 |
| Hướng dẫn kỹ thuật ủ phân xanh cho nông dân tại Nam Đông |
Từ hỗ trợ sinh kế đến nâng cao năng suất
Trong giai đoạn đầu hình thành (1995 - 2004), hoạt động của CRD chủ yếu tập trung vào mục tiêu cấp thiết là giúp người dân nông thôn thoát nghèo.
Ở giai đoạn này, phương pháp tiếp cận của CRD chủ yếu là hỗ trợ vốn, cung cấp kiến thức và kỹ thuật sản xuất. Theo đó, trung tâm triển khai nhiều chương trình tín dụng với tổng kinh phí khoảng 30 tỷ đồng, cùng với việc chuyển giao các tiến bộ kỹ thuật trong trồng trọt, chăn nuôi, thủy sản và phát triển các ngành nghề phi nông nghiệp. Các hoạt động này mang lại hiệu quả rõ rệt, giúp hàng chục nghìn hộ dân thoát đói, giảm nghèo, tạo nền tảng cho sự phát triển kinh tế - xã hội tại nhiều địa phương miền Trung.
Từ năm 2010, khi Nhà nước triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới và quá trình hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, yêu cầu về cải cách hành chính, đổi mới thể chế và quản trị địa phương đặt ra ngày càng rõ nét. Trước bối cảnh đó, CRD đã mở rộng phạm vi hoạt động, triển khai thêm lĩnh vực thứ ba là thúc đẩy quản trị địa phương. Thông qua các hoạt động đào tạo, tư vấn chính sách và đối thoại đa bên, CRD góp phần hỗ trợ các địa phương đổi mới cách thức quản lý, lập kế hoạch và thực hiện các chương trình phát triển nông nghiệp, nông thôn hiệu quả hơn.
Bà Hồ Thị Tươi ở Nam Đông chia sẻ: "Nhờ sự hỗ trợ của CRD, gia đình tôi đã nhân rộng mô hình trồng chuối, ngô, ủ phân xanh... mang lại hiệu quả kinh tế, thu nhập bình quân trên dưới 70 triệu đồng/năm. Nhờ đó, gia đình đã thoát nghèo nhiều năm nay".
Phát triển bền vững theo chuỗi giá trị
Sau năm 2015, CRD thực hiện bước chuyển quan trọng về chiến lược phát triển. Thay vì chỉ tập trung vào nâng cao năng suất và sản lượng, CRD chuyển mạnh sang thúc đẩy phát triển nông nghiệp bền vững theo chuỗi giá trị. Các chương trình, dự án được thiết kế dựa trên bằng chứng khoa học, đồng thời lồng ghép tri thức bản địa và kinh nghiệm truyền thống nhằm bảo đảm tính phù hợp với điều kiện cụ thể của từng địa phương.
Trong lĩnh vực nông nghiệp thích ứng với biến đổi khí hậu, CRD đã triển khai nhiều mô hình CSA tiêu biểu tại các tỉnh miền Trung. Có thể kể đến các mô hình trồng lúa cho đồng bào H’Re ở Quảng Ngãi, trồng ném VietGAP trên đất cát Quảng Trị, hay các mô hình chăn nuôi heo hướng nạc, gà thả vườn, xây dựng chuồng trại tránh lũ, biogas và nuôi giun quế tại Huế, Quảng Trị, Quảng Ngãi... Các mô hình này đã giúp người dân tăng năng suất từ 10 - 20%, giảm chi phí sản xuất từ 15 - 30%. Qua đó, vừa giúp người dân ổn định sinh kế, vừa nâng cao khả năng chống chịu trước tác động của biến đổi khí hậu, góp phần giảm phát thải khí nhà kính.
Theo TS. Trương Quang Hoàng, Giám đốc CRD, cùng với sự phát triển về tổ chức, trung tâm không ngừng mở rộng lĩnh vực hoạt động và nâng tầm tác động. Từ chỗ chỉ triển khai các hoạt động kỹ thuật ở cấp hộ, CRD đã phát triển theo hướng đa ngành, can thiệp ở cấp nhóm, cấp tỉnh/thành phố và từng bước tham gia vào quá trình xây dựng, điều chỉnh chính sách ở cấp Trung ương.
Trong 30 năm qua, CRD đã thực hiện gần 220 dự án tại 223 xã thuộc 25 huyện, thị xã ở 18 tỉnh miền Trung - Tây Nguyên (thời điểm trước sáp nhập), với tổng kinh phí gần 300 tỷ đồng. Nhiều dự án quy mô lớn, tiêu biểu như dự án “Nâng cao năng lực giảm nghèo miền Trung” do ADB tài trợ hay dự án “Nâng cao năng lực ứng phó với biến đổi khí hậu” do UNDP hỗ trợ, đã để lại dấu ấn rõ nét trong công cuộc phát triển nông thôn bền vững.