Sinh năm 2003, H’La Vi Bkrông, cô gái người Ê Đê đến từ Đắk Lắk, đang ở chặng cuối của hành trình sinh viên ngành Ngôn ngữ Anh, Trường Đại học Ngoại ngữ, Đại học Huế. Chọn Huế để học, La Vi mang theo không chỉ ước mơ học tập mà còn cả một tình yêu âm nhạc được nuôi dưỡng từ nhỏ.

Có lẽ cùng với người dân đi biển Thuận An, Hải Dương, thì những người dân Ngũ Điền bên kia phá Tam Giang quê tôi là những người được gần với cửa Thuận An nhiều nhất. Bởi những chuyến đò dọc chở khách từ các bến đò Đại Lộc, Chợ Biện, Chợ Mới, Chợ Đò, Vĩnh Tu, Cồn Gai lên thành phố, ngày ngày đi về trên dòng Tam Giang, ngang qua cửa biển. Và tôi cũng may mắn có mặt trên những chuyến đò như vậy.

Ông ngoại! Ai cũng có trong lòng một “ông ngoại” của riêng mình bởi tình yêu thương, cưng chiều đặc biệt mà mỗi ông ngoại đều ưu tiên dành cho cháu ngoại. Ông ngoại tôi, ngoài tình yêu thương “mẫu số chung” ấy, trong sâu thẳm, còn có sự bù đắp cho người con gái ruột thịt thiếu vắng cha từ khi mới chào đời, chịu cảnh chia lìa khi cha đi làm cách mạng và bị tù đày, nên ông thương mạ tôi và các cháu ngoại bằng một tình nhớ thương dồn nén mấy chục năm. Đất nước vừa thống nhất là ông tôi thăm hỏi khắp bà con. Khi biết mạ tôi ở Huế, ông liền thu xếp về Huế thăm con gái và cháu ngoại.

Lũ trẻ con đã tan buổi học chiều. Chúng lần lượt tỏa vào các ngõ xóm trên những lối đi bê tông phẳng phiu mà cơn mưa buổi xế trưa đã trút lên những xác lá còn tươi xanh đã bị dẫm nát. Nhiều chỗ lem nhem vết phân bò, có đứa giẫm nhầm lại nhảy loi choi, la cười ầm ĩ. Thằng Dân chạy nhanh vượt lên trước lũ bạn khi vừa thấy cổng ngõ nhà mình từ xa. Nó nôn nao cũng đúng bởi chiều nay chị gái nó sẽ về. Mà lần nào về sau mỗi chuyến đi, chị Nhàn cũng có quà cho nó. Điều thằng bé hãnh diện để khoe với bọn kia chính là những thứ chị nó đem về đều đẹp và lạ mà lũ trẻ nơi đây chưa hề một lần biết qua.

Chị buông chổi, ngồi nghỉ lấy lại sức. Nắng mùa đông rụt rè như cô gái nhỏ chiếu từng tia sáng dịu dàng lên khoảnh sân đang chờ hong khô. Nhìn quanh ước lượng việc dọn bùn đã tươm tất chưa, mắt chị bỗng chạm vào một bông cúc nhỏ đang vươn lên giữa đám lá xanh. Đó là loài cúc mặt trời, bông chỉ to bằng đồng tiền cạo gió mà bà ngoại chị hay dùng, được chồng chị mua về từ vườn ươm: “Đây là giống cúc mặt trời của Nhật, hoa nhỏ, có màu vàng, em trồng cho đủ bộ sưu tập hoa cúc”. Chị đã trồng loài hoa thân thảo ấy trong bồn đất trước sân. Hai mươi ngày với bốn trận lụt, nước ngâm dài ngày mà cây vẫn sống được, lại còn ra hoa. Nhìn bông hoa duy nhất kiêu hãnh khoe sắc vàng giữa đám lá ướt đẫm còn vương dấu bùn, chị như được tiếp thêm sức mạnh.

Trong một buổi hướng nghiệp tại Trường Trung học Byron Nelson (bang Texas, Hoa Kỳ), tôi và cô con gái đã có dịp trải nghiệm mô hình đào tạo nghề Culinary Arts (nghệ thuật nấu ăn) được tổ chức vô cùng chuyên nghiệp. Ở hệ thống giáo dục Hoa Kỳ, các bạn nhỏ từ khi mới vào THCS đã được định hướng một số nghề nghiệp cơ bản để chuẩn bị hành trang học nghề trong chương trình THPT nếu không chọn con đường vào đại học.

Tiếng chiêng ngân vang giữa núi rừng, những vòng xoay uyển chuyển trong điệu múa Pa Cô, Tà Ôi tưởng như chỉ còn trong ký ức lễ hội xưa, thế nhưng tại A Lưới 2, cô gái Cơ Tu - A Rel Thùy Linh cùng các bạn trẻ vẫn miệt mài thắp lửa đam mê, làm sống dậy di sản quê hương qua những tiết mục tràn đầy sức sống, đưa người xem như đắm chìm vào không gian lễ hội thực sự.

Trong bản đồ văn hóa Việt Nam, mỗi vùng đất đều sản sinh ra những biểu tượng nữ tính riêng. Người Hà Nội thanh lịch, kín đáo; người Sài Gòn năng động, phóng khoáng. Còn Huế - cố đô của đất nước - lại gắn liền với hình ảnh dịu dàng, sâu lắng. Biểu tượng ấy hội tụ trong dáng hình người con gái Huế, vốn đã đi vào thi ca, nhạc họa, ký ức nhiều thế hệ như một “dấu chỉ” khó trộn lẫn.

Sau ngày nước nhà vừa giành được độc lập, một trong những nhiệm vụ của toàn dân Việt Nam trai cũng như gái, từ trẻ đến già đồng lòng, đồng sức cùng Chính phủ cách mạng chung tay tiêu diệt thù trong giặc ngoài, trong đó có một kẻ thù rất nguy hiểm và hệ lụy lâu dài mà Chủ tịch Hồ Chí Minh gọi là “giặc": "Giặc dốt”. Dốt ở đây đồng nghĩa với việc mù chữ, thất học.

Ở xã A Lưới 1 (được sáp nhập từ các xã Hồng Thủy, Hồng Vân, Trung Sơn, Hồng Kim), cô gái Pa Cô Lê Thị Trưng Nhỉ là người đầu tiên mạnh dạn đưa lúa Ra dư, vốn chỉ thích hợp trên vùng đồi xuống trồng ở ruộng nước. Nhỉ được tặng bằng khen, là điển hình tiên tiến trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.