 |
| Trải nghiệm thực tế giúp học sinh, sinh viên tích lũy kỹ năng sống cần thiết. Ảnh: Khoa Môi trường, Trường ĐH Khoa học, ĐH Huế |
Buổi tối đầu tiên sống ở phòng trọ sau khi bước vào đại học, Nguyễn Minh Anh, sinh viên năm nhất Trường Đại học Ngoại ngữ, Đại học Huế đã bật khóc chỉ vì phòng... mất điện. Từ nhỏ đến lớn, em chưa từng phải tự làm việc nhà. Quần áo có mẹ giặt, cơm có người nấu, đồ hỏng có bố sửa. Đến khi sống một mình, Minh Anh mới nhận ra bản thân gần như không có kỹ năng tự lập. Hôm đó, em phải gọi video cho mẹ để hỏi cách bật cầu dao điện, Minh Anh kể. Em cũng không biết nấu ăn, không biết dùng máy giặt, cũng chưa từng đi chợ một mình. Tuy nhiên, cô gái có thể dành hàng giờ để lướt mạng xã hội, chỉnh sửa video hay trò chuyện trực tuyến với bạn bè.
Thực tế, bây giờ chỉ cần một chiếc điện thoại là có thể đặt đồ ăn, gọi xe, mua sắm hay thanh toán các hóa đơn. Nhiều việc tiện lợi hơn trước rất nhiều, nhưng cũng vì vậy không ít bạn trẻ không có kỹ năng làm những việc rất bình thường trong đời sống hàng ngày.
Trần Quốc Bảo, sinh viên ngành công nghệ thông tin, Trường Đại học Khoa học, Đại học Huế học khá giỏi và có thể ngồi hàng giờ trước máy tính để lập trình. Nhưng em lại ít nói và ngại giao tiếp. Trong những buổi thảo luận nhóm, Bảo thường im lặng vì không biết trình bày ý kiến. Có lần đi xin việc làm thêm ở quán cà phê, vì nói quá nhỏ nên nhà tuyển dụng phải hỏi lại nhiều lần. “Em quen nhắn tin hơn là nói chuyện trực tiếp”, Bảo thừa nhận.
Không chỉ Bảo, nhiều bạn trẻ cũng trong tình trạng tương tự. Họ có thể trò chuyện rất thoải mái qua tin nhắn điện thoại, nhưng ngoài đời lại khó bắt chuyện hoặc chia sẻ với người khác. Có người đăng bài lên mạng xã hội rất tự tin, nhưng khi phải đứng nói trước lớp hay trước đám đông lại lúng túng, né tránh.
Không hiếm người trẻ còn thiếu khả năng chịu áp lực. Chỉ cần gặp khó khăn nhỏ trong học tập, công việc hay các mối quan hệ, họ dễ chán nản hoặc muốn bỏ cuộc. Một số người quen được gia đình hỗ trợ nên khi phải tự giải quyết vấn đề lại cảm thấy hoang mang. Chị Trần Thị Như Ý, có con năm nay học lớp 12 Trường THPT Nguyễn Trường Tộ cho biết: “Tôi làm thay gần như mọi việc, từ chuyện học hành đến sinh hoạt cá nhân của con. Thế nên, con cũng thiếu kỹ năng giao tiếp ngoài đời thực, chẳng biết cách bắt chuyện với người khác. Nhiều lúc con gặp chuyện nhỏ cũng gọi mẹ ngay. Tôi mới nhận ra con thiếu kỹ năng sống thật”.
Nhiều người trẻ vì quá phụ thuộc và tin vào ChatGPT, các công cụ AI mà không tự tìm hiểu, sàng lọc xác minh thông tin, dẫn đến việc lười tư duy phản biện, thiếu hụt kỹ năng tìm kiếm và xử lý thông tin
Theo thầy Nguyễn Văn Khánh, giáo viên dạy kỹ năng sống tại Huế, công nghệ có thể giúp con người làm nhiều việc nhanh hơn, nhưng không thể thay thế khả năng tự lập và bản lĩnh sống. Thầy Khánh cũng đưa ra lời khuyên: “Phụ huynh đừng bao bọc con quá mức, mà phải bồi dưỡng, dạy con những kỹ năng cơ bản từ sớm. Dù ở thời đại nào, khi công nghệ phát triển hay chưa phát triển đi chăng nữa thì kỹ năng sống không bao giờ lỗi thời, mà luôn cần thiết trong quá trình trưởng thành”.
Hiện nay, nhiều trường học và tổ chức tại Huế đã chú trọng hơn đến việc rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh, sinh viên thông qua các hoạt động trải nghiệm, tình nguyện và ngoại khóa. Tại Đại học Huế, nhiều câu lạc bộ và chiến dịch cộng đồng như “Mùa hè xanh”, “Tiếp sức mùa thi” hay các chương trình thiện nguyện vùng cao đã thu hút đông đảo sinh viên tham gia. Không ít bạn cho biết sau những chuyến đi ấy, họ học được cách tự xoay xở, làm việc nhóm và giao tiếp nhiều hơn thay vì chỉ quanh quẩn với điện thoại.
Trong thời đại công nghệ số, việc thành thạo công nghệ là cần thiết, nhưng điều quan trọng hơn vẫn là khả năng thích nghi với cuộc sống, bản lĩnh vượt qua khó khăn và tinh thần tự chịu trách nhiệm với chính mình.