 |
| Du khách tham quan Bảo tàng Thiên nhiên duyên hải miền Trung. Ảnh: Minh Đăng |
Nơi kết nối tri thức
Trong chiến lược phát triển khoa học và công nghệ (KH&CN) của thành phố, các thiết chế khoa học không còn đơn thuần là nơi lưu giữ hay giới thiệu tri thức. Nếu chỉ dừng lại ở chức năng đó, các thiết chế này sẽ khó tạo ra giá trị lan tỏa bền vững. Yêu cầu đặt ra là phải trực tiếp tham gia vào quá trình sản sinh, tổ chức và ứng dụng tri thức vào đời sống xã hội.
Phát biểu tại lễ khai trương Không gian trưng bày mới tại Bảo tàng gần đây, đồng chí Nguyễn Thanh Bình, UVTV Thành ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố lưu ý, cần đặt Bảo tàng Thiên nhiên duyên hải miền Trung vào đúng vị trí của một thiết chế khoa học giáo dục, có khả năng đóng góp thực chất cho nghiên cứu, giáo dục và lan tỏa tri thức.
Đồng chí Nguyễn Thanh Bình nhấn mạnh, KH&CN là một trong những đột phá chiến lược của thành phố. Vì vậy, các thiết chế khoa học không thể tiếp tục hoạt động theo tư duy hình thức, nặng về trưng bày, nhẹ về nghiên cứu. Một bảo tàng khoa học phải trở thành nơi kết nối tri thức, dữ liệu và con người, từ các nhà khoa học đến học sinh, sinh viên và cộng đồng, đồng thời phải biết phát huy hiệu quả các nguồn lực đã đầu tư, tránh dàn trải, tránh lãng phí.
Từ các ý kiến chỉ đạo của lãnh đạo thành phố, yêu cầu đặt ra đối với Bảo tàng là tiếp tục đổi mới phương thức hoạt động, bảo đảm sự gắn kết chặt chẽ giữa trưng bày với nghiên cứu khoa học và giáo dục cộng đồng. Theo đó, việc tổ chức không gian trưng bày cần hướng đến phục vụ hiệu quả các nhiệm vụ nghiên cứu, giáo dục và lan tỏa tri thức khoa học tự nhiên, phù hợp với điều kiện thực tiễn và định hướng phát triển chung của thành phố.
Chính vì vậy, việc tổ chức, sắp xếp lại không gian trưng bày chỉ là bước khởi đầu. Điều cốt lõi là từ đó, Bảo tàng phải từng bước tái cấu trúc toàn bộ hoạt động, xác lập rõ vai trò của mình trong hệ thống khoa học giáo dục của thành phố, gắn với tầm nhìn lâu dài về khu quy hoạch xây dựng Bảo tàng đã được phê duyệt, được xác định là không gian phát triển chiến lược của thiết chế khoa học tự nhiên trong tương lai.
Từ trưng bày đến nghiên cứu
Một nội dung xuyên suốt trong chỉ đạo của lãnh đạo thành phố là yêu cầu Bảo tàng chuyển mạnh từ tư duy trưng bày sang tư duy nghiên cứu và kết nối tri thức. Trưng bày chỉ là “cửa ngõ” để công chúng tiếp cận, còn giá trị cốt lõi của Bảo tàng nằm ở nghiên cứu khoa học, bảo tồn mẫu vật và xây dựng hệ thống dữ liệu khoa học phục vụ lâu dài cho quản lý, giáo dục và nghiên cứu.
Ông Lê Nguyễn Thới Trung, Phó Giám đốc Phụ trách Bảo tàng cho biết, không gian trưng bày mới không chỉ là nơi giới thiệu mẫu vật, mà còn được định hướng như một môi trường học thuật mở, nơi kết nối các nhà khoa học, chuyên gia, giáo viên, học sinh, sinh viên và du khách, qua đó góp phần nâng cao chất lượng truyền thông về khoa học sự sống, đa dạng sinh học và bảo tồn tài nguyên thiên nhiên.
Bảo tàng xác định rõ trọng tâm trong thời gian tới là tăng cường nghiên cứu khoa học, thu thập, bảo quản và chuẩn hóa hệ thống mẫu vật, từng bước xây dựng cơ sở dữ liệu khoa học phục vụ trưng bày, giáo dục và nghiên cứu. Đây được xem là nền tảng cốt lõi để Bảo tàng phát triển bền vững, tránh lệ thuộc vào những hoạt động mang tính ngắn hạn.
Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số cũng là yêu cầu then chốt được lãnh đạo thành phố nhấn mạnh. Theo đó, Bảo tàng cần xây dựng hệ thống tương tác trực tuyến, từng bước số hóa dữ liệu mẫu vật, kết nối với các nền tảng số của thành phố, tạo điều kiện để học sinh, sinh viên, nhà nghiên cứu và công chúng tiếp cận tri thức khoa học tự nhiên không chỉ trong không gian vật lý mà cả trên môi trường số.
Lãnh đạo thành phố cũng chỉ rõ cần tăng cường kết nối với các Trung tâm điều hành thông minh, phòng thí nghiệm và các đơn vị nghiên cứu. Đồng thời đẩy mạnh hợp tác với các đơn vị Trung ương đóng trên địa bàn như Viện Hàn lâm Khoa học & Công nghệ Việt Nam, Đại học Huế. Cùng với đó, việc quan tâm đến chế độ, chính sách đối với đội ngũ cán bộ trong khuôn khổ các cơ chế đặc thù theo Nghị quyết 54 của Bộ Chính trị được xem là yếu tố quan trọng để Bảo tàng có thể phát triển ổn định và lâu dài.
Xây dựng Bảo tàng thành thiết chế khoa học giáo dục trọng điểm không phải là khẩu hiệu mà là một quá trình lâu dài, đòi hỏi tư duy đúng, cách làm bài bản và sự kiên trì. Khi định hướng của lãnh đạo thành phố gặp được quyết tâm hành động của đơn vị thực hiện, thước đo cho thành công của Bảo tàng sẽ không nằm ở quy mô trưng bày mà ở hiệu quả sử dụng nguồn lực, chất lượng nghiên cứu, khả năng kết nối tri thức và mức độ lan tỏa giá trị khoa học vào đời sống xã hội.