |
| Tiếp nhận hồ sơ BHTN tại Trung tâm Dịch vụ việc làm TP. Huế |
Tính chung năm 2025, cả nước có khoảng 1,06 triệu người thất nghiệp trong độ tuổi lao động. Tình hình thất nghiệp năm 2025 có cải thiện hơn so với năm trước, tuy nhiên vẫn dao động quanh mức 2,2%, tương đương giai đoạn trước khi dịch COVID-19 xuất hiện. Thị trường lao động hiện đang chịu nhiều tác động từ biến động kinh tế toàn cầu; sự sụt giảm đơn hàng ở các ngành xuất khẩu, quá trình tái cơ cấu doanh nghiệp cùng những hệ lụy của chuyển đổi số và việc ứng dụng AI trong sản xuất, chế tạo là những nhân tố làm gia tăng nguy cơ thất nghiệp.
Khảo sát của một nhóm nghiên cứu Trường Đại học Kinh tế - Đại học Huế cho thấy, số lượng người thất nghiệp ở tỉnh Thừa Thiên Huế (nay là thành phố Huế) tăng đột biến trong giai đoạn 2020 - 2021, cao nhất vào năm 2021 với tổng số 32.500 người, chiếm 5,11% lực lượng lao động. Sau năm 2022, tỷ lệ thất nghiệp có xu hướng giảm nhưng vẫn cao hơn giai đoạn trước dịch. Trong khi đó, theo BHXH TP. Huế, trong những năm gần đây, mỗi năm đơn vị tiếp nhận và giải quyết khoảng 10.000 trường hợp hưởng trợ cấp thất nghiệp và khoảng 800 trường hợp hưởng hỗ trợ học nghề.
Mới đây, tại Trung tâm Dịch vụ việc làm TP. Huế, tôi gặp chị Nguyễn Anh Minh (phường Vỹ Dạ), người có thời gian gần 10 năm làm việc tại một công ty sản xuất da giày đang làm thủ tục nhận trợ cấp thất nghiệp. Chị chia sẻ: "Số tiền trợ cấp thất nghiệp không nhiều, chỉ hơn 4 triệu đồng/tháng nhưng thực sự quý giá, giúp tôi vượt qua được giai đoạn khó khăn, trước khi tìm được việc làm mới". Trợ cấp thất nghiệp là khoản tiền trợ cấp được trích từ Quỹ BHTN để chi trả cho người lao động bị mất việc làm đã tham gia đóng BHTN theo quy định.
Với Luật Việc làm 2025, trợ cấp BHTN dành cho chị Minh và người lao động sẽ có nhiều thay đổi theo hướng có lợi hơn. Cụ thể, từ 1/1/2026, mức hưởng hàng tháng bằng 60% mức bình quân tiền lương của 6 tháng đóng BHTN, nhưng tối đa không quá 5 lần mức lương tối thiểu vùng (tính theo tháng cuối cùng đóng BHTN). Đối tượng tham gia cũng được mở rộng: BHTN trở thành bắt buộc đối với người lao động có hợp đồng lao động từ đủ 1 tháng trở lên (trước đây là 3 tháng), bao gồm cả người quản lý doanh nghiệp, kiểm soát viên, thành viên hội đồng quản trị, giám đốc. Đồng thời, thời gian chi trả được rút ngắn, cơ quan bảo hiểm xã hội thực hiện chi trả trợ cấp thất nghiệp trong 5 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ.
Đáng chú ý nữa là, người lao động được hưởng trợ cấp thất nghiệp khi đóng BHTN từ đủ 12 tháng trở lên trong vòng 24 tháng trước khi chấm dứt hợp đồng (đối với hợp đồng lao động không xác định/xác định thời hạn) hoặc 36 tháng (đối với hợp đồng lao động ngắn hạn từ 1 - 12 tháng). Mức đóng BHTN tiếp tục được giữ ổn định ở tỷ lệ 1% đối với người lao động và 1% đối với người sử dụng lao động.
BHTN là một chế độ quan trọng hỗ trợ san sẻ gánh nặng chi phí cho người lao động trong thời gian chờ tìm kiếm công việc mới. Có thể dễ dàng nhận thấy, từ ngày 1/1/2026, người lao động mất việc có thể nhận tối đa 26,55 triệu đồng/tháng trợ cấp TN - mức cao nhất từ trước đến nay, tùy khu vực. Đây là nội dung quan trọng trong Luật Việc làm 2025 và Nghị định 293/2025, tác động trực tiếp đến thu nhập của hàng triệu lao động, đánh dấu bước điều chỉnh quan trọng trong chính sách an sinh, giúp bảo đảm tốt hơn đời sống người lao động trong thời gian mất việc.
Bên cạnh đó là những tác động tích cực, người có mức đóng BHTN cao (khối văn phòng, kỹ thuật, tài chính, chuyên gia) có thể được hưởng quyền lợi rộng hơn. Cơ chế gắn trợ cấp với lương tối thiểu giúp điều chỉnh chính sách theo biến động kinh tế xã hội, đặc biệt tại khu vực đô thị có mức sống cao. Việc tăng lương tối thiểu vùng còn kéo theo thay đổi trong nhiều chế độ khác: Mức đóng bảo hiểm xã hội tối thiểu, lương thử việc, tiền lương ghi trong hợp đồng, chi phí nhân sự của doanh nghiệp. Tất cả thay đổi này đều tác động trực tiếp đến quyền và nghĩa vụ của người đang tham gia BHTN.