 |
| Sinh viên được hướng dẫn sử dụng phần mềm bản quyền. Ảnh: Trường ĐH Khoa học, ĐH Huế cung cấp |
Phần mềm lậu: Chuyện quen thuộc
Những năm gần đây, việc sử dụng phần mềm không bản quyền đã trở nên khá phổ biến trong một bộ phận lao động trẻ làm việc tự do ở các lĩnh vực kiến trúc, thiết kế đồ họa, dựng phim hay thiết kế nội thất. Từ AutoCAD, SketchUp, 3ds Max đến Adobe Photoshop, Illustrator hay Premiere, nhiều phần mềm chuyên dụng có thể được tải miễn phí chỉ sau vài thao tác tìm kiếm trên mạng xã hội hoặc các diễn đàn chia sẻ.
Đang làm việc tự do, thường xuyên sử dụng các phần mềm lậu, Nguyễn Thành Nhân (phường Phú Bài) cho biết, anh và không ít người làm tự do mang tâm lý “ai cũng dùng”. Theo Nhân, chi phí mua phần mềm chính hãng là quá cao.
“Một gói sử dụng các phần mềm của Adobe như Photoshop, Premier Pro hay After Effects dao động từ 6 đến 8 triệu đồng/năm. Với người mới đi làm, đây là khoản chi không hề nhỏ”, Nhân chia sẻ.
Tương tự Thành Nhân, Lê Duy Hoàng (phường Thuận Hóa) cho biết, bản thân gần như chỉ dùng phần mềm crack vì “không còn lựa chọn khác”. Hoàng kể, thời điểm mới nhận các dự án nhỏ, thu nhập mỗi tháng chỉ khoảng vài triệu đồng nên chuyện bỏ tiền mua bản quyền là điều khó nghĩ tới. “Tôi từng nghĩ dùng phần mềm lậu chỉ là chuyện cá nhân, miễn làm được việc. Nhưng gần đây thấy các quy định siết chặt hơn, nhiều nền tảng kiểm tra bản quyền mạnh hơn nên bắt đầu lo. Một số khách hàng nước ngoài còn yêu cầu chứng minh phần mềm hợp pháp để tránh rủi ro dữ liệu”, Hoàng nói.
Việc tuân thủ bản quyền được nhiều bạn trẻ quan tâm hơn sau khi Thủ tướng Chính phủ ban hành Công điện số 38/CĐ-TTg yêu cầu các bộ, ngành và địa phương tăng cường đấu tranh, ngăn chặn và xử lý nghiêm các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên phạm vi toàn quốc. Trong đó, tập trung xử lý các hành vi vi phạm trên môi trường số như: Sử dụng phần mềm không bản quyền; phát tán phim, nhạc, game lậu; vi phạm quyền tác giả và quyền liên quan nhằm thực hiện mục tiêu xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, lành mạnh, nâng cao uy tín Việt Nam trong hội nhập quốc tế và thúc đẩy văn hóa sử dụng sản phẩm hợp pháp.
Không chỉ đối mặt nguy cơ vi phạm pháp luật, người dùng phần mềm lậu còn đứng trước nhiều bất cập về bảo mật và độ ổn định. Các phiên bản không chính thức thường tiềm ẩn nguy cơ nhiễm mã độc, mất dữ liệu hoặc xảy ra lỗi trong quá trình làm việc, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng sản phẩm và tiến độ công việc.
Trước tình hình trên, Duy Hoàng cho biết anh đã chuyển dần sang sử dụng phần mềm bản quyền theo hình thức sử dụng gói cá nhân giá thấp: “Lúc đầu thì tiếc tiền thật, nhưng khi dùng phần mềm bản quyền tôi cũng yên tâm hơn khi nhà phát hành thường có những cập nhật để phần mềm hoạt động ổn định, tránh nguy cơ rò rỉ dữ liệu. Đồng thời, việc sử dụng những gói cá nhân giá thấp, trả theo tháng tiêu tốn khoảng trên dưới 500 ngàn đồng/phần mềm cũng giúp tôi giảm chi phí so với việc mua bản quyền cả năm”, Duy Hoàng bộc bạch.
Theo Thành Nhân, nhiều người cũng lựa chọn sử dụng các phần mềm thay thế miễn phí như một cách để giảm chi phí ban đầu. Hiện có một số lựa chọn thay thế đang cho phép tải và sử dụng phần mềm bản quyền miễn phí như Affinity dùng cho thiết kế đồ họa, Blender để dựng hình ảnh 3D và làm hiệu ứng hay DaVinci để dựng clip.
Hình thành thói quen dùng phần mềm bản quyền
Hiện nay, nhiều trường thuộc Đại học (ĐH) Huế đang tạo điều kiện để sinh viên tiếp cận với các phần mềm bản quyền. Thay vì để sinh viên tự tìm kiếm các bản lậu trên internet, các trường chủ động hợp tác với doanh nghiệp công nghệ nhằm hỗ trợ sử dụng phần mềm phục vụ học tập và nghiên cứu.
Theo PGS.TS. Võ Thanh Tùng, Hiệu trưởng Trường ĐH Khoa học, ĐH Huế, trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế, việc tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ không chỉ là yêu cầu pháp lý mà còn là tiêu chí đánh giá tính chuyên nghiệp của nguồn nhân lực. Ông cho biết, nhà trường đã tăng cường hợp tác với các doanh nghiệp, đơn vị phát hành phần mềm nhằm hỗ trợ sinh viên tiếp cận các nền tảng bản quyền phục vụ học tập, nghiên cứu và sáng tạo.
“Các em có thể sử dụng email mà nhà trường cung cấp để tải và sử dụng các phần mềm có bản quyền, phục vụ quá trình học tập và nghiên cứu. Nhà trường cũng mong muốn sinh viên hình thành ý thức sử dụng phần mềm hợp pháp ngay từ khi còn trên giảng đường. Đây không đơn thuần là câu chuyện công nghệ mà còn liên quan đến đạo đức nghề nghiệp và năng lực hội nhập của người lao động trong môi trường quốc tế”, PGS.TS. Võ Thanh Tùng nhấn mạnh.