Quá trình khảo cứu di sản văn hóa Triều Nguyễn tại Cố đô Huế, các nhà nghiên cứu hay bắt gặp các tư liệu quý còn được lưu giữ trong dân gian, lặng lẽ tồn tại trong không gian đình chùa, nhà thờ họ hay phủ đệ. Nhiều lớp trầm tích lịch sử dần được hé mở.

Bảo tàng Cổ vật Cung đình Huế đang diễn ra triển lãm “Di sản vàng son - Tinh hoa hội tụ”, giới thiệu đến công chúng hơn 100 hiện vật, bộ hiện vật quý của Triều Nguyễn. Mỗi hiện vật là một câu chuyện sống động về lịch sử, mỹ thuật và đời sống cung đình. Đặc biệt, việc các nhà sưu tập hiến tặng cổ vật, tư liệu quý cho Huế tiếp tục nối dài hành trình hồi hương di sản, góp thêm những mảnh ghép giá trị vào kho tàng di sản văn hóa Cố đô.

Nhiều tư liệu quý về Triều Nguyễn, các công trình hay nghi lễ xưa của Huế hiện vẫn nằm rải rác trong các bảo tàng, trung tâm lưu trữ và bộ sưu tập cá nhân ở nước ngoài. Thông qua hợp tác quốc tế, kết nối với các nhà nghiên cứu và tổ chức văn hóa, Huế đang nỗ lực đưa những nguồn tư liệu ấy trở lại phục vụ công tác trùng tu, bảo tồn, phục dựng di sản.

Trải qua muôn vàn biến thiên lịch sử, hàng chục ngàn mộc bản Triều Nguyễn quý hiếm đã được UNESCO công nhận là Di sản Tư liệu thuộc Chương trình Ký ức thế giới vào năm 2009 và trở thành Di sản Tư liệu thế giới đầu tiên của Việt Nam, hiện đang được bảo quản nghiêm ngặt ở Trung tâm Lưu trữ Quốc gia IV đóng tại Đà Lạt (nay thuộc phường Cam Ly - Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng).

Chiều 22/4, tại di tích Lầu Tàng Thơ (344 Đinh Tiên Hoàng, phường Phú Xuân), Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế khai mạc triển lãm “Cửu Đỉnh Triều Nguyễn: Di sản tư liệu qua hình ảnh và tài liệu lưu trữ - Hướng tiếp cận giáo dục di sản bằng trải nghiệm số”. Hoạt động hưởng ứng Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam lần thứ 5 năm 2026, hướng tới lan tỏa thói quen đọc và cách tiếp cận di sản trong cộng đồng.

Mới đây, cuốn sách “Sắc phong Triều Nguyễn tại một số di tích trên địa bàn TP. Huế” (NXB Thuận Hóa) do Bảo tàng Lịch sử TP. Huế thực hiện và công bố đã giúp bạn đọc yêu văn hóa hiểu hơn giá trị di sản tư liệu Hán Nôm của người dân vùng Huế.

Trải qua chiến tranh, nguồn tư liệu và hiện vật quý của Triều Nguyễn lưu lạc ở nước ngoài rất nhiều. Việc sưu tầm, tìm kiếm những tư liệu, hiện vật này là điều những người làm công tác bảo tồn di sản đau đáu.