 |
| Các mô hình số hóa đang dần hòa mình vào đời sống của gia đình, xóm kiệt, tổ dân phố. |
Thói quen số trong gia đình
Nhiều năm qua, hộ gia đình ông Nguyễn Trọng Quế (Tổ dân phố 12, phường Thuận Hóa) luôn là một trong những gia đình tiêu biểu trong phong trào xây dựng đời sống văn hóa tại địa phương. Gia đình ông giữ vững danh hiệu “Gia đình văn hóa tiêu biểu” hơn một thập kỷ, trong đó có 3 năm liên tục 2023, 2024 và 2025. Không chỉ xây dựng gia đình hòa thuận, coi trọng việc học tập với các con cháu đều đạt trình độ cử nhân, kỹ sư, gia đình ông còn tích cực tham gia các hoạt động cộng đồng.
Trong giai đoạn 2016 - 2026, gia đình ông Quế tham gia “Ngày Chủ nhật xanh”, góp phần giữ gìn an ninh trật tự, đóng góp khoảng 30 triệu đồng cho các hoạt động thiện nguyện; đồng thời hỗ trợ người dân sơ tán, cung cấp lương thực trong những mùa mưa lũ.
Bên cạnh việc gìn giữ nếp nhà và trách nhiệm với cộng đồng, gia đình ông Quế còn chủ động tiếp cận công nghệ số. Không ngần ngại trước những ứng dụng mới, ông Quế tìm hiểu và sử dụng các nền tảng như Hue-S, ứng dụng điều hành tác nghiệp của phường Thuận Hóa và Sổ tay đảng viên điện tử. Qua đó, ông tiếp cận thông tin, thực hiện các tiện ích trên môi trường số và phục vụ công việc, sinh hoạt của mình.
Việc ông Quế chủ động tiếp cận công nghệ cho thấy người lớn tuổi cũng có thể thích ứng với những tiện ích của đời sống số. Câu chuyện của gia đình ông Quế cho thấy, xây dựng gia đình văn hóa trong bối cảnh hiện nay không chỉ dừng ở sự hòa thuận, hiếu học, chấp hành quy định tại địa phương hay tích cực tham gia hoạt động xã hội, mà còn có thể gắn với việc nâng cao kỹ năng số, khả năng tiếp cận và sử dụng công nghệ của các thành viên.
Công nghệ về khu dân cư
Nếu mỗi gia đình là nơi hình thành thói quen và ý thức sử dụng công nghệ, thì khu dân cư là không gian để những thay đổi ấy được duy trì, mở rộng. Tại Huế, các phong trào xây dựng gia đình văn hóa đang được triển khai song hành với những mô hình ứng dụng công nghệ ở cơ sở.
Tháng 6/2026, Sở Văn hóa và Thể thao thành phố Huế tuyên dương 38 gia đình văn hóa tiêu biểu, xuất sắc giai đoạn 2023 - 2025. Riêng tại phường Thuận Hóa, tỷ lệ gia đình văn hóa đạt 96,36%, tổ dân phố văn hóa đạt 98,11%. Những kết quả này phản ánh sự tham gia của người dân trong xây dựng đời sống văn hóa tại địa phương, đồng thời tạo cơ sở để tiếp tục lồng ghép các nội dung phù hợp với yêu cầu của đời sống số.
Từ các khu dân cư, những mô hình như “Tuyến kiệt 4.0”, “Khu dân cư chuyển đổi số” góp phần đưa tiện ích công nghệ đến gần hơn với người dân, trong đó có việc tiếp cận dịch vụ công và thanh toán không dùng tiền mặt. Bà Dương Thị Lựu, cư dân tại kiệt 33 Lê Quý Đôn, nơi triển khai mô hình “Tuyến phố, tuyến kiệt 4.0”, chia sẻ: “Mô hình giúp chúng tôi tiết kiệm nhiều thời gian và công sức, chỉ cần thao tác quét mã QR, chúng tôi đã có thể thực hiện các thủ tục hành chính một cách nhanh chóng và tiện lợi”.
Việc ứng dụng công nghệ cũng mở ra thêm cách thức kết nối các thành viên trong cộng đồng, hỗ trợ những hoạt động vốn được duy trì bằng sự gắn bó trực tiếp. Với phong trào “Dòng họ học tập”, các kênh kết nối số có thể hỗ trợ lưu giữ thông tin gia phả, chia sẻ hoạt động khuyến học, khuyến tài và liên hệ với con cháu xa quê.
Các mô hình như “Gia đình 5 không, 3 sạch, 3 an” (giai đoạn 2026 - 2030), “Ngôi nhà xanh, biến rác thành tiền”, “Khung giờ yên tĩnh”, “Mẹ đỡ đầu”, “Bữa cơm yêu thương” cũng hướng đến việc phát huy trách nhiệm của gia đình và cộng đồng trong xây dựng môi trường sống văn minh, nhân ái.
Giữ nếp nhà, mở không gian số không phải là lựa chọn giữa truyền thống hay hiện đại. Từ sự hòa thuận, hiếu học trong mỗi gia đình đến những hoạt động chung ở khu dân cư, các giá trị văn hóa vẫn được duy trì bằng cách làm phù hợp với điều kiện sống mới.