 |
| Lướt Tiktok là sở thích của hầu hết giới trẻ hiện nay |
Vòng xoáy nội dung ngắn
Một buổi chiều tại quán cà phê trên đường Nguyễn Huệ (TP. Huế), không khó để bắt gặp hình ảnh các bạn trẻ vừa trò chuyện vừa cầm điện thoại lướt TikTok. Âm thanh các đoạn video ngắn vang lên liên tục, khi là tiếng nhạc, khi là những câu thoại hài hước. Chỉ với vài thao tác vuốt tay, hàng chục video nhanh chóng trôi qua... Hồ Khánh Linh, sinh viên năm hai Trường Đại học Sư phạm Huế, vừa cười vừa tiếp tục lướt màn hình điện thoại. Mỗi video chỉ dừng lại vài giây trước khi bị thay thế bởi nội dung mới.
“Ban đầu em chỉ định xem vài video cho đỡ căng thẳng sau giờ học, nhưng nhiều khi cứ lướt một lúc rồi nhìn lại đồng hồ thì đã trôi mất cả tiếng đồng hồ. Có hôm định đi ngủ sớm, nhưng cứ xem hết video này đến video khác nên cuối cùng lại thức khuya”, Linh chia sẻ.
Không chỉ Linh, rất nhiều sinh viên cũng có thói quen tương tự. Những khoảng thời gian tưởng chừng ngắn ngủi như lúc chờ xe buýt, ngồi quán trà sữa hay nghỉ giữa giờ học đều có thể trở thành thời điểm để mở TikTok.
Thực tế, TikTok gây nghiện không phải do tình cờ, mà bởi thuật toán được thiết kế tinh vi, liên tục phân tích và dự đoán sở thích người sử dụng. Chỉ cần người dùng dừng lại xem một clip lâu hơn vài giây, ngay lập tức hàng loạt nội dung tương tự sẽ nối nhau kéo đến. Việc đắm chìm trong những nội dung quá lâu khiến bộ não dần rơi vào trạng thái thụ động, giảm khả năng suy nghĩ sâu trước những vấn đề phức tạp.
Trần Nguyễn Hoàng Minh, sinh viên ngành truyền thông tại Huế cho rằng, TikTok giống như một hệ thống tạo xu hướng cực nhanh: “Mình thấy TikTok rất tiện. Chỉ cần vài phút là biết được đang có xu hướng gì, quán ăn nào đang hot hay mẹo học tập nào đang được chia sẻ”.
Phải tự kiểm soát
Dù mang lại sự tiện lợi, nhưng việc liên tục tiếp nhận nội dung ngắn cũng kéo theo nhiều hệ lụy. Hoàng Minh cũng thừa nhận sự nguy hiểm của việc bị cuốn theo các đoạn video ngắn. Theo Minh, việc liên tục tiếp nhận những nội dung ngắn khiến sự chú ý của người xem dễ bị chia nhỏ. “Đôi khi mình cảm thấy khó tập trung đọc một bài viết dài hoặc xem một video học tập kéo dài cả nửa tiếng”, Minh thừa nhận.
Hậu quả của việc này không chỉ dừng lại ở chuyện thức khuya ảnh hưởng đến sức khỏe hay tốn thời gian, mà còn là sự suy giảm khả năng phân tích, người trẻ dễ dàng chấp nhận những kết luận có sẵn mà thiếu đi sự kiểm chứng, dẫn đến việc tiếp nhận những kiến thức hời hợt, sai lệch.
Ngoài ra, video ngắn còn ảnh hưởng đến cách giới trẻ tìm kiếm thông tin. Trước đây, khi cần tìm hiểu về một địa điểm du lịch hay một món ăn mới, nhiều người thường lên Google để đọc các bài viết chi tiết. Hiện nay, không ít bạn trẻ lại ưu tiên tìm kiếm trực tiếp trên TikTok để xem các video trải nghiệm nhanh. Chỉ cần gõ vài từ khóa đơn giản, hàng loạt video review sẽ xuất hiện, cung cấp thông tin ngắn gọn trong 30 - 60 giây.
Nắm bắt xu hướng này, nhiều giáo viên và nhà sáng tạo nội dung giáo dục cũng bắt đầu đưa kiến thức lên TikTok. Những bài học ngoại ngữ, mẹo ghi nhớ từ vựng hay kỹ năng mềm được gom thành các video ngắn với hình ảnh bắt mắt và nhịp độ nhanh nhằm thu hút người xem.
Tuy nhiên, theo Minh, người dùng phải biết kiểm soát: “Nếu biết chọn lọc nội dung thì TikTok vẫn là công cụ hữu ích. Quan trọng là phải tự đặt giới hạn, không để thuật toán quyết định mình xem gì và xem bao lâu”. Việc tự giác sử dụng các tính năng giới hạn thời gian màn hình cũng là một cách để giới trẻ giữ được sự cân bằng, không để những đoạn video ngắn làm ảnh hưởng đến tư duy.
Trong bối cảnh các nền tảng video ngắn tiếp tục phát triển mạnh mẽ, việc làm chủ hành vi sử dụng, duy trì khả năng tập trung và chọn lọc thông tin sẽ là yếu tố quyết định để không bị cuốn theo “cơn lốc” nội dung số.