 |
| Với radar xuyên đất của Viện Thiết kế, Tổng cục Hậu cần - Kỹ thuật mở ra hy vọng lớn về tìm kiếm liệt sĩ trong tương lai |
Từ những nhân chứng lịch sử
Chiến tranh đã lùi xa hơn 50 năm, tốc độ đô thị hóa nhanh chóng tại TP. Huế làm thay đổi lớn diện mạo đô thị, khiến nhiều dấu tích chiến trường xưa dần bị xóa mờ. Đến thời điểm này, toàn thành phố vẫn còn khoảng 3.700 liệt sĩ chưa tìm thấy hài cốt. Đây là nỗi đau âm ỉ của các gia đình thân nhân, đồng thời là trăn trở thường trực, nhiệm vụ trọng tâm của các cấp ủy Đảng, chính quyền và lực lượng vũ trang địa phương.
Chạy đua với thời gian, lực lượng chuyên trách chủ động tiếp cận các nhân chứng, người cao tuổi từng sinh sống tại khu vực nội thành giai đoạn Xuân Mậu Thân 1968. Đầu tháng 6/2026, những thông tin cốt lõi bắt đầu lộ diện khi ông Lê Văn Lượt (trú tại đường Trần Văn Kỷ, phường Phú Xuân) chủ động cung cấp một nguồn tư liệu đặc biệt.
Theo lời kể của ông Lượt, vào ngày 25 tháng Giêng năm 1968, khi đi qua khu vực cửa Chánh Tây của Kinh thành Huế, ông đã tận mắt chứng kiến một hố bom lớn chứa khoảng 15 thi hài bộ đội giải phóng hy sinh. Thời điểm đó, lực lượng đối phương đã dùng xe ủi san lấp, chôn cất họ ở độ sâu gần 3m.
Tiếp nhận nguồn tin, Đội Quy tập 192 - Bộ Chỉ huy Quân sự (CHQS) TP. Huế lập tức vào cuộc xác minh, thu thập lời kể của 12 người dân địa phương. Trong đó, 7 nhân chứng khẳng định thấy hố bom chôn bộ đội và nhiều người xác nhận có xe ủi san lấp. Khi đối chiếu với nhật ký tác chiến của Trung đoàn 6 (Quân khu Trị Thiên) và dữ liệu từ Đại học Công nghệ Texas (Hoa Kỳ), các chuyên gia khẳng định tọa độ ngôi mộ tập thể tại cửa Chánh Tây có độ chính xác rất cao.
Ông Nguyễn Văn Mạnh, Phó Chủ tịch UBND thành phố, Trưởng ban Chỉ đạo 515 thành phố khẳng định: Công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ không chỉ là nhiệm vụ chính trị mà còn là trách nhiệm, nghĩa vụ tri ân, là món nợ nghĩa tình của thế hệ hôm nay. Không riêng gì mảnh đất Cố đô, mà ở bất cứ cánh rừng biên giới hay căn cứ xưa nào trên cả nước, các lực lượng vẫn đang ngày đêm rà soát. Các cấp, các ngành phải hành động với tinh thần khẩn trương nhất, quyết liệt chạy đua với thời gian để đưa các anh trở về.
 |
| Ê kíp vận hành radar xuyên đất của Viện Thiết kế, Tổng cục Hậu cần - Kỹ thuật đang tác nghiệp tại Huế |
Khớp nối dữ liệu công nghệ quét địa tầng
Do vị trí nghi vấn nằm ngay trong lòng Quần thể di tích Kinh thành Huế, nên yêu cầu đặt ra là phải tìm kiếm chính xác nhằm tránh đào xới diện rộng, ảnh hưởng đến cảnh quan kiến trúc. Ban Chỉ đạo 515 thành phố đã quyết định ứng dụng công nghệ hiện đại thông qua sự phối hợp kỹ thuật với Viện Thiết kế (Tổng cục Hậu cần - Kỹ thuật, Bộ Quốc phòng). Đây cũng là xu hướng đang được Bộ Quốc phòng đẩy mạnh tại nhiều địa bàn trọng điểm trên toàn quốc để tối ưu hóa dữ liệu tìm kiếm.
Từ ngày 25/6 đến 28/6/2026, tổ chuyên gia do Thượng tá Phạm Thị Thanh Vân, Phó Giám đốc Phân viện miền Trung trực tiếp chỉ huy, đã triển khai máy radar xuyên đất dò tìm dấu vết tại 3 vị trí trọng điểm: Cửa Chánh Tây, Cửa Đông Ba và Cửa Hậu, với tổng diện tích soi chiếu 1.350m². Hệ thống radar tần số kép này hoạt động như một “mắt thần”, có khả năng bóc tách cấu trúc địa tầng xáo trộn dưới lòng đất mà không cần phá dỡ bề mặt. Quá trình vận hành thiết bị giữa cái nắng chói chang của ngày hè đòi hỏi sự kiên trì và độ chính xác tuyệt đối từ các kỹ thuật viên. Từng mét đất sát chân thành được rà quét chặt chẽ theo sơ đồ tiến trình khoa học.
Thượng tá Phạm Thị Thanh Vân cho biết: Chúng tôi sử dụng phương pháp radar tần số kép phát sóng điện từ xuống các lớp đất bên dưới mặt đường và thu nhận sóng phản hồi về máy thu. Sau đó, dữ liệu được phân tích sâu nhằm mô tả cấu trúc địa tầng, xác định chính xác các vùng xáo trộn nghi liên quan đến hố chôn cất cũ. Việc ứng dụng công nghệ này giúp tối ưu hóa công tác tìm kiếm, vừa khoa học vừa đảm bảo điều kiện sinh hoạt bình thường cho người dân trong khu vực di tích.
Tín hiệu khả quan từ thực địa
Đại tá Hà Văn Ái, Phó Chính ủy Bộ CHQS thành phố, người trực tiếp chỉ đạo tại hiện trường nhấn mạnh: Lực lượng vũ trang luôn xác định đây là nhiệm vụ chiến đấu trong thời bình. Từ những tọa độ nghi vấn do người dân cung cấp ở đô thị cho đến các điểm khảo sát ngoài thực địa, chúng tôi phối hợp chặt chẽ với cơ quan chuyên môn, phát huy tinh thần trách nhiệm, rà soát tỉ mỉ và không bỏ sót dấu hiệu nghi vấn nào. Sự hiệp đồng quân dân cùng việc áp dụng công nghệ cao đang nâng cao hiệu quả cho công tác quy tập.
Sau những ngày đêm quét địa tầng, thiết bị bước đầu đã ghi nhận những tín hiệu khả quan. Tại đường Xuân 68, máy phát hiện hai vùng nghi có xáo trộn ở độ sâu khoảng 1,2m, rộng 2,5m và dài từ 10m - 12m. Tại khu vực cửa Chánh Tây, radar cũng ghi nhận một vùng xáo trộn lớn ở độ sâu khoảng 1m, rộng từ 7m - 9m. Những thông số kỹ thuật này hoàn toàn tương thích với mô tả lịch sử và lời kể của các nhân chứng.
“Chiến dịch 500 ngày đêm” tại TP. Huế vẫn đang tiếp diễn với sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị. Sự kết hợp chặt chẽ giữa hai nguồn lực - “tai mắt” từ ký ức của Nhân dân, cựu chiến binh và công nghệ radar xuyên đất hiện đại đang thắp lên hy vọng lớn. Những kết quả khoa học ban đầu này là cơ sở vững chắc để khoanh vùng và tiến hành khai quật trong thời gian tới, sớm xác định danh tính và đưa các Anh hùng liệt sĩ ở khắp mọi miền Tổ quốc về an táng trang trọng, khép lại những mong mỏi day dứt qua nhiều thế hệ.