 |
| Đồng chí Nguyễn Thị Sửu, TUV, Phó Trưởng đoàn ĐBQH chuyên trách thành phố kết luận buổi làm việc. |
Trước đó, đoàn khảo sát đã có chuyến khảo sát thực địa tại Dự án Bảo tồn, tu bổ và phát huy giá trị tổng thể di tích Lăng vua Thiệu Trị (có sử dụng nguồn hình thành từ các cơ chế chính sách đặc thù theo NQ 38).
Thông tin tại buổi làm việc cho thấy, sau 5 năm triển khai, nhiều cơ chế đặc thù đã được áp dụng vào thực tiễn và tạo thêm nguồn lực cho Huế trong đầu tư hạ tầng, bảo tồn di sản và phát triển đô thị.
Đáng chú ý, cơ chế nâng mức dư nợ vay từ 20% lên 40% số thu ngân sách địa phương đã mở rộng khả năng huy động vốn cho các dự án hạ tầng, môi trường và thích ứng biến đổi khí hậu. Hạn mức dư nợ vay những năm gần đây đạt khoảng 3.500 - 4.000 tỷ đồng mỗi năm.
Đối với cơ chế bổ sung 70% số tăng thu từ hoạt động xuất nhập khẩu, giai đoạn 2022 - 2025, Huế được ngân sách Trung ương bổ sung khoảng 120 tỷ đồng, tập trung chủ yếu trong các năm 2023 và 2024. Cơ chế tăng chi thường xuyên theo định mức dân số cũng giúp địa phương có thêm khoảng 350 tỷ đồng mỗi năm để ưu tiên cho giáo dục, bảo tồn di sản, hạ tầng đô thị và môi trường.
Từ năm 2022 đến nay, tổng số thu nộp ngân sách nhà nước từ nguồn phí tham quan di tích đạt khoảng 750 tỷ đồng; thành phố đã bố trí hơn 634 tỷ đồng để triển khai gần 70 dự án trùng tu, tôn tạo di tích và di sản. Nguồn lực tăng dần qua từng năm đã tạo điều kiện thực hiện nhiều công trình quy mô lớn, có tính kết nối và tạo lập giá trị mới cho không gian di sản.
Về Quỹ Bảo tồn di sản Huế, đến cuối năm 2025, quỹ đã tiếp nhận khoảng 8,3 tỷ đồng và chi hơn 6,7 tỷ đồng cho các hoạt động bảo tồn, tôn tạo di sản. Tuy nhiên, việc huy động tài trợ xã hội hóa vẫn còn khó khăn do thiếu cơ chế khuyến khích đủ mạnh.
Trong khi đó, cơ chế cho Huế hưởng 50% nguồn thu từ bán tài sản công của các cơ quan Trung ương trên địa bàn chưa phát sinh hiệu quả do phụ thuộc vào kế hoạch và quyết định của các bộ, ngành Trung ương.
 |
| Đoàn khảo sát khảo sát thực địa tại Dự án Bảo tồn, tu bổ và phát huy giá trị tổng thể di tích Lăng vua Thiệu Trị |
Các cơ chế đặc thù đã góp phần huy động khoảng 2.137 tỷ đồng cho đầu tư phát triển giai đoạn 2022-2025, tạo thêm dư địa chính sách và nguồn lực cho địa phương. Tuy nhiên, tác động tổng thể của Nghị quyết 38 vẫn chưa tạo được bước đột phá như kỳ vọng; quy mô nguồn lực bổ sung còn hạn chế, chưa hình thành rõ các động lực tăng trưởng mới có sức lan tỏa mạnh.
Từ thực tiễn đó, lãnh đạo Sở Tài chính cho biết, thành phố kiến nghị Quốc hội tiếp tục thực hiện 3 cơ chế được đánh giá phát huy hiệu quả gồm: Cơ chế phí tham quan di tích, cơ chế bổ sung tăng thu xuất nhập khẩu và cơ chế Quỹ Bảo tồn di sản Huế. Đồng thời, thành phố đề xuất xây dựng nghị quyết mới thay thế NQ với 5 nhóm chính sách và 15 cơ chế đặc thù có tính vượt trội hơn.
Đáng chú ý, thành phố đề xuất thí điểm mô hình “đô thị di sản của Việt Nam”, cho phép tích hợp bảo tồn với phát triển kinh tế; phân cấp cho thành phố quyết định khai thác dịch vụ văn hóa, du lịch, sáng tạo trong không gian di sản và tạo nguồn thu để tái đầu tư cho bảo tồn.
Một đề xuất lớn khác là thành lập Khu thương mại tự do Huế tại khu vực Chân Mây - Lăng Cô và các khu công nghiệp phía Nam, gắn với cảng Chân Mây, sân bay quốc tế Phú Bài và hành lang kinh tế Đông - Tây….
Kết luận buổi làm việc, đồng chí Nguyễn Thị Sửu, Phó Trưởng đoàn ĐBQH chuyên trách TP. Huế nhấn mạnh, việc xây dựng cơ chế, chính sách đặc thù cho Huế phải xuất phát từ mục tiêu cao nhất là tạo động lực phát triển bền vững trên nền tảng đô thị di sản.
Đồng chí Nguyễn Thị Sửu cho biết, trong quá trình thảo luận tại Quốc hội, Đoàn ĐBQH thành phố đã nhiều lần kiến nghị xem xét để lại tối đa nguồn thu từ phí tham quan di tích cho Huế nhằm tái đầu tư cho bảo tồn và phát triển.
Đối với đề án xây dựng cơ chế, chính sách đặc thù thay thế NQ 38, đồng chí Nguyễn Thị Sửu cho rằng, một số nội dung cần tiếp tục rà soát để phù hợp với các chủ trương, quy định pháp luật mới. Đồng thời, phải đánh giá thực chất những mặt được, chưa được trong quá trình thực hiện NQ 38 để hoàn thiện chính sách theo hướng khả thi và thuyết phục hơn.
Đồng chí Nguyễn Thị Sửu đề nghị các sở, ngành cập nhật số liệu thực tế, làm rõ nội dung nào đã phát huy hiệu quả để tiếp tục kiến nghị duy trì, nội dung nào không còn phù hợp và nội dung nào mang tính mới cần đề xuất với Quốc hội.
Đặc biệt, Phó Trưởng đoàn ĐBQH chuyên trách thành phố Nguyễn Thị Sửu nhấn mạnh yêu cầu đánh giá tác động cụ thể của từng chính sách. Các chính sách ưu đãi về công nghiệp văn hóa, du lịch chất lượng cao, kinh tế đêm và bảo tồn di sản phải được lượng hóa bằng tiêu chí cụ thể, xác định rõ đối tượng và điều kiện áp dụng để bảo đảm tính khả thi khi trình Quốc hội.
“Huế là đô thị di sản đặc biệt, nhưng bảo tồn không có nghĩa là giữ nguyên trạng một cách thụ động. Bảo tồn phải gắn với tạo sinh kế, tạo nguồn lực và tạo động lực phát triển. Muốn thuyết phục Quốc hội, chúng ta phải chứng minh được chính sách đó vừa bảo vệ di sản, vừa tạo ra giá trị kinh tế - xã hội cụ thể cho Huế”, đồng chí Nguyễn Thị Sửu nhấn mạnh.