Trong “Sông Phổ Lợi qua Mộc bản Triều Nguyễn”, tác giả Thơm Quang dẫn thông tin lịch sử: “Mộc bản sách Đại Nam thực lục, quyển 154, mặt khắc 2 có chép rằng, năm Ất Mùi (1835), vua Minh Mạng ra chỉ dụ cho tỉnh Thừa Thiên đào sông Phổ Lợi”. Phổ Lợi chạy dọc tuyến đường từ Huế, bắt đầu từ điểm tiếp giáp sông Hương rồi đổ ra cửa biển Thuận An.

“Ngọt hương trái nhãn hiên nhà” là tiêu đề của câu chuyện được tác giả Tuệ Ninh kể trong mục Phóng sự - Ghi chép trên Huế ngày nay Cuối tuần số này. “Những ngày đầu tháng 8 này, ở nhiều chợ, trên những con đường, nhãn Huế bày bán khắp nơi, cả cung đường trong Thành nội như được phủ hương ngọt thơm dìu dịu. Nhãn Huế không cho giá trị kinh tế nhiều bởi người trồng lấy bóng mát là chính. Mùa nhãn không chỉ là trái ngọt, mà còn là ký ức. Món nhãn lồng bọc hạt sen hồ Tịnh trứ danh, nay đã thưa vắng. Nghề lồng nhãn mo cau - từng phổ biến một thời, giờ chỉ còn trong hoài niệm…” Kính mời bạn đọc theo dõi tiếp câu chuyện!

Tôi đã gọi đó là mùi ban mai, khi đứng trên con đường thênh thang gió sớm. Ánh đèn đường chưa kịp tắt trên đầu thả xuống phố một màu ấm áp, soi rõ màn sương mờ đục phủ kín những ngọn cây ngủ muộn. Tôi hít thật sâu cho lồng ngực mình lấp đầy mùi dịu hiền buổi ban sớm. Mùi lá cây ẩm ướt vị sương, mùi của đất nồng còn vương hơi đêm, và cả mùi hoa sử quân tử đang e ấp bên bức tường cũ loang lổ vết thời gian, tất cả như trở thành một bản nhạc dịu dàng của ban mai thơm ngát.

Tôi không sinh ra ở Huế, nhưng qua năm tháng sống cùng Cố đô, tôi nhận ra mình thương Huế nhiều, mà thương nhất là những điều nhỏ nhỏ. Tôi thương cách người Huế làm ẩm thực. Không phô trương mà vô cùng chỉn chu, tinh tế. Một mâm cơm Huế không cần cao lương mỹ vị, nhưng luôn mang đầy sắc màu, hương thơm... Những chi tiết nhỏ như chén mắm ruốc đậm đà, bát nước luộc trong vắt, dĩa cá bống kho rim sánh mật luôn được chế biến sao cho thật chuẩn vị.

Dưới làn sương mỏng manh, lững lờ trôi trên những triền núi A Lưới buổi sáng sớm, tôi theo chân bà con xã Trung Sơn về sân làng để dự một lễ hội đặc biệt - lễ hội A Pier (lễ hội xuống giống cây trồng). Không gian rộn ràng trong âm thanh của cồng chiêng và những gùi lễ vật thơm lừng lúa nếp mới. Đó là ngày người Pa Cô đánh thức đất trời và gửi gắm ước vọng về một mùa màng bội thu.

Thảo đặt chân đến điểm trường A Lù vào một chiều cuối thu. Ngôi trường nhỏ bé nằm lọt thỏm trên sườn đồi hoang vu, chỉ vỏn vẹn vài dãy nhà cấp bốn xiêu vẹo, lớp tôn amá đỏ au vì gió lạnh, nép mình bên khung cửa lớp, ánh mắt tròn xoe vừa ngỡ ngàng vừa hiếu kỳ nhìn cô giáo mới đến.

Quê tôi là một vùng đồng bằng trù phú, nơi lúa gạo xanh rờn trải dài tít tắp, nơi những con kênh nhỏ uốn lượn như những dải lụa mềm ôm ấp từng thửa ruộng. Người dân quê tôi quanh năm gắn bó với đồng ruộng, với đất đai, với cái nắng gay gắt của mùa hè và những cơn mưa rào bất chợt. Nhưng chính từ nơi ấy, bao nhiêu thức quà dân dã, thơm thảo đã nuôi lớn tôi.

Ơ Chao bước nhanh theo chiếc băng ca đang được cô điều dưỡng đẩy vào phòng bệnh. Hai mắt mẹ Kan Min khép hờ, gương mặt bà nhợt nhạt hơn cả ngọn lá trên nương sau trận mưa dài. Người gầy tong teo, nằm lọt thỏm trong đống ra phủ và mớ dây dợ treo trên người.

Một thời thiếu nữ của chị với Huế là sông thơ giữa lòng phố, là đường học trò xanh xanh, những bến đò mưa giăng bụi. Chợ Xép, chợ Nọ, chợ Đông Ba tươi non rau củ, lách chách tôm cá.

Nhiều người dân ở tổ dân phố (TDP) Hải Cát, phường Long Hồ, quận Phú Xuân (nguyên là thôn Hải Cát, xã Hương Thọ, TX. Hương Trà) phản ánh: Từ năm 2017, họ nằm trong diện di dời để giải phóng mặt bằng (GPMB), đảm bảo an toàn lưới điện 220kV Huế - Đông Hà; trong số này, có gia đình ông Mai Văn Ẩn phản ánh nhiều lần nhưng đến nay vẫn chưa giải quyết.