 |
| Vỉa hè của nhiều tuyến phố không dành cho người đi bộ |
Không chỉ là lối đi
Những ngày gần đây, tại nhiều tuyến đường trung tâm các phường trên địa bàn thành phố, lực lượng chức năng đồng loạt ra quân xử lý tình trạng lấn chiếm vỉa hè, lòng đường. Mỗi đợt như thế là quán xá thu dọn, hàng rong di chuyển, biển quảng cáo được tháo dỡ… Thế nhưng, sau một thời gian, khi tình hình tạm lắng xuống thì đâu lại vào đấy.
Không khó để nhận thấy, vỉa hè từ lâu đã không còn đơn thuần là không gian dành riêng cho người đi bộ. Đó là nơi buôn bán nhỏ, người dân đặt vài bộ bàn ghế bán nước, ăn sáng, quà vặt... Trong nhịp sống đô thị, từng mét vuông vỉa hè đã trở thành một phần của sinh kế, đặc biệt với những người có thu nhập thấp. Vì vậy, mỗi đợt ra quân lập lại trật tự, dù cần thiết nhưng vẫn đi kèm những xáo trộn nhất định. Có những gánh hàng phải dời đi, những quán nhỏ phải đóng cửa hoặc thu hẹp quy mô. Điều này đặt ra một thực tế, nếu chỉ dừng ở xử lý vi phạm, việc lập lại trật tự vỉa hè khó tạo ra sự thay đổi bền vững.
Một vấn đề khác của vỉa hè cũng bộc lộ sự bất cập là việc chồng chéo trong quản lý. Trong khi vỉa hè thuộc hạ tầng giao thông nhưng lại gắn với hoạt động kinh doanh, trật tự đô thị và môi trường. Khi nhiều lực lượng cùng tham gia nhưng thiếu một cơ chế điều phối thống nhất, hiệu quả thực thi dễ bị phân tán.
Cần sự linh hoạt và nhân văn
Thực tế từ nhiều đô thị cho thấy, việc quản lý vỉa hè hiệu quả không thể dựa vào một giải pháp duy nhất. Bài toán nằm ở cách tiếp cận linh hoạt, hài hòa giữa yêu cầu quản lý và nhu cầu mưu sinh. Điều này rất phù hợp với TP. Huế, một đô thị có đặc trưng vừa là trung tâm du lịch, vừa mang tính chất đô thị truyền thống. Việc trả lại vỉa hè cho người đi bộ là cần thiết để bảo đảm mỹ quan và an toàn giao thông, nhất là tại các khu vực trung tâm, điểm đến du lịch. Song, nếu không đi kèm các giải pháp hỗ trợ, việc siết chặt quản lý có thể tạo ra áp lực lớn đối với người dân mưu sinh từ vỉa hè.
Một hướng đi có thể tính đến là phân loại và quy hoạch lại không gian vỉa hè. Không phải tất cả các tuyến đường đều áp dụng một quy định như nhau. Có thể xác định những khu vực ưu tiên tuyệt đối cho người đi bộ, đồng thời nghiên cứu bố trí các tuyến phố cho phép kinh doanh có kiểm soát theo khung giờ hoặc theo ngành hàng.
Song song đó, việc tạo sinh kế thay thế là yếu tố then chốt. Các mô hình như chợ đêm, phố ẩm thực, khu buôn bán tập trung nếu được quy hoạch hợp lý sẽ vừa đáp ứng nhu cầu kinh doanh của người dân, vừa góp phần tạo điểm nhấn cho đô thị. Đây cũng là cách để chuyển hoạt động buôn bán từ tự phát sang có tổ chức, dễ quản lý hơn.
Bên cạnh đó, cần tăng cường tuyên truyền để người dân chấp hành tốt hơn chủ trương của Nhà nước, đảm bảo vỉa hè được sử dụng đúng mục đích, hạn chế tình trạng lấn chiếm...