 |
| Họa sĩ Trần Hữu Nhật - tác giả bộ tranh “Thần Kinh Nhị Thập Cảnh” |
Rong ruổi tìm ký ức Huế xưa
Trong căn phòng phủ kín mùi sơn dầu và những bản ký họa, Trần Hữu Nhật nói về Huế bằng giọng trầm lắng của một người đang đi tìm lại ký ức. Từ năm 2001, xuất phát từ niềm đam mê vẽ phong cảnh quê hương, Hữu Nhật bắt đầu ấp ủ ý tưởng tái hiện “Thần Kinh Nhị Thập Cảnh” - bộ danh thắng từng được vua Thiệu Trị (1841 - 1847) xếp hạng và ngợi ca bằng thơ phú.
Với Huế, “Thần Kinh Nhị Thập Cảnh” không chỉ là hai mươi cảnh đẹp mà còn là phần hồn của đất thần kinh, nơi thiên nhiên, kiến trúc và đời sống tinh thần hòa quyện. Qua thời gian, chiến tranh và sự đổi thay của đô thị, nhiều thắng cảnh nay không còn nguyên vẹn. Chính điều đó trở thành nỗi day dứt lớn với họa sĩ Hữu Nhật.
Suốt hơn 20 năm, anh rong ruổi qua những vùng đất từng được ghi danh trong “Thần Kinh Nhị Thập Cảnh”, đối chiếu tranh cổ, khảo cứu lịch sử và tìm gặp các nhà nghiên cứu văn hóa Huế để lần theo dấu vết xưa. Mỗi chuyến đi như một cuộc “khai quật” ký ức.
Hội họa đối thoại với di sản
Điểm đặc biệt của bộ tranh “Thần Kinh Nhị Thập Cảnh” nằm ở cấu trúc hai lớp chồng lên nhau.
Lớp thứ nhất là kỹ thuật vẽ ngược trên kính, mô phỏng dòng tranh gương xưa trong cung đình triều Nguyễn. Trên nền kính, Trần Hữu Nhật dùng bút xóa để tái hiện những nét vẽ cổ về danh thắng đất thần kinh.
Lớp thứ hai là những bức tranh vẽ bằng sơn dầu được thực hiện ngay tại hiện trường. Những mảng màu hiện đại, giàu cảm xúc phủ lên lớp ký ức cổ xưa, tạo nên cuộc đối thoại giữa quá khứ và hiện tại. Ở đó, người xem không chỉ nhìn thấy cảnh đẹp mà còn cảm nhận được sự va đập giữa những gì từng tồn tại với thực tại hôm nay.
Có những tác phẩm, hành trình tìm kiếm tư liệu kéo dài hơn ba năm. Trần Hữu Nhật phải tìm đến các nhà nghiên cứu văn hóa - lịch sử tại Huế để sưu tầm, đối chiếu nhiều nguồn sử liệu, tìm ra những bài thơ được vua khắc trên văn bia để vịnh cảnh. Chỉ khi ghép nối đầy đủ các mảnh ghép từ thơ ca, lịch sử và dấu tích còn sót lại trên thực địa, Hữu Nhật mới có đủ cơ sở để dựng lại không gian của các danh thắng đã lùi xa trong ký ức. Với anh, mỗi bức tranh không đơn thuần là một tác phẩm nghệ thuật mà còn là một cuộc phục dựng ký ức văn hóa bằng ngôn ngữ hội họa.
Điều khiến bộ tranh trở nên đặc biệt không nằm ở sự chính xác tuyệt đối về tư liệu, mà ở cảm xúc hoài niệm được gợi mở. Đó là nỗi ngậm ngùi trước sự mai một của di sản. Hơn 2 thập kỷ, những thắng cảnh từng lưu danh sử sách như: Trùng Miên Viễn Chiếu, Vĩnh Thiệu Phương Văn, Cao Các Sinh Lương…đã được Trần Hữu Nhật hồi sinh một cách mới lạ và độc đáo. Trong từng lớp màu, người xem có thể cảm nhận được sự chuyển động của không gian Huế: ánh nắng nhạt trên mặt nước, màn sương bảng lảng bên đồi thông hay nét tĩnh lặng rất riêng của vùng đất Cố đô.
Không chỉ là một dự án nghệ thuật cá nhân, “Thần Kinh Nhị Thập Cảnh” còn là hành trình lưu giữ ký ức văn hóa bằng hội họa. Một nỗ lực bền bỉ để những thắng cảnh đã mất không bị biến mất khỏi tâm thức của người Huế.
Vào những ngày đầu tháng 6 này, công chúng yêu hội họa đã có dịp chiêm ngưỡng bộ tranh độc đáo của hoạ sĩ Trần Hữu Nhật trong chương trình “Hội chợ nghệ thuật Ô Lý (Ô Lý Artfait) diễn ra từ 06/06/2026 - 16/06/2026) tại Không gian Sách và Văn hóa Huế (23 – 25 Lê Lợi, TP. Huế).
Hơn hai mươi năm đi tìm “Thần Kinh Nhị Thập Cảnh”, suy cho cùng, không chỉ là hành trình của một họa sĩ với hội họa, mà còn là hành trình của một người con xứ Huế đi tìm lại những hình ảnh đẹp của quê hương mình một thuở.