Dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xây dựng và đang lấy ý kiến để hoàn thiện là một bước đi đáng chú ý trong quá trình hoàn thiện thể chế phát triển văn hóa ở nước ta. Điểm đáng quan tâm không chỉ ở việc lần đầu tiên công nghiệp văn hóa được đặt trong một khuôn khổ luật riêng, mà còn ở cách tiếp cận mới: coi văn hóa không chỉ là lĩnh vực cần bảo tồn, đầu tư và hỗ trợ, mà còn là nguồn lực tạo ra giá trị kinh tế, việc làm, tài sản trí tuệ, sức cạnh tranh và sức mạnh mềm quốc gia.

Dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa đang được đưa ra lấy ý kiến trong bối cảnh văn hóa ngày càng được nhìn nhận không chỉ là nền tảng tinh thần của xã hội, mà còn là nguồn lực nội sinh, động lực tăng trưởng và sức mạnh mềm quốc gia. Nhìn từ Huế - vùng đất mà di sản đã trở thành căn cước đô thị, Festival đã thành thương hiệu và sáng tạo ngày càng gắn với du lịch, công nghệ, thiết kế - có thể thấy rõ điều một đạo luật mới cần làm: tạo cơ chế để những giá trị được tích tụ qua nhiều thế hệ tiếp tục sống trong đời sống đương đại, hình thành sản phẩm, tài sản trí tuệ và thị trường mà vẫn giữ được bản sắc riêng của văn hóa Huế.

Ngày 5/8, tại chương trình phiên họp toàn thể về Đối ngoại Đảng và Đối ngoại Nhân dân, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố Lê Trí Thanh có bài tham luận về “Phát huy vai trò của Đối ngoại Nhân dân trong lan tỏa hình ảnh, giá trị Việt Nam, biến ngoại giao văn hóa, ngoại giao di sản thành nguồn lực nội sinh trong phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương”.

Chiến lược văn hóa đối ngoại đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 vừa được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt xác định mục tiêu chủ động, tích cực hội nhập quốc tế về văn hóa để quảng bá sâu rộng các giá trị văn hóa Việt Nam ra thế giới. Trong dòng chảy ấy, nghệ thuật múa rối với bản sắc sân khấu độc đáo đang ngày càng phát huy vai trò là “đại sứ văn hóa”, góp phần lan tỏa sức mạnh mềm quốc gia.

Tại Phiên họp thứ hai Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hóa Việt Nam (ngày 13/7), Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã có bài phát biểu hết sức quan trọng. Trong đó, người đứng đầu Đảng và Nhà nước chỉ rõ những “khoảng trống” của phát triển văn hóa trong bối cảnh chuyển đổi số, đồng thời xác lập những yêu cầu mới để văn hóa không chỉ là nền tảng tinh thần của xã hội mà còn trở thành nguồn lực nội sinh, động lực tăng trưởng và sức mạnh mềm của quốc gia.

PGS.TS. Nguyễn Xuân Tế (Tổng Biên tập Tạp chí Khoa học Trường Đại học Văn Lang) cho rằng, Huế đang đứng trước bước ngoặt lớn về thể chế khi di sản không chỉ được nhìn nhận đơn thuần là đối tượng bảo tồn mà trở thành nguồn lực nội sinh và sức mạnh mềm để phát triển.

Được xác định là động lực tăng trưởng mới của nền kinh tế và là kênh lan tỏa sức mạnh mềm quốc gia, các ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam đã có bước phát triển tích cực cả về quy mô thị trường và mức độ đóng góp.

Khi đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với khát vọng hùng cường, câu chuyện bảo vệ và phát huy giá trị di sản trở thành nhiệm vụ chiến lược. Không chỉ là sự tri ân quá khứ, bảo tồn di sản ngày nay là trách nhiệm kiến tạo tương lai; chuyển hóa giá trị văn hóa thành sức mạnh mềm, nguồn lực đổi mới sáng tạo và động lực phát triển bền vững.

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh có một câu nói vừa giản dị vừa hàm chứa chiều sâu tư tưởng: “Văn hóa soi đường cho quốc dân đi”. Như một tuyên ngôn chính trị, một phương châm phát triển quốc gia, khi văn hóa “soi đường”, nó trở thành ánh sáng dẫn dắt nhận thức, định hình hệ giá trị, nâng tầm nhân cách, hun đúc bản lĩnh và tạo nên sức mạnh mềm thầm lặng nhưng bền bỉ của một dân tộc.

Nghị quyết 80-NQ/TW là dấu mốc quan trọng về tư duy và tầm nhìn phát triển văn hóa, khẳng định vai trò của văn hóa như nền tảng tinh thần, sức mạnh nội sinh cho phát triển nhanh và bền vững đất nước, đồng thời Nghị quyết đã có cánh tiếp cận toàn diện và hiện đại đối với phát triển văn hóa. Lần đầu tiên văn hóa được đặt trong mối quan hệ chặt chẽ với kinh tế, thị trường và các ngành công nghiệp văn hoá, coi sản phẩm văn hoá là một nguồn lực phát triển và là thành tố quan trọng của “sức mạnh mềm” quốc gia.