Nhiều cuộc tìm về Huế xưa khởi nguồn từ những chi tiết tưởng chừng rất nhỏ bé. Với tôi, đó là buổi ghé thăm nhà vườn An Thư ở phố cổ Gia Hội - một nếp nhà Huế trầm mặc, nằm nép mình sau hàng cây xanh ngát. Anh Võ Chánh Tiến, người đang quản lý ngôi nhà, vừa dẫn tôi đi qua các gian phòng vừa kể chuyện lịch sử căn nhà, chuyện những đời người gắn bó với khu vườn, với nhịp sống Gia Hội xưa. Nhưng điều khiến tôi dừng lại lâu hơn cả lại ở… dưới chân mình.

Giữa những ngày mưa phùn cuối năm, khi cái lạnh len sâu vào từng nếp nhà, những người lính áo xanh lặng lẽ dựng từng bức tường, xây từng mái ấm cho dân nghèo vùng thấp trũng và miền núi. “Chiến dịch Quang Trung” thần tốc hiện lên bằng nhịp lao động thấm đẫm nghĩa tình quân dân, để những ngôi nhà mới kịp là mái ấm thực sự trước thềm năm mới.

“Đặng Dịch Trai ngôn hành lục” của tác giả Đặng Huy Trứ (1825 - 1874). Ông được cụ Phan Bội Châu ca ngợi là người “trồng mầm khai hóa đầu tiên ở Việt Nam”. Ngoài tài năng thiên bẩm, trí tuệ và đức độ của Đặng Huy Trứ còn được bồi đắp, nuôi dưỡng từ nếp nhà, đặc biệt là sự dạy bảo nghiêm từ của một người cha mẫu mực. Sự dạy bảo đó được Đặng Huy Trứ ghi lại trong “Đặng Dịch Trai ngôn hành lục”, một cuốn sách viết dưới dạng hồi ức về lời nói và việc làm của thân sinh tác giả, Dịch Trai - Đặng Văn Trọng.

Bánh tiến cung tưởng lùi vào dĩ vãng vẫn được gìn giữ theo cách riêng mỗi gia đình. Nhờ vậy, một dòng mạch ngầm ẩm thực âm thầm chảy trong đời sống người Huế, mang theo tình yêu và niềm tự hào một thuở…

Nghề đan lát đệm bàng đã gắn liền với bà con Phò Trạch, đi vào tên tuổi của làng - Phò Trạch đệm. Dẫu cái vẻ nhộn nhịp, vui tươi thời xưa nơi làng nghề dần mai một, nhưng những người bà, người mẹ nơi đây vẫn từng ngày nhẫn nại giữ nếp nhà, nếp làng.