 |
| Phó Chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Văn Mạnh |
Đồng chí từng nhấn mạnh “Đẩy mạnh tìm kiếm hài cốt liệt sĩ (HCLS) là trách nhiệm và món nợ nghĩa tình của thế hệ hôm nay”. Đồng chí có thể chia sẻ thêm về những áp lực mà Ban Chỉ đạo 515 thành phố đang đối mặt khi thực hiện nhiệm vụ này trong giai đoạn hiện nay?
TP. Huế là địa bàn chiến lược đặc biệt, từng gánh chịu những năm tháng chiến tranh khốc liệt. Hiện nay, toàn thành phố có 61 nghĩa trang liệt sĩ (NTLS) và 84 công trình ghi công, đền thờ khắc tên các anh hùng đã ngã xuống. Sự hy sinh ấy là vô giá, song đến nay vẫn còn nhiều liệt sĩ chưa thể tìm thấy hoặc chưa rõ danh tính. Nỗi khắc khoải của thân nhân các anh chính là áp lực, cũng là mệnh lệnh từ trái tim đối với chúng tôi.
Thấu hiểu đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, từ năm 1992 đến nay, cấp ủy, chính quyền và lực lượng vũ trang thành phố đã bền bỉ triển khai công tác này. Đến nay, Đội Quy tập 192 đã tìm kiếm, quy tập được 981 HCLS tại nước bạn Lào và 2.134 hài cốt trên địa bàn.
Bước vào “Chiến dịch 500 ngày đêm”, áp lực thời gian càng đè nặng. Nhân chứng lịch sử ngày một thưa vắng, địa hình thay đổi nhanh do tốc độ đô thị hóa, thiên tai khắc nghiệt và chất lượng mẫu sinh phẩm suy giảm theo năm tháng. Khó khăn chồng chất khó khăn, nhưng tâm thế của chúng tôi là phải chủ động “vượt nắng thắng mưa”, chạy đua với thời gian để đưa các anh sớm trở về.
Để hiện thực hóa quyết tâm đó, các cấp ủy đảng, chính quyền địa phương và lực lượng vũ trang thành phố đã phối hợp và triển khai nhiệm vụ ra sao, thưa đồng chí?
Sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị dưới sự lãnh đạo sát sao của các cấp ủy đảng là chìa khóa quyết định. Chúng tôi đã quán triệt sâu sắc các chỉ thị của Bộ Chính trị, kế hoạch của Ban Chỉ đạo quốc gia để cụ thể hóa thành chương trình hành động sát sườn cho từng phường, xã.
Về phía chính quyền, UBND thành phố chỉ đạo các ban, ngành đẩy mạnh tuyên truyền, vận động các tầng lớp nhân dân, cựu chiến binh tích cực cung cấp thông tin phần mộ. Ở vai trò nòng cốt, lực lượng vũ trang thành phố tập trung giải mã ký hiệu, phiên hiệu đơn vị quân đội thời chiến, kết nối dữ liệu để khoanh vùng và lập bản đồ tìm kiếm chính xác.
Bên cạnh đó, chúng tôi phối hợp chặt chẽ với Ban Công tác đặc biệt hai tỉnh Salavan và Sekong (Lào) để khảo sát, cất bốc và hồi hương HCLS quân tình nguyện, chuyên gia Việt Nam. Mọi nguồn lực, chế độ, chính sách cho các lực lượng trực tiếp bám rừng, bám đất làm nhiệm vụ luôn được thành phố ưu tiên bảo đảm tốt nhất.
Thành phố đang tập trung cho đợt lấy mẫu sinh phẩm quy mô lớn tại các NTLS với 7.283 phần mộ chưa rõ thông tin. Vậy tiến độ và những vướng mắc phát sinh trong đợt cao điểm này được xử lý thế nào?
Đây là chiến dịch lấy mẫu HCLS lớn nhất từ trước đến nay tại địa phương, triển khai trên 42 NTLS thuộc 21 xã, phường. Ban Chỉ đạo 515 thành phố đã chỉ đạo Ban Chỉ huy Quân sự thành phố làm cơ quan thường trực, phối hợp với Viettel Huế ứng dụng phần mềm số hóa để quản lý thông tin mẫu một cách khoa học.
Tính đến ngày 16/7/2026, thành phố đã hoàn thành lấy mẫu tại 20 NTLS. Trong số 3.612 mộ được khai mở kiểm tra, lực lượng chức năng đã thu nhận thành công 1.866 mẫu đạt chuẩn giám định ADN; còn lại 1.746 mộ không thể lấy mẫu do xương cốt đã phân hủy hoàn toàn bởi thời gian và thổ nhưỡng.
Thuận lợi lớn nhất là sự đồng thuận từ Nhân dân và việc chúng tôi đã tổ chức lấy mẫu thí điểm thành công tại NTLS Phong Mỹ để rút kinh nghiệm toàn diện trước khi làm đại trà. Ngược lại, thách thức nằm ở chỗ kết cấu mộ xây kiên cố qua nhiều lần tôn tạo, chất lượng hài cốt giảm sâu và nhân lực ban đầu còn bỡ ngỡ. Tuy vậy, với tinh thần trách nhiệm cao nhất, chúng tôi hạ quyết tâm hoàn thành toàn bộ công tác lấy mẫu tại các NTLS còn lại ngay trong tháng 8/2026.
 |
| Phó Chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Văn Mạnh tại buổi hồi hương các hài cốt liệt sĩ từ Lào về Việt Nam |
Bên cạnh việc lấy mẫu hài cốt, việc thu nhận mẫu đối chứng từ thân nhân liệt sĩ có vai trò quyết định để giám định ADN thành công. Sự phối hợp này đang được thành phố thực hiện ra sao để đạt hiệu quả cao nhất?
Đối chiếu chính xác mẫu sinh phẩm HCLS với mẫu ADN của thân nhân là con đường ngắn nhất để trả lại tên cho các anh. Ngày 12/6/2026, UBND thành phố đã ban hành Kế hoạch số 337/KH-UBND mở đợt cao điểm thu nhận mẫu sinh phẩm ADN của thân nhân liệt sĩ chưa xác định thông tin trên địa bàn.
Chúng tôi đã chỉ đạo lực lượng công an phối hợp rà soát, làm sạch và cập nhật dữ liệu thân nhân lên Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Thành phố phấn đấu đạt tỷ lệ thu mẫu tối thiểu 70% số lượng thân nhân đủ điều kiện (tối đa hai thân nhân đối với một liệt sĩ), bảo đảm lấy mẫu đúng người, đúng kỹ thuật.
Song song đó, Ban Chỉ đạo 515 thành phố đã thực hiện 2 đợt bàn giao an toàn tuyệt đối 697 mẫu sinh phẩm hài cốt cho Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam để tiến hành phân tích. Sự hiệp đồng nhịp nhàng giữa quân đội, công an, y tế và sự phối hợp từ phía các gia đình đang tạo ra một quy trình khép kín, chuẩn xác và nhanh chóng.
Để thực hiện tốt nhất có thể chiến dịch này trong thời gian tới, TP. Huế sẽ tập trung vào những giải pháp đột phá nào, thưa đồng chí?
Chúng tôi xác định phải quyết liệt “chạy đua với thời gian” bằng những bước đi đột phá và ứng dụng công nghệ mạnh mẽ.
Thứ nhất, đẩy mạnh chuyển đổi số, hoàn thiện 100% việc tạo lập dữ liệu thông tin liệt sĩ, thân nhân trên hệ thống dân cư quốc gia, kết hợp số hóa bản đồ tìm kiếm, quy tập để chỉ đạo trực quan, chính xác.
Thứ hai, hiện đại hóa phương pháp tìm kiếm. Chúng tôi sẽ tăng cường ứng dụng trang thiết bị dò tìm hiện đại dưới mặt đất, kết hợp đối chiếu ảnh hàng không, tư liệu lịch sử và hồ sơ giải mật quân sự để tìm kiếm các khu mộ tập thể.
Thứ ba, đẩy nhanh tiến độ xử lý mẫu. Thành phố quyết tâm hoàn thành lấy mẫu tại các NTLS trong tháng 8/2026 và chuyển giao ngay cho đơn vị giám định; đồng thời áp dụng linh hoạt phương pháp đối chiếu hồ sơ thực địa để đẩy nhanh tiến trình xác minh thông tin.
Hành trình phía trước còn rất nhiều gian nan và đòi hỏi sự tỉ mỉ, nhưng bằng lòng biết ơn vô hạn, cấp ủy, chính quyền, lực lượng vũ trang và Nhân dân TP. Huế quyết tâm hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ thiêng liêng này, xoa dịu phần nào nỗi đau của các gia đình liệt sĩ.
Trân trọng cảm ơn đồng chí về cuộc trao đổi này!