 |
| Không gian hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp của Trung tâm Khởi nghiệp đổi mới sáng tạo. Ảnh: Hoàng Loan |
1. Theo Cẩm nang Oslo (2005) do Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) ban hành, “đổi mới sáng tạo” được định nghĩa như sau: “Việc triển khai một sản phẩm hoặc quy trình mới hoặc được cải tiến đáng kể, một phương pháp marketing mới, hoặc một giải pháp tổ chức mới trong thực tiễn kinh doanh, tổ chức công việc hoặc quan hệ bên ngoài”.
Như vậy, điểm cốt lõi của đổi mới sáng tạo là "tính mới" và "khả năng ứng dụng". Tính mới không nhất thiết phải mới trên toàn cầu, mà có thể là mới đối với doanh nghiệp, ngành hàng hoặc khu vực thị trường cụ thể. Đổi mới chỉ thực sự có giá trị khi nó được áp dụng thành công vào thực tiễn và mang lại kết quả tích cực. Một trong những yếu tố quan trọng thúc đẩy đổi mới sáng tạo là môi trường tổ chức cởi mở, nơi mà các ý tưởng mới được khuyến khích và các cá nhân có thể tự do thử nghiệm, học hỏi từ thất bại và cải tiến liên tục.
Hệ sinh thái số toàn diện (Hue-S), đổi mới sáng tạo nổi bật của Huế, hoạt động như một xã hội số thu nhỏ, tích hợp dịch vụ công, du lịch và đô thị thông minh, tạo nền tảng dữ liệu lớn giúp người dân và doanh nghiệp dễ dàng tương tác. Bên cạnh đó là các dự án khởi nghiệp ứng dụng công nghệ thực tế ảo, AI và 3D Mapping vào bảo tồn và quảng bá di sản mà nổi bật là trải nghiệm tham quan Đại Nội về đêm; mô hình cổng sáng kiến thành phố với tỷ lệ các nghiên cứu khoa học được ứng dụng thực tế vào kinh tế và quản lý đô thị đạt mức cao; việc tổ chức Festival Huế hay các tuần lễ ẩm thực được số hóa mạnh mẽ trong công tác truyền thông, quản lý, bán vé và trải nghiệm của du khách.
Được xem là các địa điểm vật lý (quán cà phê, khu phức hợp…) hoặc nền tảng ảo, không gian sáng tạo thúc đẩy sự đổi mới và kết nối cộng đồng. Huế đang sở hữu nhiều không gian sáng tạo độc đáo. Sốnglab - Trung tâm Nghệ thuật kỹ thuật số là không gian nghệ thuật thị giác và trình diễn ánh sáng quy mô lớn đầu tiên tại Việt Nam. Với quần thể nghệ thuật rộng hơn 16.000m², Không gian Lưu niệm Lê Bá Đảng sở hữu các phòng trưng bày, đường hầm dưới lòng đất và vườn địa đàng tuyệt đẹp, giới thiệu các tác phẩm đa chất liệu của cố họa sĩ tài danh. Trong khi đó, Trung tâm Nghệ thuật Điềm Phùng Thị nổi bật với 7 khối hình mô-đun mang tính biểu tượng của nền điêu khắc thế giới Điềm Phùng Thị.
2. Tại Lễ hưởng ứng Ngày hội Đổi mới sáng tạo quốc gia năm 2025, Huế lần đầu tiên lọt vào top 5 địa phương dẫn đầu cả nước về Chỉ số Đổi mới sáng tạo (PII) là minh chứng cho hướng đi bứt phá kết hợp giữa chiều sâu văn hóa và công nghệ hiện đại của địa phương. Hệ thống các trường đại học và viện nghiên cứu trên địa bàn cung cấp lực lượng lao động khoa học lớn. Địa phương có những chính sách hỗ trợ khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo. Xây dựng hạ tầng số, phát triển dữ liệu mở và ứng dụng công nghệ trong chính quyền điện tử đạt được tiến bộ đáng kể. Nhiều doanh nghiệp trẻ tham gia vào các lĩnh vực công nghệ, du lịch thông minh và sản phẩm văn hóa sáng tạo. Ở khối đầu ra cũng cho thấy có sự chuyển hóa từ các yếu tố đầu vào thành sản phẩm cụ thể.
Trong khuôn khổ Ngày hội Khởi nghiệp sáng tạo quốc gia, thành phố Huế vinh dự được vinh danh vào top 10 địa phương tiêu biểu năm 2025 trong phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo. Đây là ghi nhận xứng đáng về nỗ lực bền bỉ và quyết liệt của Huế trong quán triệt và triển khai sâu sắc các chủ trương, định hướng lớn của Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo gắn với xây dựng chính quyền số, kinh tế số và xã hội số; đồng thời, khơi dậy tinh thần đổi mới, sáng tạo trong toàn xã hội, góp phần đưa đất nước phát triển nhanh và bền vững trong kỷ nguyên số.
Đề án “Cố đô khởi nghiệp sáng tạo” giai đoạn 2021 - 2025, định hướng đến năm 2030, của UBND thành phố Huế là bước đi đột phá nhằm thúc đẩy hệ sinh thái khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo phát triển toàn diện; thể hiện quyết tâm xây dựng Huế trở thành trung tâm khởi nghiệp sáng tạo mang bản sắc riêng, dựa trên nền tảng văn hóa, tri thức, khoa học - công nghệ và tài sản trí tuệ.
3. Bước đi táo bạo nhưng rất thiết thực khi thành phố Huế phấn đấu thực hiện mục tiêu mỗi xã, phường phấn đấu có ít nhất một điểm đổi mới sáng tạo hoặc không gian sáng tạo. Phù hợp với đặc trưng địa phương, đổi mới sáng tạo tại Huế không nhất thiết phải là các không gian công nghệ cao như ở các đô thị lớn. Tận dụng văn hóa, di sản và du lịch để làm nền tảng khởi nghiệp là hướng đi rất riêng, mang lại giá trị kinh tế cao của Huế. Các điểm đổi mới hay không gian sáng tạo này nếu được triển khai thực chất sẽ là bệ phóng cho các sản phẩm OCOP, tiểu thủ công nghiệp và ý tưởng kinh doanh nhỏ lẻ của người dân vươn lên chuyển đổi số, thúc đẩy kinh tế cơ sở phát triển.
Vẫn có những thách thức đặt ra và cần tránh bệnh hình thức hóa. Thực tế cho thấy, nguy cơ lớn nhất là tạo ra các điểm đổi mới và không gian sáng tạo chỉ để "làm đẹp báo cáo" mà không có hoạt động vận hành thực chất, thiếu kết nối với cộng đồng. Vậy nên, phải tính đến đầu ra hiệu quả và để các điểm đổi mới và không gian sáng tạo duy trì được, thành phố cần cơ chế hỗ trợ tài chính, kết nối thị trường và đào tạo nhân lực dài hơi cho người dân.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã khẳng định: Đổi mới sáng tạo không phải là đích đến của một quốc gia mà phải là một quá trình cải tiến được lặp đi lặp lại, không có điểm dừng. Khởi nguồn của quá trình ấy là tinh thần dám nghĩ về những điều phi thường, dám làm những việc khó khăn nhất, dám gánh vác trách nhiệm trước Nhân dân và lịch sử, dám đột phá để mở ra những con đường chưa có dấu chân người.