 |
| Đào tạo nghề ở Trường Cao đẳng Công nghiệp Huế. Ảnh: Hoài Thương |
Con chuẩn bị thi lên lớp 10, chị Nguyễn Thị Hiền, phường Thanh Thủy cho biết, gia đình đang “đứng giữa hai lựa chọn”: tiếp tục ôn thi THPT công lập hoặc tính phương án học nghề nếu con không đạt nguyện vọng. “Cháu học lực khá nhưng áp lực thi cử lớn. Nghe sắp có mô hình THN, tôi cũng muốn tìm hiểu để con có thêm đường đi”, chị Hiền nói.
Đào tạo nghề xã hội và liên kết đào tạo, giáo dục thường xuyên là nhiệm vụ chính của các trung tâm Giáo dục Nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên (GDNN - GDTX) cấp huyện, thị trước đây. Khác với trường THPT, các trung tâm GDNN - GDTX phải “săn tìm” học sinh tốt nghiệp trung học cơ sở (THCS), phải xây dựng kế hoạch định hướng, phân luồng học sinh và tổ chức các hoạt động tư vấn, tiếp cận học sinh có nhu cầu vào học.
Sau khi sắp xếp lại đơn vị hành chính cấp huyện, các Trung tâm GDNN - GDTX tại Huế được tổ chức theo khu vực, gồm Khu vực 1, Khu vực 2 (Quảng Điền, Phong Điền, Hương Trà), Khu vực 3 (Hương Thủy, Phú Vang, Phú Lộc) và Khu vực 4 (A Lưới), triển khai các chương trình liên thông, bổ túc kiến thức và dạy nghề cho nhiều nhóm đối tượng.
Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa công bố dự thảo Quyết định phê duyệt Khung cơ cấu hệ thống giáo dục quốc dân và dự thảo Quyết định phê duyệt Khung trình độ quốc gia Việt Nam. Dự thảo bổ sung quy định về THN giáo dục phổ thông được tổ chức thành hai giai đoạn, trong đó giai đoạn giáo dục định hướng nghề nghiệp bao gồm THPT và THN.
Mô hình này không chỉ thúc đẩy phân luồng hiệu quả sau THCS, mở rộng những hướng đi linh hoạt cho thanh thiếu niên, mà còn góp phần giảm áp lực thi vào lớp 10 công lập. Đồng thời, từng bước giải quyết tình trạng thiếu hụt nhân lực kỹ thuật có chất lượng, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao và đa dạng của thị trường lao động. Đối với người học, trung học nghề tạo ra con đường học tập linh hoạt, học sinh được hướng nghiệp sớm, học nghề sớm, nhưng cơ hội học lên cao hơn vẫn rộng mở.
Nhiều người nhận định, nếu thiết kế chương trình tốt và truyền thông đúng, THN có thể giúp học sinh “chọn đường đi” thay vì “bị phân loại”. Điều quan trọng là đảm bảo chuẩn đầu ra, liên thông và cơ hội việc làm để phụ huynh tin tưởng.
Để mô hình THN phát huy hiệu quả, cần hoàn thiện hành lang pháp lý và hệ thống chính sách liên quan; thiết kế chương trình giáo dục phù hợp; xây dựng lộ trình triển khai; rõ cách thức, nội dung tổ chức, đánh giá tốt nghiệp; cơ chế hợp tác chặt chẽ giữa nhà trường và doanh nghiệp… Đặc biệt, nguồn lực, điều kiện triển khai (cơ sở vật chất, trang thiết bị, đội ngũ…) cần được quan tâm đầu tư xứng đáng. Việc xây dựng chương trình cần gắn chặt với nhu cầu của thị trường lao động, xu hướng công nghệ mới, yêu cầu chuyển đổi số, tránh nặng lý thuyết, hình thức.
Vấn đề quyết định thành công của mô hình THN nằm ở tính khoa học, đồng bộ và sự nghiêm túc trong tổ chức thực hiện. Nếu được triển khai bài bản, có lộ trình rõ ràng, đi kèm với đầu tư tương xứng và cơ chế phối hợp hiệu quả giữa Nhà nước - nhà trường - doanh nghiệp, THN hoàn toàn có thể trở thành một trụ cột quan trọng của hệ thống giáo dục quốc dân. Qua đó, từng bước nâng cao vị thế và giá trị xã hội của giáo dục nghề nghiệp.
“Với con tôi, chỉ cần có thêm một lựa chọn rõ ràng sau lớp 9 là đã bớt áp lực”, chị Hiền nói, rồi nhắc lại điều mình quan tâm nhất: Con sẽ học nghề gì và tương lai mở ra đến đâu, đó mới là điều quan trọng.