 |
| Đồng liên kết, khai thác tri thức bản địa để sáng tạo, phát triển các ngành nghề truyền thống của Huế |
Trí thức làm trung tâm
Tại các diễn đàn bàn về phát triển đô thị Huế gắn với khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, yếu tố quan trọng và tiên quyết được các chuyên gia, nhà quản lý nhắc đi nhắc lại chính là con người, là nguồn lực trí thức. Trong suốt quá trình hình thành và phát triển, Huế luôn gìn giữ những giá trị của di sản, cảnh quan, con người và bản sắc riêng có. Nhất là trong thời kỳ chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo diễn ra mạnh mẽ, những giá trị này càng được bảo tồn, tận dụng, phát huy để tạo ra động lực tăng trưởng mới cho thành phố.
Quan điểm của TS. Hồ Đắc Thái Hoàng, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật thành phố Huế (Liên hiệp Hội) cho rằng, một thành phố di sản trong thời đại số cần quản trị di sản bằng dữ liệu, phát triển du lịch bằng sáng tạo, bảo vệ môi trường, cảnh quan bằng khoa học công nghệ, vận hành chính quyền bằng nền tảng số và xây dựng xã hội học tập dựa trên tri thức. Điều đó đặt vai trò của đội ngũ trí thức vào vị trí trung tâm.
Cũng theo TS. Hồ Đắc Thái Hoàng, trong những năm qua, Liên hiệp Hội đã lựa chọn cách tiếp cận đưa trí thức đến gần hơn với nhu cầu thực tế của địa phương, kết nối chuyên gia với chính quyền cơ sở, doanh nghiệp, hợp tác xã và cộng đồng.
"Qua những chuyến thực tế tại các địa phương hay tại các diễn đàn về đô thị xanh, du lịch xanh và trí thức trẻ cho thấy, khi trí thức được đặt đúng vào không gian hành động, tri thức sẽ thành giải pháp; khi chính quyền đặt hàng đúng, khoa học sẽ thành năng lực quản trị; khi doanh nghiệp cùng tham gia, kết quả nghiên cứu mới có cơ hội bước ra thị trường", TS. Hoàng chia sẻ.
Hiện nay, thành phố Huế có hơn 30.000 trí thức khoa học và công nghệ cùng với hệ thống trường đại học, viện nghiên cứu, bệnh viện, trung tâm khoa học phát triển đồng bộ. Đây là nguồn lực quan trọng để thành phố thực hiện mục tiêu trở thành trung tâm khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo gắn với mô hình đô thị di sản, xanh, thông minh và giàu bản sắc.
Không chỉ giới hạn ở giới nghiên cứu hàn lâm, nguồn lực tri thức của Huế còn hiện diện trong cộng đồng dưới dạng tri thức bản địa, kinh nghiệm dân gian, thực hành xã hội và nghề truyền thống. Đó là tri thức tích lũy qua nhiều thế hệ trong bảo tồn di sản, y học cổ truyền, sản xuất nông nghiệp, làng nghề, ẩm thực hay ứng xử với hệ sinh thái đầm phá, biển và rừng.
ThS. Nguyễn Ngọc Khánh Vân, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Phát triển và Đồng kiến tạo Tri thức cho rằng, đồng kiến tạo tri thức và hợp tác xuyên ngành là hướng tiếp cận cần được thúc đẩy để phát huy tri thức trong cộng đồng, góp phần đưa Huế phát triển bền vững.
Tạo cơ chế đưa trí tuệ đi vào đời sống
Dù có nhiều tiềm năng, lợi thế, song việc phát huy vai trò đội ngũ trí thức và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo ở Huế vẫn còn những điểm nghẽn cần tháo gỡ. Nhiều kết quả nghiên cứu khoa học vẫn dừng ở nghiệm thu, chưa chuyển thành sản phẩm có khả năng thương mại hóa hoặc được thị trường chấp nhận. Không ít nhà khoa học có ý tưởng tốt nhưng thiếu cầu nối về pháp lý, tài chính và thương mại. Trong khi đó, doanh nghiệp có nhu cầu đổi mới công nghệ lại chưa tiếp cận được nguồn tri thức phù hợp.
Hạ tầng khoa học công nghệ của thành phố còn chưa đáp ứng yêu cầu phát triển mới. Dữ liệu khoa học công nghệ còn phân tán. Cơ chế đặt hàng nghiên cứu, tiếp nhận và ứng dụng sản phẩm vẫn chậm.
Bên cạnh đó, số lượng doanh nghiệp khoa học công nghệ trên địa bàn còn khá khiêm tốn. Tính đến cuối năm 2025, toàn thành phố mới có 52 doanh nghiệp quy mô nhỏ và chưa hình thành các doanh nghiệp đầu tàu đủ sức dẫn dắt hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.
Việc thu hút nhân lực chất lượng cao, chuyên gia đầu ngành và doanh nghiệp công nghệ lớn cũng đang là thách thức. Chính sách hỗ trợ tuy từng bước được hoàn thiện nhưng chưa đủ mạnh để tạo đột phá.
Để tháo gỡ các nút thắt, thành phố đang xây dựng nhiều cơ chế mới nhằm tạo điều kiện phát huy nguồn lực trí thức. Trong đó, trọng tâm là xây dựng cơ chế "đặt hàng" nghiên cứu gắn với yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội; hỗ trợ doanh nghiệp ứng dụng công nghệ mới; thúc đẩy liên kết viện - trường - doanh nghiệp. Cùng với đó sớm hình thành các trung tâm đổi mới sáng tạo chuyên ngành như y sinh, bảo tồn di sản, du lịch thông minh...
Thành phố cũng định hướng xây dựng quỹ phát triển tài năng khoa học công nghệ, quỹ đầu tư mạo hiểm; chính sách thu hút chuyên gia, trí thức Việt Nam ở nước ngoài; đầu tư hạ tầng đổi mới sáng tạo, dữ liệu mở và không gian làm việc chung.
Huế đang đi theo con đường lấy tri thức làm nền tảng, văn hóa làm cốt lõi, công nghệ làm công cụ và con người làm trung tâm. Để đạt mục tiêu đến năm 2035 đưa tiềm lực khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo của thành phố Huế vào nhóm 5 địa phương dẫn đầu cả nước, vai trò dẫn dắt của đội ngũ trí thức cần được khơi nguồn và trọng dụng đúng vị thế.