 |
| Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà phát biểu tại cuộc họp - Ảnh: VGP/Thu Giang |
Trước đó, Thông báo số 15-TB/BCĐTW, ngày 17/3/2026 về Kết luận của Tổng Bí thư Tô Lâm, Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương về hoàn thiện thể chế, pháp luật, trong đó: Giao Đảng ủy Chính phủ xây dựng Đề án hoàn thiện bộ máy quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm theo hướng thống nhất chỉ một đầu mối từ Trung ương đến địa phương, trình Bộ Chính trị.
Thông báo số 186/TB-VPCP ngày 15/4/2026 của Văn phòng Chính phủ về kết luận của Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng, giao Bộ Y tế phối hợp với Bộ Nội vụ và các bộ, cơ quan liên quan khẩn trương xây dựng hoàn thiện Đề án.
Hiện nay, hệ thống quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm của Việt Nam được tổ chức theo mô hình phân công cho 3 Bộ, bao gồm Bộ Y tế, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Công Thương. Theo đó, mỗi Bộ được phân công phụ trách lĩnh vực quản lý theo ngành hàng thực phẩm.
Cụ thể, Bộ Y tế quản lý 6 ngành hàng, Bộ Nông nghiệp và Môi trường quản lý 19 ngành hàng, Bộ Công Thương quản lý 8 ngành hàng. Với mỗi ngành hàng được phân công, các Bộ chịu trách nhiệm quản lý xuyên suốt chuỗi cung ứng thực phẩm bao gồm: Sản xuất ban đầu, sơ chế, chế biến, bảo quản, vận chuyển, phân phối, kinh doanh; đồng thời xây dựng hệ thống ngành dọc theo chuyên ngành quản lý ATTP theo từ Trung ương đến địa phương.
Tại địa phương, UBND các cấp thực hiện chức năng quản lý nhà nước về ATTP được Chính phủ giao và theo phân cấp của các Bộ chuyên ngành. Ngoài ra, Bộ KH&CN thực hiện chức năng quản lý nhà nước về tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, đo lường, chất lượng sản phẩm, hàng hóa và hoạt động đánh giá sự phù hợp đối với thực phẩm nhưng không trực tiếp thực hiện quản lý chuyên ngành về an toàn thực phẩm.
Với mô hình phân công quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm theo mặt hàng riêng biệt, sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý nhà nước về ATTP còn hạn chế, xảy ra tình trạng chồng chéo, không đồng bộ, thậm chí không xác định được trách nhiệm quản lý trong một số trường hợp chuỗi cung ứng thực phẩm liên quan đến lĩnh vực quản lý của nhiều bộ, ngành…
Phát biểu tại buổi làm việc, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà nhấn mạnh đề án cần làm rõ sự cần thiết phải hoàn thiện bộ máy quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm. Theo Phó Thủ tướng, bảo vệ sức khỏe và tính mạng nhân dân phải được đặt lên hàng đầu, đồng thời đây cũng là yêu cầu khách quan nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước và hội nhập quốc tế trong giai đoạn mới.
Phó Thủ tướng cho rằng thực tiễn đang đặt ra yêu cầu phải nhìn nhận thẳng thắn những hạn chế của cơ chế quản lý hiện nay như tình trạng cắt khúc, giao thoa, chồng chéo, thậm chí có lúc chưa xác định được rõ trách nhiệm quản lý. Vì vậy, việc kiện toàn tổ chức bộ máy là cần thiết để xác định rõ chức năng, nhiệm vụ, phương thức quản lý, đồng thời tạo cơ sở tiếp tục hoàn thiện hệ thống thể chế, chính sách về an toàn thực phẩm.
Nhấn mạnh nguyên tắc xuyên suốt của đề án, Phó Thủ tướng cho biết việc hoàn thiện tổ chức bộ máy phải đặt trong tổng thể đổi mới hệ thống chính trị, bảo đảm tinh gọn, hoạt động hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả.
Đặc biệt, việc thống nhất một đầu mối nhằm giao một cơ quan chịu trách nhiệm chính trong tham mưu, điều phối và tổ chức thực hiện, nhưng các bộ, ngành liên quan vẫn phải thực hiện đầy đủ chức năng, nhiệm vụ thuộc thẩm quyền của mình.
"Bộ Y tế là cơ quan chịu trách nhiệm chính, nhưng các bộ, ngành vẫn phải thực hiện đầy đủ trách nhiệm theo chức năng, nhiệm vụ được giao", Phó Thủ tướng nhấn mạnh.
Phó Thủ tướng cũng cho ý kiến về việc củng cố Cục Quản lý an toàn thực phẩm thuộc Bộ Y tế theo hướng tiếp nhận thêm một phần chức năng, nhiệm vụ và nhân sự liên quan từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Công Thương; đồng thời định hướng kiện toàn mô hình tổ chức ở cấp tỉnh, cấp xã, bảo đảm có cơ quan đầu mối chịu trách nhiệm chính, cùng cơ chế phối hợp và nguồn nhân lực phù hợp ở các cấp.
Một trong những nguyên tắc quan trọng được Phó Thủ tướng nhấn mạnh là phân cấp mạnh cho địa phương, đặc biệt là cấp xã, gắn với kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm hành chính.
Theo Phó Thủ tướng, công tác quản lý an toàn thực phẩm có vai trò rất quan trọng của cấp cơ sở - nơi trực tiếp tiếp cận người dân, hộ sản xuất, cơ sở kinh doanh và các hoạt động tiêu dùng hằng ngày. Vì vậy, cần bố trí lực lượng chuyên trách phù hợp, đồng thời tăng cường trách nhiệm của chính quyền cơ sở trong công tác quản lý.
Bên cạnh đó, cần phát huy vai trò của các mô hình tự quản trong cộng đồng dân cư, nhất là thôn, tổ dân phố, nhằm hỗ trợ giám sát, phát hiện vi phạm và nâng cao ý thức chấp hành các quy định về an toàn thực phẩm.
Phó Thủ tướng cũng yêu cầu làm rõ nguồn lực thực hiện đề án, vị trí việc làm chuyên trách về an toàn thực phẩm tại cấp xã; đồng thời xác định rõ trách nhiệm của từng bộ, ngành trong xây dựng tiêu chuẩn, quy chuẩn, kiểm tra, giám sát và bảo đảm các điều kiện thực thi.
Phó Thủ tướng đề nghị Đảng ủy Bộ Y tế, Bộ Y tế tiếp thu đầy đủ các ý kiến, khẩn trương hoàn thiện hồ sơ đề án với chất lượng cao nhất, bảo đảm chặt chẽ, khả thi trước khi trình cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định.