 |
| Giám đốc cấp cao toàn quốc, Khối Khách hàng Doanh nghiệp, Ngân hàng HSBC Việt Nam Richard Barnsley |
Trao đổi với Báo Điện tử Chính phủ, ông Barnsley cho biết, Nghị quyết số 10-NQ/TW đánh dấu bước chuyển quan trọng trong chiến lược thu hút đầu tư nước ngoài của Việt Nam, từ ưu tiên số lượng sang chú trọng chất lượng, đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững.
Ông Barnsley nhận định, trong suốt 40 năm Đổi mới, chiến lược tận dụng FDI và xuất khẩu để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế đã mang lại những thành tựu nổi bật.
Khu vực FDI hiện đóng góp khoảng ba phần tư tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam, trong khi tổng kim ngạch thương mại đã vượt 180% GDP. Theo nghiên cứu của HSBC, năm 2025, vốn FDI giải ngân đạt 27,6 tỷ USD - mức cao nhất trong 5 năm - và tổng kim ngạch thương mại đạt kỷ lục 928 tỷ USD, tăng 18% so với năm trước.
Để tránh bẫy thu nhập trung bình, Việt Nam cần giữ lại nhiều giá trị gia tăng hơn thay vì chủ yếu đảm nhận vai trò lắp ráp. Chính vì vậy, Nghị quyết 10 đã thay đổi tư duy từ câu hỏi "thu hút được bao nhiêu FDI" sang "thu hút FDI chất lượng đến đâu".
Điều đáng chú ý là Nghị quyết không chỉ nêu định hướng mà còn đặt ra những mục tiêu rất cụ thể đến năm 2030, gồm thu hút 200-300 tỷ USD vốn FDI đăng ký, trong đó 75% đến từ các nền kinh tế phát triển; tăng 30% số nhà đầu tư thuộc danh sách Fortune 500; thu hút ít nhất ba tập đoàn công nghệ toàn cầu thành lập trung tâm nghiên cứu và phát triển (R&D) tại Việt Nam; đồng thời đưa 10.000 doanh nghiệp trong nước tham gia chuỗi cung ứng của các tập đoàn đa quốc gia, nâng tỷ lệ nội địa hóa trong các ngành công nghiệp trọng điểm lên 45-50%.
Theo đại diện HSBC, thời điểm ban hành Nghị quyết 10 cũng rất phù hợp khi Việt Nam đang đứng trước ba cơ hội lớn. Thứ nhất là lợi thế dân số vàng cần được chuyển hóa thành nền kinh tế tạo ra giá trị cao trong hai thập kỷ tới, tương tự con đường phát triển của Hàn Quốc, Đài Loan (Trung Quốc), Nhật Bản và Trung Quốc.
Thứ hai là quá trình tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu theo hướng đa dạng hóa, trong đó các tập đoàn đa quốc gia ngày càng ưu tiên những quốc gia có hệ sinh thái doanh nghiệp và thể chế đủ uy tín để trở thành đối tác lâu dài.
Thứ ba là sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ được dự báo sẽ làm thay đổi mọi lĩnh vực và buộc các quốc gia phải định hình lại lợi thế cạnh tranh của mình.
Ông Barnsley nhấn mạnh, tâm lý của nhà đầu tư luôn phản ứng rất nhanh trước các tín hiệu chính sách. Việc Việt Nam chính thức xác định khu vực đầu tư nước ngoài là bộ phận không thể tách rời của nền kinh tế sẽ tạo dựng niềm tin mạnh mẽ đối với các tập đoàn toàn cầu. Theo đó, dòng vốn luôn đi theo uy tín, còn uy tín được xây dựng trên nền tảng những lợi thế cạnh tranh nhất quán và bền vững.
Tài chính xanh - động lực thu hút dòng vốn FDI chất lượng cao
Đánh giá về nội dung tăng trưởng xanh trong Nghị quyết 10, ông Barnsley nhận định, đây không phải là một nội dung bổ sung mà đã được tích hợp ngay trong cốt lõi của chính sách.
Việc đưa các tiêu chí chuyển đổi xanh và mô hình khu công nghiệp sinh thái vào tiêu chí lựa chọn dự án FDI hoàn toàn phù hợp với cam kết phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050 cũng như Quy hoạch Điện VIII, trong đó dự kiến cần hơn 134 tỷ USD đầu tư cho phát điện và truyền tải điện đến năm 2030.
Theo đó, quá trình chuyển đổi xanh tại Việt Nam đã có những kết quả rõ nét khi năng lượng tái tạo chiếm 27,9% tổng công suất lắp đặt điện vào năm 2025 và xe điện chiếm khoảng 40% doanh số ô tô mới - mức cao nhất ASEAN. Đồng thời, làn sóng FDI thế hệ mới ngày càng gắn với các tiêu chuẩn ESG, bao gồm mục tiêu giảm phát thải, khả năng truy xuất dấu vết carbon và minh bạch dữ liệu môi trường.
Trong bối cảnh đó, tài chính xanh sẽ đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong việc huy động nguồn vốn phục vụ chuyển đổi. Muốn thu hút dòng vốn này ở quy mô lớn cần xây dựng các khuôn khổ đáng tin cậy, bảo đảm việc sử dụng vốn đúng mục đích và tuân thủ các tiêu chuẩn quốc tế. Đây cũng là lĩnh vực các tổ chức tài chính quốc tế như HSBC có thể phát huy thế mạnh trong việc kết nối dòng vốn toàn cầu với các cơ hội đầu tư tại Việt Nam.
Ông Barnsley cho biết, HSBC đã thu xếp khoản vay xanh đầu tiên tại Việt Nam để tài trợ cho nhà máy tái chế chai nhựa theo mô hình "chai thành chai", đồng thời hỗ trợ nhiều dự án công trình xanh trên cả nước.
Ngân hàng cũng đã thành lập quỹ năng lượng sạch nhằm thúc đẩy thương mại và đầu tư xanh tại nhiều thị trường, trong đó có Việt Nam, tập trung vào điện mặt trời, pin lưu trữ, xe điện và hạ tầng lưới điện. Ở cấp độ quốc gia, HSBC luôn đồng hành cùng Việt Nam trong những cột mốc quan trọng của quá trình phát triển.
Thể chế, nhân lực và doanh nghiệp nội địa - chìa khóa thực thi Nghị quyết 10
Để Nghị quyết 10 được triển khai hiệu quả, đại diện HSBC cho rằng, có ba yếu tố quyết định, gồm năng lực thực thi thể chế, chất lượng nguồn nhân lực, năng lực của doanh nghiệp nội địa.
Trước hết là năng lực thực thi thể chế. Những cơ chế đột phá như khung pháp lý vượt trội tại các trung tâm tài chính quốc tế, khu thương mại tự do hay khu công nghệ cao cần nhanh chóng được hiện thực hóa. Nhà đầu tư đánh giá chính sách theo chu kỳ vài tháng chứ không phải theo các kế hoạch 5 năm, vì vậy một hệ thống thể chế nhất quán và đáng tin cậy trong tương lai sẽ có giá trị không kém bất kỳ gói ưu đãi đầu tư nào.
Yếu tố thứ hai là nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. HSBC đánh giá cao năng lực của lực lượng lao động Việt Nam, song cho rằng để thu hút các trung tâm R&D toàn cầu, Việt Nam cần chuẩn bị đội ngũ kỹ sư chất lượng cao ngay từ bây giờ. Công tác phát triển nguồn nhân lực cần đi trước nhu cầu của nhà đầu tư, thông qua sự phối hợp chặt chẽ giữa doanh nghiệp FDI, các trường đại học và Chính phủ.
Yếu tố cuối cùng là nâng cao năng lực của doanh nghiệp nội địa. Theo ông Barnsley, để hiện thực hóa mục tiêu có 10.000 doanh nghiệp Việt Nam tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu, doanh nghiệp trong nước không chỉ cần nguồn nhân lực chất lượng cao mà còn phải tiếp cận được vốn, các giải pháp tài trợ chuỗi cung ứng, công cụ phòng ngừa rủi ro và các tiêu chuẩn phát triển bền vững nhằm đáp ứng yêu cầu của các tập đoàn đa quốc gia. Đây chính là điểm giao thoa giữa tham vọng chính sách và thực tiễn thị trường.
"Nếu như 4 thập kỷ trước Việt Nam mở cửa để thu hút dòng vốn đầu tư quốc tế, thì ngày nay Việt Nam vẫn tiếp tục mở cửa nhưng với những tiêu chuẩn mới, hướng tới xây dựng một nền kinh tế vững mạnh hơn dựa trên năng lực nội tại và giá trị được tạo ra trong nước. Đó chính là dấu hiệu của một nền kinh tế đang bước vào giai đoạn phát triển trưởng thành", ông Barnsley bày tỏ./.