 |
| Bác sĩ Bệnh viện Trung ương Huế tuyên truyền về phòng, chống tác hại thuốc lá cho người nhà bệnh nhân. |
Theo Bộ Y tế, thuốc lá vẫn là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây bệnh tật và tử vong có thể phòng tránh. Mỗi năm, Việt Nam ước tính có khoảng 84.500 người tử vong do các bệnh liên quan đến thuốc lá, trong đó có nhiều trường hợp không hút thuốc nhưng thường xuyên tiếp xúc với khói thuốc thụ động. Đây cũng là một trong những lý do việc siết chặt chế tài xử phạt đối với hành vi hút thuốc tại nơi công cộng được đánh giá là cần thiết nhằm bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá đã có hiệu lực từ năm 2013, quy định nhiều địa điểm cấm hút thuốc hoàn toàn hoặc cấm hút thuốc trong nhà. Tuy nhiên, tại không ít bệnh viện, công viên, bến xe, trung tâm thương mại hay khu vui chơi, tình trạng hút thuốc vẫn diễn ra dù biển cấm được đặt ở vị trí dễ quan sát. Trong khi đó, phần lớn các trường hợp chỉ bị nhắc nhở, ít khi bị xử phạt.
Chị Nguyễn Ngọc Lan, trú tại phường Vỹ Dạ cho biết, nhiều lần đưa con đi khám bệnh, chị bắt gặp người hút thuốc ngay gần khu vực chờ. Nhiều lúc, tôi muốn góp ý nhưng lại ngại xảy ra tranh cãi. Có lần tôi đành bế con sang khu vực khác ngồi vì không chịu nổi mùi khói thuốc.
Thực tế cho thấy, chỉ tuyên truyền thôi là chưa đủ. Khi các hành vi vi phạm không được phát hiện và xử lý kịp thời, quy định cấm hút thuốc rất khó đi vào cuộc sống. Vì vậy, cùng với nâng cao ý thức, việc áp dụng nghiêm các chế tài xử phạt được xem là giải pháp cần thiết để tạo chuyển biến trong cộng đồng.
Theo Điều 24 Nghị định số 90/2026/NĐ-CP, người hút thuốc tại địa điểm cấm bị phạt từ 200.000 đến 500.000 đồng. Đồng thời, cơ quan, đơn vị quản lý địa điểm cấm hút thuốc nhưng không treo biển cấm, không tổ chức thực hiện hoặc không kiểm tra việc chấp hành quy định có thể bị phạt từ 3 đến 5 triệu đồng. Đối với khu vực được phép bố trí nơi hút thuốc nhưng không đáp ứng các điều kiện theo quy định, mức phạt là từ 5 đến 10 triệu đồng.
Việc bổ sung chế tài được kỳ vọng rất lớn, tăng tính răn đe, song theo nhiều ý kiến, hiệu quả còn phụ thuộc vào khâu tổ chức thực hiện. Theo quy định của pháp luật về xử lý vi phạm hành chính, việc lập biên bản và xử phạt đối với hành vi hút thuốc tại địa điểm cấm phải do người có thẩm quyền thực hiện. Vì vậy, tại nhiều bệnh viện, trường học, trung tâm thương mại hay bến xe, lực lượng bảo vệ hoặc đơn vị quản lý chủ yếu chỉ có thể nhắc nhở, vận động người vi phạm chấp hành quy định. Đây cũng là một trong những nguyên nhân khiến nhiều hành vi vi phạm chưa được xử lý kịp thời, dù mức xử phạt đã được quy định khá cụ thể tại Nghị định số 90/2026/NĐ-CP.
Theo đại diện Sở Y tế TP. Huế, sau khi Nghị định số 90/2026/NĐ-CP có hiệu lực, ngành y tế sẽ tiếp tục phối hợp với các địa phương và đơn vị liên quan tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn thực hiện các quy định về phòng, chống tác hại của thuốc lá, đồng thời đẩy mạnh kiểm tra tại các cơ sở thuộc phạm vi quản lý. Tuy nhiên, bên cạnh kiểm tra, ngành y tế xác định tuyên truyền, thay đổi hành vi của người hút thuốc vẫn là giải pháp lâu dài.
Để các quy định mới phát huy hiệu quả, chế tài xử phạt cần đi cùng với sự vào cuộc quyết liệt của cơ quan chức năng và ý thức tự giác của mỗi người. Chỉ khi quy định được thực thi nghiêm túc, môi trường công cộng văn minh, an toàn và không khói thuốc mới thực sự trở thành hiện thực.