 |
| Thí sinh dự thi môn ngữ văn tại Hội đồng thi Trường THPT Hai Bà Trưng |
Chuẩn hóa cách chấm bằng rubric
Ngay sau khi Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 kết thúc, Sở Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) triển khai công tác chấm thi từ ngày 13/6. Sở GD&ĐT đã huy động 149 cán bộ, giáo viên tham gia chấm thi. Ngày 16/6, Hội đồng chấm thi bắt đầu chấm môn ngữ văn - môn tự luận duy nhất của kỳ thi và cũng là môn thi nhận được nhiều sự quan tâm từ dư luận trong thời gian qua.
Năm nay là năm đầu tiên Bộ GD&ĐT áp dụng phương pháp chấm bài thi ngữ văn theo rubric (bảng tiêu chí đánh giá). Đây là hệ thống tiêu chí chấm điểm chi tiết, giúp giám khảo đánh giá bài làm dựa trên những yêu cầu cụ thể thay vì cảm nhận chủ quan. Qua đó, việc chấm thi được thực hiện thống nhất, khách quan và công bằng hơn giữa các hội đồng thi. Phương pháp này đã được Bộ GD&ĐT tập huấn cho giáo viên trên toàn quốc trước kỳ thi.
Theo cô Trần Thị Ngân, Tổ trưởng chuyên môn Ngữ văn, Trường THPT Hương Vinh, điểm mới nổi bật trong công tác chấm thi tốt nghiệp THPT môn ngữ văn năm nay chính là việc áp dụng phương pháp chấm theo rubric. Nếu trước đây, giám khảo chủ yếu đối chiếu bài làm với hướng dẫn chấm để cho điểm thì nay việc đánh giá được thực hiện dựa trên các tiêu chí cụ thể như mức độ đáp ứng nội dung kiến thức theo yêu cầu của đề, khả năng phân tích, lập luận, hình thức và ngôn ngữ…
Cô Ngân cho hay: “Giám khảo sẽ căn cứ vào mức độ thể hiện của thí sinh ở từng tiêu chí để cho điểm, thay vì chỉ xem bài viết có đủ các ý trong đáp án hay không. Cách chấm này hướng đến việc đánh giá đúng năng lực thực chất của học sinh, đồng thời phù hợp với định hướng phát triển phẩm chất và năng lực mà Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 đặt ra”.
Nhiều giáo viên cho rằng, việc áp dụng phương pháp rubric góp phần nâng cao tính minh bạch và thống nhất trong quá trình chấm thi; đồng thời tạo điều kiện đánh giá đầy đủ hơn năng lực tư duy, lập luận và diễn đạt của học sinh.
Thầy Trần Văn Toản, Tổ trưởng Tổ Ngữ văn, Trường THPT chuyên Quốc Học - Huế nhấn mạnh, rubric giúp lượng hóa rõ hơn từng yêu cầu của bài làm. Học sinh làm được ý nào sẽ được ghi nhận điểm ở ý đó, hạn chế sự cảm tính trong đánh giá. Quan trọng hơn, cách chấm này đòi hỏi giám khảo phải trân trọng từng ý tưởng, từng nỗ lực thể hiện của học sinh.
Đề mở phải được chấm bằng tư duy mở
Năm nay, đề thi môn ngữ văn được đánh giá là hay, có tính phân hóa cao và bám sát định hướng của Chương trình Giáo dục phổ thông 2018. Với những câu hỏi mang tính mở, việc xây dựng đáp án và tổ chức chấm thi cũng được tiếp cận theo hướng mở, tôn trọng chính kiến, tư duy độc lập và sự sáng tạo của thí sinh. Học sinh có thể trình bày những góc nhìn khác nhau, thậm chí phản biện vấn đề được đặt ra trong đề thi nếu có lập luận phù hợp và thuyết phục.
Liên quan đến yêu cầu “đề mở thì chấm cũng phải mở”, thầy Trần Văn Toản cho rằng, đây là xu hướng tất yếu khi triển khai Chương trình Giáo dục phổ thông 2018. Khi ngữ liệu trong đề thi được lựa chọn ngoài sách giáo khoa, đáp án và cách tiếp cận trong chấm thi cũng cần có độ mở tương ứng để đánh giá đúng năng lực của học sinh.
Tuy nhiên, “chấm mở” không đồng nghĩa với việc cho điểm cảm tính mà vẫn phải bám sát yêu cầu cần đạt của đề, chuẩn kiến thức, kỹ năng và các tiêu chí đánh giá đã được quy định. Những ý tưởng sáng tạo nhưng xa rời ngữ liệu hoặc không phù hợp thì không được chấp nhận. Điều quan trọng là giáo viên cần tránh cách chấm máy móc, chỉ bám vào từng câu chữ trong đáp án. Thay vào đó, phải biết phát hiện và ghi nhận những bài làm có góc nhìn riêng, lập luận thuyết phục và cách thể hiện sáng tạo. Đây cũng chính là tinh thần đổi mới của môn ngữ văn, hướng đến việc đánh giá năng lực đọc hiểu, tư duy và cảm thụ của học sinh thay vì chỉ kiểm tra khả năng ghi nhớ kiến thức.
Những đổi mới trong đề thi và cách chấm môn ngữ văn năm nay không nằm ngoài lộ trình triển khai Chương trình Giáo dục phổ thông 2018. Khi đã được quán triệt đầy đủ về đáp án, phương pháp chấm rubric và các tiêu chí đánh giá, đội ngũ giám khảo sẽ bước vào quá trình chấm thi với tinh thần khách quan, thống nhất. Mục tiêu cuối cùng là đánh giá đúng năng lực đọc hiểu, tư duy và khả năng diễn đạt của học sinh.