 |
| Đăng ký và được bảo hộ nhãn hiệu giúp gia tăng giá trị sản phẩm |
Cầu nối đưa sản phẩm Huế ra thị trường lớn
Những năm gần đây, cùng với sự vào cuộc của các cấp, các ngành, đặc biệt là vai trò nòng cốt của Sở Khoa học và Công nghệ, bức tranh phát triển nhãn hiệu sản phẩm địa phương ở Huế đã có nhiều chuyển biến tích cực, góp phần nâng cao giá trị cho nông sản, sản phẩm làng nghề và hàng hóa đặc trưng của vùng đất Cố đô.
Đại diện Cục Sở hữu trí tuệ - Bộ KH&CN nhấn mạnh, một nhãn hiệu mạnh không chỉ giúp người tiêu dùng dễ nhớ, dễ nhận diện, mà còn tạo dựng niềm tin, mở rộng thị trường và nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp. Với Huế, lợi thế lớn nhất khi xây dựng nhãn hiệu chính là “tài nguyên văn hóa” đặc sắc. Trong đó có hình ảnh Kinh thành Huế, Hoàng cung, chùa chiền, sông Hương, núi Ngự; văn hóa, nếp sinh hoạt của người Huế; hệ thống làng nghề truyền thống, ẩm thực cung đình… Tất cả đã và đang trở thành chất liệu quý để tạo nên những nhãn hiệu mang đậm dấu ấn Huế, không trộn lẫn với bất kỳ vùng đất nào.
Thực tế đã cho thấy, nhiều sản phẩm của Huế khi được đầu tư bài bản về nhãn hiệu đã từng bước khẳng định chỗ đứng trên thị trường. Tinh dầu tràm Huế không chỉ quen thuộc trong nước mà còn xuất khẩu sang Nhật Bản, Hàn Quốc, Pháp. Mè xửng, mắm ruốc, tôm chua đã có mặt ở các siêu thị tại Mỹ, châu Âu. Trà cung đình, nón lá Huế, pháp lam Huế trở thành những sản phẩm quà tặng du lịch được du khách trong và ngoài nước ưa chuộng.
Một câu chuyện tiêu biểu khác là hành trình xây dựng “chỉ dẫn địa lý Huế” cho sản phẩm hoàng mai. Cây mai vàng gắn với Tết Huế, với nếp sống cung đình xưa nay không chỉ là một loài hoa, mà còn là biểu tượng của khí phách, sự thanh khiết, may mắn và thịnh vượng. Việc xây dựng và được chứng nhận văn bằng bảo hộ chỉ dẫn địa lý cho hoàng mai Huế đã mở ra hướng đi mới trong bảo tồn giống mai quý, đồng thời từng bước hiện thực hóa khát vọng đưa Huế trở thành “xứ sở mai vàng” của Việt Nam.
Theo bà Trần Thị Thùy Yên, Phó Giám đốc Sở KH&CN, đến nay, thành phố đã có 4 chỉ dẫn địa lý, 74 nhãn hiệu tập thể và 9 nhãn hiệu chứng nhận được bảo hộ. Đây là một “kho tài sản vô hình” có giá trị lớn, tạo nền tảng quan trọng để Huế phát triển sản phẩm đặc thù theo hướng bền vững.
Khai thác, phát triển giá trị nhãn hiệu
Dù đã đạt được những kết quả đáng ghi nhận, song việc phát triển và khai thác nhãn hiệu ở Huế hiện nay vẫn còn không ít trăn trở. Thực tế, nhận thức về vai trò của sở hữu trí tuệ ở một bộ phận tổ chức, doanh nghiệp và người dân vẫn chưa thật sự đầy đủ. Không ít chủ thể sản xuất còn xem việc đăng ký nhãn hiệu như một thủ tục hành chính, chưa coi đó là tài sản vô hình gắn với chiến lược lâu dài của sản phẩm.
Bên cạnh đó, hiểu biết pháp lý về sở hữu trí tuệ còn hạn chế, nhất là trong khu vực doanh nghiệp nhỏ, hộ kinh doanh, làng nghề truyền thống và các nhóm khởi nghiệp. Điều này khiến nhiều sản phẩm dù có chất lượng, có tiềm năng, nhưng chậm được bảo hộ, dễ bị sao chép, làm giả, ảnh hưởng đến uy tín và quyền lợi của chính người làm ra sản phẩm.
Những người trực tiếp làm ra sản phẩm như nông dân, thợ làng nghề, tiểu thương… vẫn còn thiếu thông tin, kỹ năng trong việc bảo vệ và khai thác nhãn hiệu. Anh Hồ Văn Phúc, chủ cơ sở chuyên ép dầu lạc ở phường Phong Thái tỏ ra bối rối khi được gợi mở chuyện đăng ký nhãn hiệu. Được xem là một trong những cơ sở ép dầu gia truyền, cho ra sản phẩm chất lượng, có tiếng và được tiêu thụ trong, ngoài thành phố, nhưng vì chưa được tiếp cận thông tin cũng như những lợi ích khi đăng ký nhãn hiệu, nên đến giờ thương hiệu dầu lạc của cơ sở anh Phúc vẫn “vô danh”.
Khó khăn khác được chỉ ra đó là đội ngũ cán bộ chuyên trách về sở hữu trí tuệ tại địa phương còn mỏng, trong khi nhu cầu tư vấn, hỗ trợ ngày càng tăng. Hiện nay, phần lớn công tác tra cứu, tư vấn, soạn hồ sơ, xử lý vi phạm vẫn tập trung tại Sở KH&CN, trong khi các tổ chức trung gian, doanh nghiệp dịch vụ hỗ trợ về sở hữu trí tuệ chưa phát triển tương xứng.
Theo bà Trần Thị Thùy Yên, Huế đã xây dựng được “nền móng” khá tốt về nhãn hiệu, nhưng chặng đường phía trước chính là chuyển từ đăng ký bảo hộ sang giai đoạn khai thác giá trị thực chất, gắn nhãn hiệu với thị trường, với chuyển đổi số và với chuỗi giá trị sản phẩm.
Từ những tồn tại trên, để phát triển nhãn hiệu ở Huế, trước hết cần kiên trì, đa dạng hóa các hình thức tuyên truyền, nâng cao nhận thức của toàn xã hội về vai trò của sở hữu trí tuệ, đặc biệt là đối với nông dân, làng nghề, hợp tác xã và các doanh nghiệp nhỏ. Việc tuyên truyền không chỉ dừng ở hội thảo, lớp tập huấn, mà cần đi vào thực tiễn sản xuất, gắn với từng sản phẩm, từng địa chỉ cụ thể. Song song đó, Huế cần tăng cường hỗ trợ đăng ký bảo hộ nhãn hiệu, kiểu dáng công nghiệp, sáng chế, nhất là trong các trường đại học, viện nghiên cứu - nơi đang hình thành nhiều kết quả nghiên cứu có khả năng ứng dụng cao.
Một hướng đi quan trọng khác là gắn phát triển nhãn hiệu với chuyển đổi số, từ truy xuất nguồn gốc, bán hàng trên sàn thương mại điện tử, truyền thông đa nền tảng cho đến xây dựng câu chuyện thương hiệu. Khi người tiêu dùng có thể dễ dàng tìm hiểu nguồn gốc, quy trình sản xuất, giá trị văn hóa của sản phẩm, niềm tin sẽ được củng cố một cách bền vững và hình ảnh vùng đất nơi xuất xứ sản phẩm cũng được nâng tầm.