 |
| Giáo viên hướng dẫn nhóm thực hiện đề tài: Ảnh: Anh Việt |
Đưa lịch sử đến gần hơn với học sinh
Tại Trường THCS Dân tộc nội trú A Lưới, xã A Lưới 2, đề tài “Từ tinh hoa văn hóa đến hồn thiêng lịch sử dân tộc đồng bào các xã A Lưới trên không gian số” của nhóm học sinh Hồ Tân Tú Tú, Hồ Trần Như Nguyệt và Nguyễn Bảo Tùng Dương gây chú ý bởi cách tiếp cận sáng tạo. Thay vì học lịch sử theo cách truyền thống, nhóm xây dựng một không gian số tích hợp đa phương tiện nhằm tái hiện văn hóa và lịch sử của đồng bào các dân tộc vùng cao A Lưới như Pa Cô, Tà Ôi, Cơ Tu... qua hình ảnh, video, âm thanh, sách điện tử, bảo tàng ảo và công nghệ thực tế ảo VR360.
Chỉ với một thiết bị kết nối internet, người dùng có thể khám phá các lễ hội truyền thống, nghề thủ công, nhạc cụ dân gian hay di tích lịch sử cách mạng ở A Lưới. Để tăng tính hấp dẫn, nhóm còn xây dựng hệ thống trò chơi tương tác, nhật ký số Padlet và các hoạt động trải nghiệm học tập trực tuyến. Lịch sử không còn khô khan mà trở thành hành trình khám phá sinh động.
Cô Lê Thị Hoài Thanh, giáo viên trực tiếp hướng dẫn đề tài chia sẻ, các thế hệ già làng, trưởng bản ngày càng già đi, các giá trị văn hóa đứng trước nguy cơ mai một. Việc số hóa các nguồn dữ liệu này để đưa lên không gian số là rất cần thiết, nhằm giữ gìn các thiết chế văn hóa sống động của các xã vùng cao A Lưới.
Với tính sáng tạo và khả năng ứng dụng cao, đề tài đã đoạt giải Nhất Cuộc thi Sáng tạo Thanh thiếu niên, Nhi đồng thành phố Huế năm 2026 ở lĩnh vực phần mềm tin học. Thành tích này không chỉ ghi nhận nỗ lực của nhóm học sinh mà còn cho thấy tiềm năng của việc ứng dụng công nghệ số vào bảo tồn văn hóa dân tộc.
Khi tiếng Pa Cô hiện diện trên không gian số
Việc "ghi điểm" của đề tài này còn ở chỗ, hệ thống sách điện tử được thiết kế bằng nhiều ngôn ngữ gồm tiếng Việt, tiếng Anh và đặc biệt là tiếng Pa Cô - ngôn ngữ bản địa của học sinh vùng cao A Lưới. Điều này có ý nghĩa rất lớn, không chỉ giúp học sinh dễ dàng tiếp cận nội dung học tập mà còn góp phần gìn giữ tiếng nói, bản sắc văn hóa của dân tộc thiểu số này.
Hồ Tân Tú Tú, thành viên nhóm thực hiện đề tài chia sẻ: "Khi các lễ hội, di tích văn hóa, lịch sử của đồng bào em được giới thiệu trên không gian số bằng chính tiếng Pa Cô, em cảm thấy rất tự hào và hạnh phúc. Em vui vì mình có thể cùng các bạn góp phần nhỏ vào việc giữ gìn và bảo tồn các giá trị văn hóa lịch sử của dân tộc mình". Theo Tú, trải nghiệm ấy cũng giúp em thêm yêu tiếng mẹ đẻ và ý thức rõ hơn trách nhiệm bảo tồn văn hóa dân tộc.
Mục tiêu lớn nhất của đề tài là sưu tầm, số hóa và hệ thống hóa các giá trị văn hóa – lịch sử đặc trưng của đồng bào các xã A Lưới để tạo nên một “kho dữ liệu số” phục vụ học tập và quảng bá văn hóa địa phương. Hiện nay, trang web đã tiếp cận người dùng ở nhiều tỉnh, thành trong nước và cả nước ngoài, góp phần đưa hình ảnh văn hóa A Lưới lan tỏa rộng rãi trên không gian mạng.
Trong dòng chảy mạnh mẽ của chuyển đổi số, việc học sinh vùng cao chủ động kể câu chuyện quê hương bằng công nghệ hiện đại mang nhiều ý nghĩa đặc biệt. Đó không chỉ là một sản phẩm sáng tạo khoa học - kỹ thuật mà còn là hành trình gìn giữ ký ức cộng đồng qua góc nhìn của thế hệ trẻ.