 |
| Trụ sở chính của công ty được xây dựng hơn 15 năm nhưng chưa ngày nào sử dụng |
Một dự án nhiều kỳ vọng
Dự án Nhà máy Xi măng Nam Đông được UBND tỉnh (nay là TP. Huế) cấp Giấy chứng nhận đầu tư cho Công ty CP Đầu tư xi măng Nam Đông - Việt Song Long vào tháng 1/2008 (điều chỉnh lần 1 vào tháng 5/2010), với tổng vốn đầu tư 4.437,8 tỷ đồng. Nhà máy có công suất thiết kế 5.000 tấn clinker/ngày (tương đương 1,8 triệu tấn xi măng/năm), được kỳ vọng tạo việc làm, nâng cao thu nhập và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội khu vực miền núi Nam Đông giai đoạn 2006 - 2010.
Ngày 21/3/2009, dự án chính thức khởi công tại xã Thượng Quảng (huyện Nam Đông cũ, nay là xã Long Quảng), với cam kết hoàn thành và cho ra sản phẩm sau 26 tháng. Khoảng 50 hộ dân thôn 4 và 5 đã nhận đền bù, bàn giao mặt bằng, kỳ vọng góp phần thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, giải quyết việc làm cho lao động địa phương và tăng nguồn thu ngân sách. Tuy nhiên, trái với kỳ vọng ban đầu, dự án liên tục chậm tiến độ, nhiều lần lỡ hẹn và kéo dài đến nay vẫn trong tình trạng “án binh bất động”.
Trên diện tích hơn 40ha, thay vì hình ảnh một khu công nghiệp sôi động, hiện chỉ còn lại cỏ dại mọc um tùm, tòa nhà chính đồ sộ xen lẫn những hạng mục xây dựng dở dang đã tồn tại hơn 15 năm. Các khối bê tông xuống cấp, tường nứt nẻ, sắt thép hoen gỉ… trở thành minh chứng rõ nét cho sự lãng phí nguồn lực đầu tư và đất đai. Nhiều khu vực bị bỏ hoang lâu ngày còn được người dân tận dụng làm nơi chăn thả, nuôi nhốt gia súc.
Đáng chú ý, trong khi đất dự án bị bỏ không, khoảng 50 hộ dân địa phương lại rơi vào tình trạng thiếu đất sản xuất. Trước đây, diện tích này là đất vườn tược, nơi người dân trồng keo, cao su, tạo nguồn thu nhập ổn định. Việc thu hồi đất nhưng không đưa vào sử dụng hiệu quả đã ảnh hưởng trực tiếp đến sinh kế của người dân trong suốt nhiều năm qua.
 |
| Trụ sở chính của công ty được xây dựng hơn 15 năm nhưng chưa ngày nào sử dụng |
Kiến nghị xử lý dứt điểm
Chứng kiến dự án “treo” kéo dài gần hai thập kỷ, nhiều người dân không khỏi bức xúc và lo lắng. Ông Nguyễn Duy Hai, nguyên Trưởng thôn 5, chia sẻ: Từ khi có thông báo thu hồi đất để làm dự án, bà con rất đồng tình, bởi ai cũng kỳ vọng địa phương sẽ phát triển, con em có việc làm ổn định. Nhưng đến nay, dự án vẫn không triển khai, đất thì bỏ hoang, người dân lại không có đất để sản xuất. Tình trạng này kéo dài khiến đời sống nhiều hộ gặp rất nhiều khó khăn. Điều người dân mong mỏi nhất lúc này không chỉ là lời hứa, mà là một quyết định rõ ràng: Tiếp tục triển khai dự án, thu hồi để trả lại hoặc bố trí lại đất sản xuất cho người dân, tránh để lãng phí kéo dài.
Cùng chung tâm tư, ông Lê Hiền - người bị thu hồi hơn 5ha đất sản suất ở thôn 5 cho biết: “Bao nhiêu năm nay, khu đất bỏ hoang, cỏ mọc um tùm, nhìn rất xót xa. Nếu dự án thực sự được triển khai thì người dân sẵn sàng ủng hộ, nhưng nếu không làm thì nên có phương án khác để sử dụng hiệu quả hơn, để như hiện nay rất lãng phí, vừa ảnh hưởng đến cuộc sống người dân”.
Người dân từng nuôi hy vọng khi dự án có dấu hiệu “khởi động lại” vào năm 2018. Thời điểm đó, một số máy móc, thiết bị được đưa về tập kết tại công trường. Tuy nhiên, chỉ sau khoảng một tháng, toàn bộ phương tiện lại được rút đi, và từ đó đến nay, khu đất tiếp tục rơi vào trạng thái im lìm.
Ông Nguyễn Anh, Chủ tịch UBND xã Long Quảng thông tin: “Việc dự án chậm triển khai trong thời gian dài đã gây lãng phí lớn về tài nguyên đất đai, đồng thời ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống của người dân trong vùng dự án. Địa phương nhiều lần kiến nghị các cấp có thẩm quyền xem xét, có hướng xử lý dứt điểm”.
Theo ông Nguyễn Anh, để tháo gỡ tình trạng này, cần nghiên cứu các phương án cụ thể như thu hồi dự án đối với nhà đầu tư không đủ năng lực, chuyển đổi mục đích sử dụng đất hoặc kêu gọi, nhượng lại cho doanh nghiệp khác có đủ năng lực tài chính và kinh nghiệm để tiếp tục triển khai. “Quan điểm của địa phương là không thể để dự án kéo dài tình trạng “treo” như hiện nay. Việc sớm đưa quỹ đất vào sử dụng hiệu quả sẽ góp phần ổn định đời sống người dân và tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội”, ông Nguyễn Anh nhấn mạnh.
Gần 20 năm trôi qua, từ một dự án mang theo nhiều kỳ vọng, Nhà máy xi măng Nam Đông nay trở thành điểm nghẽn trong sử dụng đất đai và phát triển kinh tế địa phương. Thực tế này đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt của các cấp, ngành chức năng, nhằm chấm dứt tình trạng kéo dài, khơi thông nguồn lực và đáp ứng nguyện vọng chính đáng của Nhân dân.