 |
| Khách tắm suối ở khu vực suối Khe Su 4 |
Tháo dỡ đập ngăn bê tông hóa
Sau khi chính quyền địa phương kiểm tra, yêu cầu hoàn trả mặt bằng, đầu tháng 6/2026, ông Nguyễn Kim Thanh, chủ hộ kinh doanh quán Dì Thêm bắt đầu từng bước tháo dỡ công trình đập ngăn dòng suối bằng bê tông. Quá trình tháo dỡ, khắc phục vi phạm được địa phương giám sát chặt chẽ.
Khu vực suối Khe Su là suối tự nhiên chảy qua địa bàn xã Phú Lộc. Trong phạm vi khoảng 1km dọc con suối này hiện có 4 quán kinh doanh dịch vụ ăn uống, tắm suối đang hoạt động, gồm: Hồ Điệp, Dì Thêm, Nhà Nâu và Dì Hường. Vào mùa hè, khi mực nước xuống thấp, nhiều hộ kinh doanh tìm cách ngăn đập để giữ nước phục vụ khách tắm suối.
Theo ghi nhận của chúng tôi vào cuối tháng 5/2026, bên cạnh một số hộ sử dụng vật liệu tạm như ván, gỗ để ngăn dòng, đã xuất hiện tình trạng tự ý xây dựng đập ngăn nước bằng bê tông, bê tông hóa một số vị trí lòng và bờ suối nhằm tạo hồ tắm, bãi tắm phục vụ hoạt động kinh doanh du lịch.
Trao đổi với phóng viên, ông Nguyễn Kim Thanh, chủ hộ kinh doanh quán Dì Thêm thừa nhận việc làm trên là sai quy định, song cho rằng nguyên nhân xuất phát từ nhu cầu giữ nước trong mùa hè để phục vụ hoạt động kinh doanh. “Vào mùa hè, lượng nước xuống thấp, khách khó tắm suối nên từ đầu năm nay chúng tôi xây thêm lớp bê tông để duy trì mực nước khoảng 1,6m”, ông Thanh nói.
Theo ông Nguyễn Hữu Bình, hộ kinh doanh quán Khe Su 4 (quán Dì Hường), việc kinh doanh tại khu vực này diễn ra từ năm 2017 đến nay. Để giữ độ sâu cho khách tắm, các hộ thường dùng vật liệu tạm bằng gỗ, ván tự nhiên để ngăn dòng và chủ động tháo dỡ sau mùa du lịch.
Ông Trần Lê Tân Mỹ, Trưởng phòng Kinh tế xã Phú Lộc cho biết, các hộ kinh doanh tại khu vực Khe Su đã hoạt động nhiều năm, tuy nhiên việc bê tông hóa lòng suối, cản trở dòng chảy tự nhiên là không thể chấp nhận. "Ngay sau khi phát hiện vụ việc, địa phương đã lập đoàn kiểm tra, yêu cầu hộ kinh doanh cam kết tháo dỡ công trình", ông Mỹ cho biết.
Trăn trở bài toán lâu dài
Theo chính quyền địa phương, việc tháo dỡ công trình bê tông hóa mới chỉ giải quyết vấn đề trước mắt. Điều đáng lo hơn là những vướng mắc kéo dài nhiều năm liên quan đến hoạt động kinh doanh du lịch khe suối tại đây.
Ông Trần Lê Tân Mỹ cho biết, sau khi vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, xã Phú Lộc đã tiếp nhận quản lý địa bàn và rà soát lại hoạt động kinh doanh dịch vụ du lịch tại khu vực suối Khe Su. Qua kiểm tra, địa phương phát hiện nhiều bất cập liên quan đến đất đai, quy hoạch và cơ sở pháp lý của các điểm kinh doanh.
Theo ông Mỹ, năm 2015, khi Công ty TNHH Khu du lịch Bạch Mã Village được cấp phép đầu tư tại khu vực thác trượt thủy điện, 2 hộ dân kinh doanh ở đây bị ảnh hưởng dự án và phải dừng hoạt động. Sau đó, với nguyện vọng tiếp tục làm du lịch khe suối, 2 hộ này cùng với 2 hộ dân khác trong thôn làm đơn gửi UBND xã Lộc Trì (nay là xã Phú Lộc) xin mở điểm kinh doanh tại khu vực suối Khe Su. Được sự đồng ý chủ trương của Đảng ủy, UBND xã Lộc Trì thời điểm đó, 4 hộ dân bắt đầu kinh doanh tại các điểm Khe Su 1, 2, 3, 4 từ năm 2016 đến nay. Tuy nhiên, phần đất hai bên bờ suối và lòng suối tại các vị trí 4 hộ kinh doanh đang sử dụng thuộc loại đất lâm nghiệp (đất rừng sản xuất, đất trồng cây lâu năm) của hộ dân và đất mặt nước là đất do Nhà nước quản lý, chưa được giao, cho thuê theo quy định.
Hiện nay, vị trí các điểm kinh doanh nêu trên không phù hợp với quy hoạch sử dụng đất của xã Phú Lộc (không được phân loại là đất thương mại, dịch vụ trong quy hoạch hiện hành). Do đó, UBND xã không có cơ sở pháp lý để thực hiện thủ tục giao đất, cho thuê đất đối với các hộ kinh doanh. Các hộ đang sử dụng phần đất này trên cơ sở chủ trương được UBND địa phương chấp thuận từ năm 2016, nhưng chưa có quyết định giao đất, cho thuê đất theo đúng quy định pháp luật. “Khi vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, chúng tôi luôn tìm cách khai thác hiệu quả tiềm năng, tài nguyên sẵn có để phát triển địa phương và mang lại sinh kế cho người dân một cách hợp pháp. Tuy nhiên, thực trạng trên là vấn đề mà chính quyền địa phương luôn trăn trở. Làm sao để giải quyết hợp tình, hợp lý đòi hỏi phải nghiên cứu thấu đáo, xử lý phù hợp”, ông Nguyễn Văn Hiệp, Chủ tịch UBND xã Phú Lộc chia sẻ.
Do liên quan trực tiếp đến sinh kế của người dân, nên trước thực trạng trên, bên cạnh việc yêu cầu các hộ không tiếp tục xây dựng đập ngăn nước cản trở dòng chảy tự nhiên, không bê tông hóa lòng, bờ suối và thực hiện nghiêm quy định về bảo vệ môi trường, tài nguyên nước, chính quyền địa phương đang nghiên cứu giải pháp lâu dài.
Theo ông Trần Lê Tân Mỹ, xã Phú Lộc đang tham khảo các mô hình khai thác du lịch sinh thái và nghiên cứu các quy định liên quan để tìm phương án xử lý phù hợp, hài hòa giữa yêu cầu quản lý, bảo vệ môi trường với nhu cầu sinh kế của người dân. Bài toán đặt ra hiện nay không chỉ là tháo dỡ một đập ngăn tạm thời, mà còn là tìm hướng quản lý phù hợp để vừa bảo vệ dòng suối, vừa khai thác hiệu quả tiềm năng du lịch địa phương.