 |
| Cầu vượt cửa biển Thuận An - nhịp cầu mang khát vọng vươn ra biển lớn. Ảnh: Hoàng Lê |
Thuận An là công trình cầu vượt biển thứ hai của Huế và với tổng vốn hơn 2.400 tỷ đồng, hiện là cây cầu vượt biển dài nhất miền Trung. Không khí náo nức ngày thông xe khiến tôi nhớ đến chuyện của gần 40 năm trước, vào năm 1978, dù đối mặt với bao khó khăn nhưng tỉnh Bình Trị Thiên lúc đó vẫn dành kinh phí để xây dựng cầu Thuận An qua phá Tam Giang dài gần cả cây số. Ngày khánh thành đưa vào sử dụng, cả thị trấn Thuận An bấy giờ cùng với bà con vùng xung quanh đã không ngủ vì vui sướng. Và rồi tôi nghe kể rằng, năm 2003 khi Trường Hà, cây cầu thứ hai bắc qua phá Tam Giang khánh thành, đã có rất nhiều cụ già áo dài, khăn đóng chỉnh tề cứ qua lại cầu nhiều lần như chúng tôi hôm nay vì mừng quá, ngay cả trong mơ họ vẫn chưa nghĩ tới, có một chiếc cầu...
Gắn bó gần trọn đời, tôi hiểu rõ về những điều kỳ lạ của Huế. Cố đô có sông Hương đẹp, có phá Tam Giang rộng hơn 22.000ha, lớn nhất Đông Nam Á và đường bờ biển hiếm gặp, dài tới hơn 120km. Có sông, có đầm phá, có bờ biển dài là lợi thế nhưng đó cũng là căn nguyên của tình trạng chia cắt, cô lập và phân tâm con người mà ông cha thường than thở “cách trở đò giang”, để rồi kìm hãm sự phát triển của cả một vùng đất. Chuyện về địa danh Ca Cút một thời đầy trăn trở là một minh chứng. Khi quá rộng lớn không thể chèo đò qua lại sông nước dễ dàng, thì đoạn hẹp nhất, có bến đò Ca Cút, là nơi người dân vượt phá Tam Giang thuận lợi nhất và cái tên đầy da diết như tiếng gọi đò kia ra đời.
Cầu bắc qua sông ở Huế đã có từ hàng trăm năm trước. Tính riêng với sông Hương, Trường Tiền được xem là cây cầu hiện đại đầu tiên bắc qua, có hơn 120 năm tuổi đời. Tiền thân chiếc cầu mang tính biểu tượng này của Huế được sử chép lại, có từ thời Vua Lê Thánh Tông (1460 - 1497) là một cây cầu bằng song mây bó chặt. Cùng với Trường Tiền qua nhiều lần tu sửa, hơn 100 năm qua, hàng loạt cây cầu hiện đại nổi tiếng, như Phú Xuân, Dã Viên đã được xây dựng và gần đây nhất là cầu Nguyễn Hoàng. Chưa kể, còn có cầu Kim Long, Đập Đá, Chợ Dinh hay cầu đường sắt Bạch Hổ bắc qua con sông Hương thơ mộng. Cầu trên sông Hương không chỉ nối nhịp đôi bờ, mà còn tô thắm thêm và tôn vinh vẻ đẹp của con sông huyền thoại.
Bắc qua đầm phá, sau Thuận An, Trường Hà và Tư Hiền, còn có cầu Tam Giang, nơi có bến đò Ca Cút đầy nỗi niềm xưa kia. Chính 4 cây cầu lớn này đã giúp hệ thống giao thông thuận lợi, bộ mặt kinh tế - xã hội ở vùng đầm phá Tam Giang ngày càng khởi sắc, đời sống người dân ngày càng được nâng cao. Hơn 10 năm sau, khi cầu Trường Hà được xây dựng, một vị lãnh đạo của xã Vinh Thanh (nay nhập thành Phú Vinh) tính toán: Chợ Vinh Thanh được mở rộng diện tích lên gấp đôi nhưng vẫn quá tải. Hàng hóa thông thương, tôm cá bán được giá cũng cao gấp đôi so với trước, chẳng hạn mực ống trước bán có 40.000 đồng/kg, nay có thể bán với giá 90.000 đồng/kg (thời giá). Tôi ưa sự cụ thể nên nhớ mãi phép tính đơn giản mà thiết thực kia!
Trở lại cầu bắc qua cửa biển Thuận An. Những ngày gần đây, lịch sử được nhắc lại về con lạch nhỏ được mở ra vào thế kỷ XVII sau mưa bão lớn nằm giữa 2 làng Thái Dương Thượng và Thái Dương Hạ. Đợt mưa lịch sử vào năm 1909 đã làm con lạch kia mở rộng hơn, tạo thành cửa biển mới Thuận An. Ý nghĩa gần gũi nhất của cầu vượt cửa biển vừa làm xong là nối liền 2 ngôi làng lại với nhau sau hơn một thế kỷ chia cắt. Còn ý nghĩa lớn lao về kinh tế - xã hội là vấn đề chưa đong đếm hết được ngay từ bây giờ nhưng có thể kể tới câu chuyện về định hướng phát triển đô thị Huế theo hướng vươn ra biển với điểm nhấn là tuyến đường ven biển và cầu vượt cửa biển Thuận An. Hãy cứ hy vọng về quỹ đất phát triển đô thị với khoảng 1.500ha được mở ra nơi đây.
Chuyện vẫn đang rất “nóng” khi mà 3 cây cầu vượt bắc qua phá Tam Giang đang chuẩn bị tiếp tục được triển khai kế hoạch đầu tư xây dựng. Cụ thể, đó là cầu nối xã Phú Vang với xã Phú Vinh, cầu Hà Trung (nối xã Phú Vang và xã Vinh Lộc) và cầu Vĩnh Tu (nối xã Quảng Điền và phường Phong Quảng). Với tổng vốn đầu tư dự kiến gần 3.500 tỷ đồng, các công trình này không chỉ mang ý nghĩa quan trọng về mặt giao thông mà còn là động lực thúc đẩy kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng - an ninh và hỗ trợ công tác phòng, chống thiên tai tại địa phương.
Vậy nên, cùng với việc mở mang đi lại và xóa bỏ sự chia cắt, mục tiêu mà thanh phố Huế hướng đến là mở thế phát triển cho cả vùng đất đang trăn trở tìm cách vượt khó và đi lên trong kỷ nguyên vươn mình.