 |
| Chương trình “Bình dân học vụ số” tại phường Phú Bài giúp người dân, nhất là người cao tuổi nâng cao khả năng tiếp cận và ứng dụng công nghệ số. Ảnh: Đoàn TNCS Hồ Chí Minh phường Phú Bài |
Vượt qua rào cản
Bà Cao Thị Thu, trú tại phường Thanh Thủy chia sẻ, con cháu đều ở xa nên bà được hướng dẫn sử dụng điện thoại thông minh, gọi video trò chuyện, hỏi thăm con cháu. Thỉnh thoảng, bà còn mạnh dạn tự đặt lịch khám bệnh qua điện thoại. Bà Thu còn cho biết: “Trước kia, cứ nghe đến thủ tục hành chính là ngại. Nay được hướng dẫn, tôi mới thấy chỉ vài thao tác trên điện thoại là có thể nộp hồ sơ trực tuyến, vừa nhanh vừa minh bạch”. Từ chỗ bỡ ngỡ, bà dần hình thành thói quen sử dụng dịch vụ công trực tuyến, không còn phải nhờ cậy người khác.
Cách đây không lâu, tôi từng chứng kiến không ít người ở tuổi “thất thập cổ lai hy” sử dụng thành thạo công nghệ. Bà Trương Thị Hà (trú tại phường Phong Điền) khá thành thạo trong việc sử dụng điện thoại thông minh và máy tính bảng. Hàng ngày, bà dùng các thiết bị công nghệ này để cập nhật tin tức, truy cập mạng xã hội và giữ liên lạc với con cháu ở xa. Với những ứng dụng phức tạp hơn, như giao dịch ngân hàng hay mua sắm trực tuyến, bà được con cháu hướng dẫn tận tình và giờ đã sử dụng thành thạo.
Việc người cao tuổi sử dụng thiết bị công nghệ số (điện thoại thông minh, internet, mạng xã hội) đang trở thành xu hướng tích cực. Bằng nhiều cách khác nhau, nhiều người cao tuổi đã vượt qua rào cản tâm lý “ngại công nghệ”. Việc tiếp cận công nghệ giúp họ duy trì kết nối với người thân, giải trí, hỗ trợ chăm sóc sức khỏe, quản lý sinh hoạt cá nhân và cả chuyện làm ăn hay khởi nghiệp, đặc biệt có được cảm giác hòa nhập với thời đại.
Dù vậy, không phải ai cũng dễ dàng thích nghi. Đứng trước máy gửi, rút tiền tự động (CDM), ông Nguyễn Thanh Hùng (65 tuổi, xã Quảng Điền) vẫn lúng túng dù đã được hướng dẫn nhiều lần. Màn hình hiển thị đầy đủ hướng dẫn, mọi thứ tưởng như chỉ còn những cú chạm, nhưng ông Hùng đứng yên. “Tôi nghe kể nhiều người từng bị mất tiền khi bấm sai nên sợ”, ông nói. Nỗi lo ấy khiến một người từng tự lập trong mọi sinh hoạt như ông Hùng giờ trở nên dè dặt trước công nghệ.
Thực tế cho thấy, vẫn còn tồn tại nhiều trở ngại trong tiếp cận công nghệ số ở người cao tuổi. Một phần trong đó đến từ yếu tố thể chất, như suy giảm thị lực, trí nhớ và khả năng vận động…, phần còn lại đến từ yếu tố tâm lý như sự e ngại, lo sợ sai sót, mất an toàn thông tin, chưa chấp nhận sự thay đổi. Cũng phải bàn đến giao diện và chức năng của một số sản phẩm, ứng dụng công nghệ có thiết kế kém thân thiện, hoặc sử dụng các thuật ngữ tiếng Anh khó hiểu làm gia tăng rào cản trong việc tiếp cận công nghệ đối với người cao tuổi.
Đẩy mạnh các hoạt động hỗ trợ
Để hỗ trợ người cao tuổi bắt nhịp với chuyển đổi số, thành phố Huế đã triển khai nhiều giải pháp đồng bộ. Đáng chú ý là các lớp tập huấn "cầm tay, chỉ việc", hướng dẫn sử dụng điện thoại thông minh, mạng xã hội, dịch vụ công trực tuyến và thanh toán không dùng tiền mặt. Công tác tuyên truyền được chú ý nhằm nâng cao nhận thức về lợi ích của công nghệ. Các tổ công nghệ số cộng đồng ra đời giúp người cao tuổi tiếp cận, nâng cao chất lượng cuộc sống và an toàn trên môi trường mạng.
Việc phát triển các ứng dụng thân thiện, dễ sử dụng, phù hợp với người cao tuổi được xác định là yếu tố quan trọng. Việc đảm bảo an toàn thông tin, nâng cao kỹ năng nhận diện các hình thức lừa đảo trên mạng cũng được quan tâm. Đáng chú ý, thông qua mô hình “Cháu dạy ông bà, con dạy cha mẹ”, những “lớp học công nghệ” ngay trong mỗi gia đình đã giúp người cao tuổi tiếp cận công nghệ nhanh hơn, góp phần gắn kết tình cảm gia đình, lan tỏa giá trị nhân văn trong xã hội số.
Chuyển đổi số đã mở ra cơ hội để mỗi người ở mọi lứa tuổi được sống chủ động, kết nối và sẻ chia. Từ những bước đi ban đầu còn bỡ ngỡ đến sự tự tin làm chủ công nghệ, người cao tuổi trên địa bàn thành phố đang cho thấy sự thích nghi nhanh chóng trong thời đại số, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống và lan tỏa giá trị tích cực trong cộng đồng.