 |
| Nhiếp ảnh gia người Pháp Nicolas Cornet trong một lần đến thăm chùa ở Huế. Ảnh: Quốc Anh |
Cuốn sách với tựa đề “Chùa Việt Nam” vừa được Nicolas Cornet tái bản, cho ra mắt như đưa người xem chạm vào cảm xúc của không gian văn hóa ăn sâu vào đời sống tinh thần của người Việt.
“Chùa Việt Nam” với hai phiên bản song ngữ Việt - Pháp và Việt - Anh không chỉ là tài liệu vô cùng quý giá mà nó còn cho thấy khả năng của nhiếp ảnh tư liệu, niềm đam mê theo đuổi những giá trị văn hóa, lịch sử để kể câu chuyện về một vùng đất, con người hiện diện ở nơi chốn đó.
Trong số những nơi Nicolas Cornet đi qua, Huế là vùng đất mà ông vô cùng nặng lòng. Nhắc đến Phật giáo, chùa chiền ở Việt Nam không thể không nhắc đến vùng đất Cố đô với hàng trăm ngôi chùa, trong đó có những ngôi cổ tự nổi tiếng Việt Nam hình thành từ hàng trăm năm trước và được bảo tồn cho đến nay. Vì thế khi đặt chân đến từng ngôi chùa ở Huế, vị nhiếp ảnh gia chuyên chụp ảnh tư liệu người Pháp bày tỏ, những nơi chốn ấy cuốn hút ông một cách kỳ lạ và mỗi khoảnh khắc bấm máy ông thấy mình như đang thiền.
Trong rất nhiều tác phẩm ông chụp và chọn in, người xem có thể bắt gặp ngay những ngôi danh lam cổ tự xứ Huế như Thiên Mụ, Báo Quốc, Diệu Đế hay Từ Hiếu. Không theo cách du khách thoáng qua, ông dành nhiều thời gian để dừng chân lại mỗi ngôi chùa, cảm nhận bản thân thuộc về nơi chốn, cộng đồng ấy. Do vậy mỗi khoảnh khắc bấm máy đều vô cùng chân thật, lột tả được không gian tĩnh lặng, sâu lắng của đời sống chốn thiền môn Cố đô.
Nicolas Cornet thừa nhận Huế đúng là điểm đến không thể bỏ lỡ nếu như muốn tìm hiểu về Phật giáo ở Việt Nam.
Mỗi ngôi chùa có nét đặc trưng riêng, từ lịch sử hình thành, kiến trúc cho đến không gian cảnh quan, đời sống sinh hoạt… Tất cả hòa quyện vào dòng chảy của Huế để tạo nên một phần của giá trị văn hóa, di sản vùng đất mà Phật giáo là một phần không thể thiếu. Việc đầu tiên khi đặt chân đến một ngôi chùa nào đó, Nicolas Cornet thường chọn một vị trí, ngồi tĩnh lặng, rồi mới bấm máy.
Xem những bức hình của Nicolas Cornet về chùa Huế mới thấy được chất thiền của không chỉ tác phẩm mà ngay sâu bên trong con người tác giả. Dù bất cứ không gian, thời gian nào, sự xuất hiện của các nhân vật trong “tầm ngắm” của nhiếp ảnh gia vẫn vô cùng chậm rãi. Cứ như thế, từ khung cảnh trước cửa thiền, hay sâu trong những khoảnh khắc nghi lễ, hay đơn giản là đời sống thường nhật… của chùa Huế, đều hiện ra một cách nhẹ nhàng, khác biệt.
Một điều mà Nicolas Cornet rất vui, đó là cảm giác bản thân cũng là một phần trong cuộc sống của những nơi mình đặt chân đến.
Ở lần tái bản sách ảnh “Chùa Việt Nam” dịp này, Nicolas Cornet còn tổ chức một cuộc triển lãm đến với công chúng ở TP. Hồ Chí Minh. Thông qua những bức hình, người xem đã ít nhiều hiểu được chùa không chỉ là nơi thờ tự mà còn gắn liền với nhiều hoạt động cộng đồng. Trong dòng chảy đó, ranh giới giữa đời sống tâm linh và đời sống thường ngày dường như luôn ở trạng thái giao thoa.
Giám tuyển Vũ Khôi Nguyên - người chọn những bức ảnh làm triển lãm cho rằng, nhiều trong số những bức ảnh chụp chùa Việt Nam nói chung và Huế nói riêng của Nicolas Cornet tập trung vào những mối quan hệ xuất hiện xuyên suốt: Giữa con người và không gian chùa, giữa thực hành tín ngưỡng và sinh hoạt thường nhật, giữa kiến trúc và sự hiện diện của cộng đồng.
Thay vì tiếp cận đơn thuần trên tính chỉ dấu địa lý hay sự khác biệt giữa các dòng chảy Phật giáo tại Việt Nam, chùa như một không gian văn hóa nơi nghi lễ, ký ức và các hoạt động xã hội cùng tồn tại và định hình lẫn nhau.
Thú vị hơn khi nhiều ngôi chùa được Nicolas Cornet từng chụp giờ đã đổi khác bởi quá trình đô thị hóa, trùng tu hay xây dựng lại. Những bức ảnh ấy đã trở thành những “ghi chép” về một giai đoạn chuyển đổi của không gian văn hóa và kiến trúc tại Việt Nam.