 |
| Bìa sách “Từ sông Bến Hải đến Dinh Độc Lập” |
Trước “Từ sông Bến Hải đến Dinh Độc Lập”, “Gánh gánh… gồng gồng…” của tác giả Xuân Phượng là cuốn hồi ký đầu tiên đã khiến tôi tạm gác lại mọi thứ trong một, hai ngày để đọc bằng hết. Xong, gấp cuốn sách lại, thấy mình sao thật nhỏ bé và những cố gắng đã từng của mình chưa bao giờ là đủ. May mắn được sinh ra và lớn lên khi đất nước đã hòa bình, những con người trong tập sách ấy, những tháng ngày, những con đường mà tác giả và bạn bè của bà đã đi qua trong cuốn hồi ký ấy đã cho tôi thấy những giá trị rất riêng và sức hút khó cưỡng của hồi ký chiến tranh. Và “Từ sông Bến Hải đến Dinh Độc Lập” của Thiếu tướng Hoàng Đan cũng đã cho tôi thêm một lần nữa đón nhận được những cảm xúc ấy.
Thiếu tướng Hoàng Đan (1928 - 2003), người con của Nghi Lộc, Nghệ An, nguyên Tư lệnh Sư đoàn 304, người trực tiếp tham gia chỉ huy các chiến dịch lớn như Khe Sanh 1968, Đường 9 Nam Lào 1971, Quảng Trị 1972, Thượng Đức 1974 và Chiến dịch Hồ Chí Minh 1975. Cuộc đời của Thiếu tướng Hoàng Đan luôn gắn với chiến trường. Trải qua hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, ông đã đảm đương nhiều chức vụ trong quân đội. Cuộc đời ông như một vòng tuần hoàn khép kín: chiến trường - nhà trường - chiến trường - nhà trường… chỉ huy chiến đấu - rút kinh nghiệm, tổng kết để rồi lại chỉ huy chiến đấu... Và ông lặng lẽ viết, như cách ông nói: Tôi muốn ghi lại cuộc đời mình. Trước hết, để con cháu biết cha, ông đã sống như thế nào. Sau nữa, nếu có thể giúp ai đó muốn biết thêm trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, quân đội ta đã chiến đấu từ nhỏ đến lớn, từ ít kinh nghiệm ban đầu cho đến lúc dày dạn kinh nghiệm trận mạc như thế nào…
Và đúng như tướng Hoàng Đan đã bày tỏ, “Từ sông Bến Hải đến Dinh Độc Lập” là câu chuyện kể về hành trình thống nhất đất nước. Trong đó, điểm nhấn là những năm 1974 - 1975, khi mục tiêu giải phóng miền Nam được đặt lên cao nhất. Dòng sông Bến Hải - vĩ tuyến 17, nơi hiệp định Genève năm 1954 chia cắt hai miền, là điểm khởi đầu. Dinh Độc Lập tại thành phố Sài Gòn (nay là Dinh Thống Nhất tại Thành phố Hồ Chí Minh) là điểm hẹn lịch sử. Phải mất 21 năm sau, đất nước mới được thống nhất. Để có được hòa bình ấy, đã có biết bao xương máu của bộ đội, Nhân dân và những gia đình đã hy sinh...
Dẫu vậy, “Từ sông Bến Hải đến Dinh Độc Lập” không phải để kể lại chiến công, không tô đậm sự hào hùng, mà chân chất kể lại câu chuyện của lớp lớp cha anh đi qua cuộc chiến đến ngày chiến thắng bằng lòng dũng cảm, trí tuệ, sự kỷ luật và cả những mất mát bằng máu thịt cuộc đời của những anh hùng không bao giờ trở về nữa. Cảm xúc ấy khiến tháng 7 - tháng của sự tri ân, càng thêm thiêng liêng, lắng đọng.
Cuốn sách dày gần 400 trang. Mỗi trang sách như đều cho người đọc cảm giác đến gần hơn với một phần ký ức của chiến tranh. Khép lại, tôi bất giác nghĩ đến những người lính tôi chưa từng gặp mặt. Và có lẽ, đó cũng là lúc chúng ta càng hiểu hơn giá trị của hòa bình.