 |
| Học sinh trưng bày sản phẩm nghiên cứu |
Hình thành năng lực nghiên cứu độc lập
Từ thực tế ùn tắc đô thị gia tăng trong khi nhiều cụm đèn vẫn chạy theo chu kỳ cố định, thiếu khả năng thích ứng theo lưu lượng thực tế, em Đinh Xuân Trường và Nguyễn Nhất Nguyên (lớp 12/3, Trường THPT Cao Thắng) nghiên cứu đề tài “Smartflow - Ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và Internet vạn vật (IoT) trong điều khiển đèn giao thông thông minh”. Đề tài đoạt giải Nhất cuộc thi.
Smartflow là giải pháp nâng cấp cụm đèn tín hiệu hiện hữu theo hướng giao thông thông minh, kết hợp thị giác máy tính (AI) để đếm/ước lượng hàng chờ và IoT để điều khiển - giám sát từ xa. So với chu kỳ cố định, cơ chế thích ứng giúp giảm thời gian chờ khi lưu lượng thấp và giải phóng hàng chờ tốt hơn khi lưu lượng tăng. Giải pháp được triển khai thử nghiệm tại nút giao Nguyễn Vịnh - Trần Hữu Khác (Quảng Điền) từ tháng 8 - 12/2025. Kết quả cho thấy, hệ thống vận hành ổn định, đồng bộ hiển thị với tín hiệu thực tế.
Cũng trong cuộc thi, đề tài “Chế tạo vật liệu xử lý nước cho bể cá cảnh từ vỏ hàu, diatomite và vỏ trấu” của học sinh Đoàn Trí Hưng và Võ Ngọc Uyên Thy (lớp 8/1, Trường THCS Phú Dương) được ban giám khảo đánh giá cao về tính ứng dụng, thực tiễn và đoạt giải Nhì. Từ thực tế nhiều phế phẩm nông nghiệp, như vỏ hàu, vỏ trấu bị bỏ đi gây lãng phí, nhóm học sinh quyết định tận dụng những nguyên liệu này để chế tạo vật liệu lọc nước cho bể cá - sản phẩm vừa có tính ứng dụng cao, vừa bảo vệ môi trường.
Sau quá trình thu gom, làm sạch và nghiền nhỏ nguyên liệu, nhóm phối trộn theo ba công thức khác nhau, tạo viên gốm lọc hình cầu có đường kính khoảng 2cm. Các viên lọc này được phơi, sấy và nung ở nhiệt độ 900°C. Kết quả cho thấy, nước sau khi lọc qua vật liệu chế tạo giảm độ đục, chất lượng nước được cải thiện tốt hơn so với vật liệu lọc bán trên thị trường.
Thầy giáo Nguyễn Nhơn, Trường THCS Phú Dương cho hay, học sinh của trường đang dần hình thành năng lực nghiên cứu độc lập, vốn rất cần thiết trong bối cảnh hội nhập và đổi mới. Những dự án như chế tạo vật liệu lọc nước không chỉ giúp các em hiểu sâu kiến thức tự nhiên mà còn gắn việc học với các giá trị sống và trách nhiệm xã hội.
Thúc đẩy đổi mới dạy học
Năm nay, Cuộc thi KHKT học sinh trung học cấp thành phố thu hút sự tham gia rộng khắp của 142 đơn vị, gồm 104 trường THCS, 36 trường THPT và 2 trung tâm GDNN-GDTX. Từ các vòng thi cơ sở, 195 đề tài thuộc 4 nhóm lĩnh vực đã được tuyển chọn, với tổng số 359 học sinh tham gia. Qua thẩm định, Hội đồng chuyên môn đã lựa chọn 121 đề tài chất lượng bước vào vòng thi cấp thành phố.
Theo Sở Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT), các đề tài thể hiện rõ mục tiêu, tính cấp thiết của vấn đề cần nghiên cứu, bám sát thực tiễn học tập và đời sống, thể hiện được hướng tiếp cận khoa học cũng như đóng góp nhất định cho lĩnh vực mà đề tài lựa chọn. Một số đề tài thể hiện tính mới và sáng tạo, thể hiện tư duy khoa học, logic, chặt chẽ, sự nỗ lực trong tìm tòi và triển khai những vấn đề mới đang được xã hội quan tâm. Một số đề tài kỹ thuật biết tích hợp các công nghệ tiên tiến, thông minh, thể hiện mối liên hệ giữa khoa học, kiến thức, công nghệ và toán học.
Ông Nguyễn Vinh Hưng, Phó Giám đốc Sở GD&ĐT cho biết, cuộc thi là kết quả của hoạt động trải nghiệm sáng tạo trong nghiên cứu khoa học của học sinh, đồng thời tạo động lực nâng cao chất lượng dạy và học. Thông qua cuộc thi, học sinh được khơi dậy tiềm năng, rèn luyện tư duy khoa học, biết vận dụng kiến thức đã học để giải quyết các vấn đề thực tiễn, qua đó lan tỏa những mô hình, giải pháp khoa học - công nghệ có tính ứng dụng cao và góp phần thúc đẩy đổi mới phương pháp dạy học theo định hướng phát triển năng lực.
Ở cấp cơ sở, nhiều trường tổ chức cuộc thi KHKT với quy mô bài bản, thu hút đông đảo học sinh tham gia, gắn với các hoạt động tham quan, trải nghiệm, tạo không khí thi đua nghiên cứu sôi nổi và lan tỏa tinh thần học tập sáng tạo. Dù điều kiện cơ sở vật chất còn hạn chế, tinh thần dám nghĩ, dám làm, chủ động khám phá cái mới của học sinh đã góp phần thúc đẩy phong trào nghiên cứu khoa học trong các nhà trường.
Cuộc thi KHKT học sinh trung học tiếp tục khẳng định vai trò là hoạt động trải nghiệm sáng tạo quan trọng, góp phần thúc đẩy đổi mới phương pháp dạy học, đẩy mạnh giáo dục STEM, nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, tạo điều kiện để học sinh phát huy năng lực, nuôi dưỡng đam mê sáng tạo và từng bước hội nhập với sân chơi khoa học rộng lớn hơn.