 |
| Thực phẩm tươi sống là một trong những khoản chi thường xuyên của mỗi gia đình |
Những khoản nhỏ làm vơi túi tiền
Theo Cục Thống kê (Bộ Tài chính), bình quân 7 tháng đầu năm 2026, CPI tăng 4,39% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, nhiều nhóm hàng, dịch vụ gắn trực tiếp với sinh hoạt gia đình tăng khá cao như nhà ở, điện, nước và vật liệu xây dựng tăng 6,72%; hàng ăn và dịch vụ ăn uống tăng 4,77%, riêng dịch vụ ăn uống ngoài gia đình tăng khoảng 7%.
Gia đình bốn người, thu nhập của hai vợ chồng đều tăng so với vài năm trước nhưng chị Lê Thị Hương, ở phường Thuận Hóa vẫn khó dành ra một khoản tích lũy. “Dường như tiền lương của mình ngày càng ‘nhỏ’ đi, mới hơn nửa tháng đã thấy vơi vơi”, chị Hương chia sẻ.
Nhìn lại cuốn sổ chi tiêu, chị Hương nhận ra tiền “vơi” nhanh không chỉ do giá cả tăng mà còn từ chính thói quen mua sắm của gia đình.
Trước đây, chị thường đi chợ theo cảm hứng, thấy thực phẩm ngon hoặc rẻ thì mua nhiều để tích trữ. Có những thực phẩm mua về chưa kịp sử dụng đã phải bỏ, mỗi lần không nhiều nhưng cộng lại thành một khoản đáng kể.
Mua hàng qua mạng cũng là một khoản dễ phát sinh. Những combo thực phẩm, đồ gia dụng, đồ ăn vặt được quảng cáo giảm 10 - 20% dễ khiến người mua có cảm giác đang tiết kiệm. Nhưng nếu mua nhiều hơn nhu cầu, hàng giảm giá lại trở thành một khoản chi không cần thiết.
“Giá rẻ không đồng nghĩa với tiết kiệm. Tiền nhiều khi không mất ở một khoản lớn mà nằm ở những khoản vài chục nghìn, một hai trăm nghìn đồng chưa thật sự cần thiết. Cuối tháng cộng lại mới thấy nhiều”, chị Hương chia sẻ.
Từ đó, chị đặt ra một khoản tương đối cố định cho việc đi chợ mỗi tuần. Trước khi đi chợ, chị kiểm tra thực phẩm còn lại, dự kiến món ăn rồi mua theo nhu cầu. Những chương trình giảm giá trên mạng chị vẫn tham khảo, nhưng chỉ đặt hàng khi đó là món gia đình đang cần.
Thay đổi không quá lớn, nhưng theo chị Hương, việc mua sắm có kế hoạch giúp gia đình hạn chế được những khoản chi theo cảm hứng, đồng thời giảm lượng thực phẩm phải bỏ đi.
Mua vừa đủ thay vì mua rẻ
Nếu chị Hương bắt đầu từ việc nhìn lại những khoản chi nhỏ thì gia đình chị Phương Ánh, ở Kim Long lại chủ động tính toán ngay từ khâu đi chợ.
Gia đình đông người nên hằng tuần chị thường tính trước nhu cầu thực phẩm rồi đi chợ đầu mối Phú Hậu mua cá, tôm, thịt với số lượng phù hợp. Thực phẩm được chia thành từng phần để sử dụng trong tuần, tránh tình trạng mua nhiều nhưng không dùng hết.
Có mảnh đất nhỏ, chị trồng thêm một số loại rau để bổ sung nguồn thực phẩm cho gia đình. Khi đi chợ, chị cũng ưu tiên rau, củ, quả theo mùa vì nguồn hàng thường dồi dào, giá ổn định hơn. Thực đơn được thay đổi giữa thịt, cá, trứng, đậu phụ và các loại rau để vừa phù hợp túi tiền, vừa bảo đảm bữa ăn.
“Lương công nhân không cao nên mình phải tính toán. Tôi thường xem gia đình cần gì, mua vừa đủ và thay đổi món ăn cho phù hợp. Tiết kiệm nhưng bữa ăn của cả nhà vẫn phải bảo đảm”, chị Phương Ánh nói.
Hai gia đình có cách chi tiêu khác nhau, nhưng cùng gặp nhau ở một điểm: Thay vì chỉ quan tâm “mua ở đâu rẻ hơn”, họ chú ý nhiều hơn đến việc mua bao nhiêu là đủ và sử dụng thế nào để tránh lãng phí.
Thực tế, một bó rau bỏ quên trong tủ lạnh, vài món ăn vặt đặt qua mạng hay một đơn hàng mua chỉ vì “đang giảm giá” đều không phải khoản tiền lớn nếu nhìn riêng lẻ. Nhưng những khoản chi nhỏ lặp lại thường xuyên có thể khiến ngân sách gia đình bị đội lên mà chính người chi tiêu cũng khó nhận ra.
Vì thế, tiết kiệm từ căn bếp không nhất thiết bắt đầu bằng những thay đổi lớn. Việc kiểm tra thực phẩm còn lại trước khi đi chợ, dự kiến món ăn, mua đúng số lượng cần dùng hay cân nhắc trước một món hàng giảm giá đều có thể giúp hạn chế những khoản chi không cần thiết. Quan trọng hơn, những thay đổi nhỏ ấy dần hình thành thói quen mua sắm theo nhu cầu thay vì theo cảm hứng.
Trong bối cảnh chi phí sinh hoạt tăng, bài toán của mỗi gia đình không đơn giản là tìm nơi bán rẻ hơn hay cắt bớt món ăn. Quan trọng hơn là thay đổi cách mua và sử dụng thực phẩm. Mua vừa đủ, sử dụng hợp lý và hạn chế lãng phí cũng là cách để mỗi gia đình giữ được chất lượng bữa ăn mà vẫn cân đối được túi tiền.