 |
| Làm thủ tục nhận lương hưu tại Bưu điện thành phố |
Vừa mừng, vừa lo
Hay tin dự kiến tăng lương hưu vào tháng 7 tới, bà Nguyễn Thị Vê (phường Thủy Xuân) chia sẻ: “Cũng mừng lắm, nhưng nói thật là vẫn còn khó khăn. Giá cả giờ cái gì cũng tăng, rau, thịt, cá đều đắt hơn trước”.
Theo bà Vê, mỗi tháng riêng tiền thực phẩm đã chiếm khoảng 1,5 - 2 triệu đồng. Ngoài ra còn tiền điện, nước, thuốc men... cùng hàng chục khoản chi phí “có tên, lẫn không tên” khác. “Có tháng đau ốm nhiều là phải vay mượn con cháu. Lương hưu chỉ đủ ăn dè sẻn, không dám tiêu gì thêm”, bà nói. Từng là công nhân ngành dệt, bà hiện đang hưởng mức lương hưu hơn 3 triệu đồng/tháng.
Không chỉ dừng lại ở câu chuyện chi tiêu, nhiều người nghỉ hưu cho rằng khoảng cách giữa nhóm hưởng lương thấp và nhóm hưởng cao ngày càng rõ rệt. Ông Lê Văn Tươi (65 tuổi, nguyên giáo viên, sống tại phường Hương Thủy) cho biết, với mức lương khoảng 4,8 triệu đồng/tháng, cuộc sống chỉ ở mức cầm chừng.
“Những người hưởng 7 - 10 triệu đồng/tháng thì có dư, còn nhóm dưới 5 triệu như chúng tôi rất khó tích lũy, gần như tháng nào hết tháng đó. Nếu tăng theo tỷ lệ phần trăm thì người hưởng thấp lại tăng ít hơn về giá trị thực”, ông Tươi băn khoăn.
Thực tế này cũng phần nào phản ánh hệ lụy của nhiều đợt điều chỉnh trước đây, khi việc tăng theo tỷ lệ tuy đảm bảo nguyên tắc chung nhưng chưa thực sự thu hẹp khoảng cách giữa các nhóm đối tượng hưởng.
Hai phương án điều chỉnh
Hiện Bộ Nội vụ đang lấy ý kiến dự thảo Nghị định về điều chỉnh lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội (BHXH) và trợ cấp hàng tháng, dự kiến áp dụng từ ngày 1/7/2026. Theo dự thảo, việc điều chỉnh lương hưu được đặt trong bối cảnh lương cơ sở dự kiến tăng khoảng 8%, từ 2,34 triệu đồng lên 2,53 triệu đồng/tháng. Trên cơ sở đó, Bộ Nội vụ đề xuất 2 phương án trong dự thảo Nghị định đang lấy ý kiến.
Cụ thể, phương án 1 là điều chỉnh kết hợp giữa tỷ lệ phần trăm và số tiền tuyệt đối. Theo đó, lương hưu và một số khoản trợ cấp dự kiến sẽ tăng thêm 4,5% và cộng thêm 200.000 đồng/tháng so với mức hưởng của tháng 6/2026; một số nhóm trợ cấp khác được đề xuất tăng 8%.
Trong khi đó, phương án 2 đề xuất điều chỉnh tăng đồng loạt khoảng 8% đối với lương hưu, trợ cấp BHXH và trợ cấp hàng tháng.
Đáng chú ý, sau khi thực hiện điều chỉnh theo 2 phương án trên, dự kiến chính sách tiếp tục ưu tiên người nghỉ hưu trước năm 1995 có mức hưởng thấp. Theo đó, người có mức lương hưu, trợ cấp dưới 3,5 triệu đồng/tháng dự kiến sẽ được tăng thêm 300.000 đồng/tháng; người có mức hưởng từ 3,5 triệu đồng đến dưới 3,8 triệu đồng/tháng dự kiến sẽ được nâng lên bằng 3,8 triệu đồng/tháng.
Điều chỉnh thỏa đáng, hướng tới công bằng
Hiện nay, cả nước có khoảng 3,55 triệu người đang hưởng lương hưu và trợ cấp hằng tháng. Theo Bộ Nội vụ, nếu thực hiện phương án 1, tổng kinh phí chi trả tăng thêm so với năm 2025 ước khoảng 9.176 tỷ đồng; với phương án 2, con số này khoảng 9.749 tỷ đồng. Riêng kinh phí hỗ trợ thêm cho người nghỉ hưu trước năm 1995 có mức hưởng thấp ước khoảng 200 - 300 tỷ đồng.
Việc lựa chọn phương án nào sẽ phụ thuộc vào khả năng cân đối ngân sách nhà nước, Quỹ BHXH và mục tiêu điều hành chính sách trong năm 2026. Tuy nhiên, điểm chung của cả 2 phương án là hướng tới cải thiện mức sống cho người nghỉ hưu và các nhóm đang hưởng trợ cấp hàng tháng, đặc biệt là nhóm có mức hưởng thấp kéo dài nhiều năm.
Trong nhiều năm qua, chính sách lương hưu của nước ta đã được điều chỉnh định kỳ nhằm bù đắp trượt giá và đảm bảo giá trị thực của thu nhập. Qua nhiều lần điều chỉnh, mức lương hưu hiện nay đã tăng đáng kể so với giai đoạn trước, góp phần ổn định đời sống cho người nghỉ hưu.
Việc duy trì điều chỉnh lương hưu không chỉ mang ý nghĩa kinh tế mà còn là giải pháp quan trọng để củng cố niềm tin của người lao động vào hệ thống an sinh xã hội, qua đó hạn chế tình trạng rút BHXH một lần và giảm áp lực trợ cấp xã hội trong dài hạn.
Lần điều chỉnh dự kiến từ ngày 1/7/2026, theo Bộ Nội vụ, được tính toán trên cơ sở chỉ số giá tiêu dùng, khả năng chi trả của quỹ và yêu cầu thu hẹp dần khoảng cách giữa các nhóm hưởng lương hưu ở các thời kỳ. Việc ưu tiên nhóm hưởng thấp được xem là bước đi cần thiết nhằm hướng tới sự công bằng và bền vững trong chính sách an sinh.
Không chỉ là câu chuyện tăng bao nhiêu, việc điều chỉnh lương hưu lần này còn cho thấy nỗ lực thu hẹp chênh lệch và hướng tới một hệ thống an sinh công bằng hơn.