 |
| Bảo vật quốc gia - Ngai vua Triều Nguyễn ở điện Thái Hòa trước khi bị xâm hại (Ảnh: Bảo Minh) |
Thông tin từ Bảo tàng Cổ vật Cung đình Huế cho biết, chiếc ngai - hiện vật đặc biệt quan trọng của Triều Nguyễn hiện đang được lưu giữ, bảo quản tại kho cổ vật của bảo tàng. Ông Ngô Văn Minh, Giám đốc bảo tàng, xác nhận công tác phục chế vẫn chưa thể triển khai do còn vướng một số quy trình và hồ sơ theo quy định.
Theo ông Minh, dù hệ thống văn bản hướng dẫn về bảo quản, phục chế di vật, cổ vật đã có từ trước, nhưng đối với bảo vật quốc gia - cấp độ cao nhất thì chỉ đến cuối năm 2025 mới có Nghị định 308/2025/NĐ-CP quy định chi tiết. Đây là căn cứ pháp lý quan trọng, song việc triển khai thực tế đòi hỏi thêm nhiều bước hoàn thiện hồ sơ.
“Hiện các thủ tục cơ bản gần như đã hoàn tất, đã lấy ý kiến Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch và tiếp thu để trình UBND thành phố. Tuy nhiên, vẫn còn thiếu hồ sơ năng lực của đơn vị thi công cũng như danh sách các nghệ nhân tham gia phục chế”, ông Minh nói và cho biết sắp tới sẽ họp hội đồng đánh giá tình trạng và đề xuất phương án bảo quản, phục chế bảo vật quốc gia Ngai vua Triều Nguyễn.
Theo Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao thành phố Phan Thanh Hải, việc phục chế bảo vật quốc gia lần này là trường hợp đặc biệt, chưa từng có tiền lệ tại địa phương.
“Ngai vua Triều Nguyễn có lẽ là bảo vật quốc gia đầu tiên bị xâm hại phải phục chế nên cần phải nghiên cứu rất kỹ các quy trình, thủ tục và phương pháp thực hiện. Một số nội dung trong quy định vẫn còn chưa rõ nên chúng tôi phải thường xuyên trao đổi với Cục Di sản văn hóa để đảm bảo đúng quy định pháp luật”, ông Hải thông tin.
Theo quy định của Luật Di sản văn hóa 2024 và nghị định hướng dẫn, việc phục chế bảo vật quốc gia phải trải qua quy trình chặt chẽ, từ lập hồ sơ khoa học chi tiết, xây dựng kế hoạch phục chế, xin ý kiến Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, đến phê duyệt của cơ quan có thẩm quyền. Đặc biệt, toàn bộ quá trình phục chế phải được ghi chép, chụp ảnh, quay phim đầy đủ để lưu trữ lâu dài.
 |
| Điện Thái Hòa hiện đang trưng bày phiên bản phục dựng ngai vua (tỉ lệ 1:1) năm 2023 để phục vụ du khách tham quan |
Trước đó, trưa 24/5/2025, Hồ Văn Phương Tâm đã mua vé vào tham quan Đại Nội Huế, sau đó xâm nhập khu vực Điện Thái Hòa, leo qua hàng rào bảo vệ và ngồi lên ngai vua. Người này đã dùng tay bẻ phần tựa tay bên trái, khiến hiện vật bị gãy thành nhiều mảnh.
Sau sự cố, lực lượng chức năng đã thu hồi các mảnh vỡ và bàn giao lại cho bảo tàng để phục vụ công tác phục chế. Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế đã tổ chức phân luồng lại du khách tham quan điện Thái Hòa, đồng thời tăng cường bảo vệ hiện vật, trưng bày phiên bản phục dựng ngai vua (tỉ lệ 1:1) năm 2023 để phục vụ du khách tham quan.
Ngai vua Triều Nguyễn được công nhận là bảo vật quốc gia từ năm 2015, là biểu tượng quyền lực tối cao của vương triều cuối cùng trong lịch sử phong kiến Việt Nam. Vì vậy, việc phục chế không chỉ nhằm khôi phục giá trị vật chất mà còn mang ý nghĩa đặc biệt trong bảo tồn di sản.
Theo ông Phan Thanh Hải, mục tiêu đặt ra là phục hồi nguyên trạng chiếc ngai như thời điểm được công nhận bảo vật quốc gia. Hồ sơ khoa học trước đây sẽ là căn cứ quan trọng để các chuyên gia, nghệ nhân tiến hành phục chế một cách chính xác, để sau phục hồi, chiếc ngai sẽ về lại với nguyên trạng ban đầu.