 |
| Khách đến tham quan lăng Vua Gia Long |
Đan xen thuận lợi và khó khăn
Tại hội nghị tổng kết Đề án “Cơ cấu lại ngành Du lịch đáp ứng yêu cầu phát triển thành ngành kinh tế mũi nhọn” và sơ kết giai đoạn I Chiến lược phát triển du lịch Việt Nam đến năm 2030 diễn ra tại TP. Huế (ngày 20/12/2025), Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam Nguyễn Trùng Khánh cho rằng, ngành du lịch đã trải qua những thử thách khắc nghiệt khi đại dịch COVID-19 làm hoạt động du lịch gần như tê liệt. Nhưng, chính trong bối cảnh đó, du lịch Việt Nam đã thể hiện khả năng thích ứng nhanh, từng bước hồi sinh và chuyển mình mạnh mẽ.
Năm 2025, du lịch cả nước ước đón 22 triệu lượt khách quốc tế và 135 triệu lượt khách nội địa. Kết quả này không chỉ vượt qua “năm hoàng kim” 2019 hơn 10% mà còn giúp tổng thu từ du lịch đạt khoảng 1 triệu tỷ đồng, tăng trưởng hơn 22% so với năm 2024.
Tại Huế, du lịch cũng ghi nhận bước tiến rõ nét. Năm 2025, du lịch Huế ước đón hơn 6,3 triệu lượt khách, tăng hơn 61% so với cùng kỳ; doanh thu từ du lịch đạt hơn 13.000 tỷ đồng. Tuy nhiên, đằng sau bức tranh tăng trưởng vẫn còn nhiều vấn đề đáng bàn, nhất là khi các tỉnh, thành bạn đang có bước tiến xa hơn (năm 2025, An Giang thu hút 24,1 triệu lượt khách; Quảng Ninh 21,28 triệu lượt, Lâm Đồng 20,8 triệu lượt, Đà Nẵng 17,3 triệu lượt).
Nhìn sâu hơn, một nghịch lý tồn tại là lượng khách tăng nhanh nhưng giá trị gia tăng chưa tương xứng. Điều này phản ánh hạn chế trong cấu trúc sản phẩm và cách tiếp cận thị trường. Ngành công nghiệp không khói ở Huế không chỉ thiếu các dịch vụ cao cấp để đón dòng khách hạng sang mà vẫn thiếu sản phẩm đặc trưng đủ sức “giữ chân” du khách ở lại.
Theo Giám đốc Công ty Du lịch Seni - bà Nguyễn Lê Mai Phương, du khách không chỉ có nhu cầu tham quan mà tìm kiếm những trải nghiệm độc đáo, mang dấu ấn văn hóa và cảm xúc. Trong khi đó, hệ thống sản phẩm du lịch hiện nay vẫn nặng yếu tố tham quan, thiếu các hoạt động trải nghiệm chuyên sâu. Việc khai thác du lịch đêm, du lịch cộng đồng, sinh thái, chăm sóc sức khỏe còn hạn chế. Huế cần chuyển mạnh sang phát triển các sản phẩm trải nghiệm gắn với văn hóa, ẩm thực, nghệ thuật truyền thống và du lịch chất lượng cao, phù hợp với xu hướng mới của thị trường.
Đổi mới để đột phá
Tại hội nghị Tổng kết công tác năm 2025, nhiệm kỳ 2021 - 2025 và triển khai nhiệm vụ trọng tâm năm 2026 của ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch (ngày 27/12/2025), Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính nhấn mạnh, cần phải tái cấu trúc để nâng cao sức cạnh tranh, sớm đưa du lịch thực sự trở thành ngành kinh tế mũi nhọn của quốc gia.
Theo Sở Du lịch TP. Huế, ngành du lịch địa phương đang định vị lại thị trường theo hướng phù hợp với mô hình đô thị di sản, tập trung phát triển du lịch xanh, du lịch bền vững và hướng đến phân khúc khách giàu tiềm năng. Ngành du lịch sẽ nhìn thẳng vào những điểm nghẽn để tập trung tháo gỡ trong giai đoạn tới.
Một hướng đi phù hợp với xu thế hiện nay là tái cơ cấu hoạt động du lịch gắn với phát triển công nghiệp văn hóa. Theo PGS.TS Nguyễn Thị Thu Phương, Viện trưởng Viện Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao và Du lịch Việt Nam, việc sở hữu hệ thống di sản văn hóa phong phú là rất đáng quý, nhưng những giá trị đó cần được “kể lại” bằng ngôn ngữ sáng tạo để trở thành trải nghiệm sống động cho du khách. Công nghiệp văn hóa chính là yếu tố giúp sản phẩm du lịch có chiều sâu và sức cạnh tranh bền vững.
Cách nhìn từ chuyên gia cũng gợi mở một hướng đi, đó là Huế không thể chỉ “bán” những gì Huế có, mà cần thiết kế để "bán" những câu chuyện văn hóa chạm đến cảm xúc của du khách, biến di sản thành trải nghiệm, biến văn hóa thành giá trị kinh tế. Điều này đòi hỏi tư duy mới trong xây dựng sản phẩm, coi trọng chất lượng thay vì “chạy theo” số lượng.
Để du lịch thực sự trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, chính quyền địa phương và các đơn vị liên quan cần lồng ghép mục tiêu phát triển du lịch vào quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của địa phương; xác định rõ vai trò của du lịch - dịch vụ trong cơ cấu kinh tế. Bên cạnh đó, cần hoàn thiện quy hoạch không gian du lịch gắn với bảo tồn tài nguyên, di sản và bảo vệ môi trường, tránh phát triển manh mún, ảnh hưởng cảnh quan.
Thành phố cần ưu tiên đầu tư hạ tầng du lịch, từ giao thông, bãi đỗ xe, nhà vệ sinh công cộng đến xử lý rác thải tại các khu, điểm du lịch. Song song đó là phát triển nguồn nhân lực, tăng cường liên kết vùng, thúc đẩy hợp tác công - tư, tạo điều kiện cho doanh nghiệp tham gia đầu tư, quản lý và khai thác điểm đến trên cơ sở hài hòa lợi ích, có cam kết trách nhiệm.
Tái cơ cấu du lịch không phải là khẩu hiệu hay dừng lại ở những con số tăng trưởng ngắn hạn. Đó phải là quá trình chuyển dịch thực sự, tạo nhiều giá trị gia tăng, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, mang lợi ích đến cộng đồng nhưng vẫn làm tốt nhiệm vụ bảo tồn di sản. Chỉ khi đó, du lịch mới thực sự trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, phát triển bền vững.