 |
| Phong trào “Ngày Chủ nhật xanh” đang lan tỏa mạnh mẽ trong cộng đồng |
Xây dựng hạ tầng xanh thông minh
Phong trào “Ngày Chủ nhật xanh” sau nhiều năm phát động đã đi vào chiều sâu, biến việc nhặt rác, phân loại tại nguồn, hạn chế túi nilon thành thói quen thường nhật của nhiều người dân. “Ngày Chủ nhật xanh” giờ không chỉ là khẩu hiệu, mà đã định hình một nếp sống văn minh, trách nhiệm với môi trường.
UVTV Thành ủy, Phó Chủ tịch UBND TP. Huế Nguyễn Chí Tài cho rằng: “Khi người dân thấy được lợi ích thiết thực từ môi trường trong lành, phong trào sẽ không còn là “phong trào” nữa, mà sẽ trở thành nếp sống thường nhật của người Huế”.
Những thay đổi trong cộng đồng không chỉ dừng ở hành động cụ thể mà còn tạo nền tảng cho mục tiêu lớn hơn: Xây dựng đô thị thông minh, tuần hoàn. Chính quyền thành phố xác định, môi trường phải được đặt ở vị trí trung tâm, gắn liền với hạ tầng hiện đại và ý thức cộng đồng nâng cao.
Song hành với phong trào cộng đồng là các công trình hạ tầng chiến lược. Điển hình như, Nhà máy điện rác Phú Sơn được xem là bước ngoặt trong quản lý chất thải rắn sinh hoạt. Với công suất 600 tấn/ngày, áp dụng công nghệ lò đốt ghi cơ khí bậc thang, Nhà máy vừa xử lý rác vừa tạo ra năng lượng tái tạo, từng bước chấm dứt chôn lấp trực tiếp. Tuy nhiên, hiệu quả của Nhà máy chỉ bền vững khi rác được phân loại tại nguồn: Chất thải tái chế và hữu cơ được tách riêng, khối lượng phải đốt giảm, nguyên liệu tái chế được tận dụng. Khi đó, vòng tuần hoàn mới thực sự khép kín, ngành tái chế phát triển, còn người dân hưởng lợi từ môi trường sống trong lành.
Ở cấp độ doanh nghiệp, thành phố hợp tác với Tập đoàn Vingroup trong triển khai giao thông xanh, khu công nghiệp xanh, tín chỉ carbon, y tế, văn hóa. Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND TP. Huế Nguyễn Văn Phương nhấn mạnh trong một buổi làm việc với Vingroup: “Hợp tác công - tư là chìa khóa để biến chuyển đổi xanh thành giá trị kinh tế - xã hội cụ thể, bền vững”.
Chính sách, hợp tác và bản sắc đô thị bền vững
Những bước đi từ cộng đồng và hạ tầng sẽ khó bền vững nếu thiếu khung chính sách đồng bộ. Nếu phong trào cộng đồng là “mạch ngầm” thì chính sách chính là “khung xương” của quá trình chuyển đổi.
Từ khi Luật Bảo vệ môi trường 2020 có hiệu lực, TP. Huế đã ban hành nhiều nghị quyết và kế hoạch cụ thể để hiện thực hóa mục tiêu phát triển xanh. Trong đó, Kế hoạch 284/KH-UBND, ngày 4/7/2025 đặt ra các chỉ tiêu đến năm 2030: 100% chất thải rắn sinh hoạt được thu gom, xử lý; tỷ trọng năng lượng tái tạo đạt 20%; tiết kiệm năng lượng 6 - 7%. Những con số này cho thấy quyết tâm biến khẩu hiệu thành hành động đo lường được.
Theo đánh giá của các chuyên gia UNDP, Huế có cơ hội trở thành hình mẫu đô thị tuần hoàn của Việt Nam nếu duy trì được hợp tác liên ngành, khuyến khích đổi mới sáng tạo trong doanh nghiệp và phát huy ý thức của cộng đồng.
Tuy nhiên, thách thức vẫn còn nhiều. Điển hình như việc phân loại rác tại nguồn chưa đồng bộ; nhiều cụm công nghiệp thiếu hạ tầng xử lý nước thải; phương án thu phí dịch vụ rác thải còn chưa thống nhất, gây khó cho cả doanh nghiệp lẫn người dân. Nếu không khắc phục, vòng tuần hoàn có nguy cơ bị “đứt gãy”, làm giảm hiệu quả chung.
Trong tiến trình phát triển, Huế luôn gắn với bảo tồn di sản. Các tuyến phố đi bộ, không gian công cộng xanh được mở rộng không chỉ giảm ô nhiễm mà còn tạo sức hút du lịch, làm mới giá trị văn hóa. Di sản và môi trường vì thế không tách rời, góp phần hình thành bản sắc riêng của một đô thị thông minh - tuần hoàn.
Để đạt mục tiêu, Kế hoạch số 284/KH-UBND xác định nhiều nhóm giải pháp: Nâng cao nhận thức và năng lực của cán bộ, doanh nghiệp, cộng đồng về kinh tế tuần hoàn; hoàn thiện chính sách, xây dựng cơ chế thúc đẩy tuần hoàn; hỗ trợ sản xuất - kinh doanh xanh; nâng cao tỷ lệ thu gom và xử lý chất thải; xây dựng chỉ số đánh giá, theo dõi tiến độ và tác động kinh tế - xã hội - môi trường.
Với sự kết hợp giữa cộng đồng, hạ tầng, công nghệ, chính sách và hợp tác quốc tế, Huế đang dần hình thành diện mạo mới - một đô thị thông minh, tuần hoàn, nơi bảo tồn di sản song hành cùng phát triển bền vững.