|
| Lớp học thực hành nghề ẩm thực tại Trường Trung học Byron Nelson - nơi học sinh được rèn kỹ năng nghề trong môi trường hiện đại |
Khi đam mê bắt đầu từ gian bếp
Theo chân các bạn học sinh làm tình nguyện viên hướng dẫn chương trình, ngay từ khi bước chân vào phòng bếp mô phỏng dành cho đào tạo, ấn tượng đầu tiên của chúng tôi là sự bài bản - từ hệ thống bếp công nghiệp hiện đại, bàn thực hành bằng inox sáng bóng, đến các màn hình lớn trình chiếu nội dung học tập.
Trên màn hình, tôi được nhìn thấy nội dung của môn học cơ bản về nghề du lịch và dịch vụ - nơi học sinh được học từ kỹ năng cơ bản như “Những điều cần biết về nghề chế biến món ăn”, “Kỹ năng sử dụng dao chế biến (cắt hạt lựu, cắt hình que, cắt thái sợi)” đến chứng chỉ an toàn thực phẩm. Học sinh theo học chương trình còn được tham gia “Kids Teaching Kids Recipe Competition”, một cuộc thi - nơi các em tự tin hướng dẫn bạn bè nấu ăn.
Không chỉ dừng ở việc học nấu ăn, học sinh còn được tiếp cận phương pháp “shadowing” - học theo các anh chị lớp trên về cách phục vụ thực tế. Đặc biệt, chương trình này còn cho phép tích lũy, vừa học phổ thông vừa nhận tín chỉ đại học về ngành ẩm thực.
Victoria Hooker - giáo viên chính với kinh nghiệm làm việc trong nhiều cơ sở giáo dục và nhà hàng, có bằng chuyên ngành ẩm thực và quản lý nhà hàng - chia sẻ: “Byron Bistro nằm trong khuôn viên trường do học sinh điều hành. Các lớp cao cấp phần bếp và học sinh lớp thấp hơn tham gia phục vụ. Ở đây thực đơn được thay đổi hàng ngày. Ngoài ra, nhà hàng cũng cung cấp dịch vụ ăn uống cho các sự kiện trong trường hoặc cộng đồng do học sinh đảm trách dưới sự giám sát của giáo viên chuyên môn”.
Tôi ấn tượng nhất là cách giáo viên khơi dậy đam mê. Họ không “dạy nghề” theo khuôn mẫu, mà giúp học sinh trải nghiệm - hiểu nghề - yêu nghề, từ đó hình thành định hướng nghề nghiệp sớm. Đây chính là sự kết hợp giữa giáo dục kỹ năng và nuôi dưỡng tâm hồn sáng tạo - điều mà các mô hình dạy nghề ở Việt Nam có thể học hỏi.
Mô hình hướng nghiệp đến giấc mơ kinh đô ẩm thực Việt
Ở Thành phố Hồ Chí Minh, từ năm học 2025 - 2026, Trường THPT Bùi Thị Xuân (phường Bến Thành) đã bắt đầu triển khai các lớp học thực hành nấu ăn dành cho học sinh. Đây được xem là bước đổi mới tích cực trong giáo dục, giúp các em không chỉ học kiến thức văn hóa mà còn rèn luyện kỹ năng sống thiết thực, chuẩn bị tốt hơn cho tương lai.
Còn tại thành phố Huế, từ những năm trước, Trường Cao đẳng Du lịch Huế đã nhận “đơn đặt hàng” từ một số trung tâm ngoại ngữ để kết hợp tổ chức chương trình “Bé làm quen với nghề du lịch” tại trường, giúp học sinh tiểu học làm quen với “5B” bao gồm buồng, bàn, bếp, bar và bánh.
Xa hơn, từ 10 năm trước, nhà hàng Litte Italy là đơn vị kinh doanh ẩm thực đầu tiên ở Huế tổ chức chương trình “Bé vào bếp cùng Mr Pizza” giúp các bạn nhỏ tiếp cận với ẩm thực nước Ý, học nghề nấu ăn qua việc tập làm bánh pizza cùng bếp trưởng của nhà hàng và vui chơi cùng “mascot” - linh vật của chương - Mr Pizza. Sau này, đơn vị còn áp dụng thêm nội dung hướng dẫn các bạn nhỏ thực hành pha chế nước ép trái cây dành cho gia đình vào mùa hè hay sáng tạo hội họa theo phong cách ẩm thực “focaccia art” - là một loại bánh mì Ý được trang trí bề mặt bằng rau củ, thảo mộc và hoa ăn được, trông như một bức tranh hoặc khu vườn nhỏ.
Cố đô Huế là vùng đất nổi tiếng với tinh hoa ẩm thực cung đình và dân gian đang được mệnh danh là “Kinh đô ẩm thực” của Việt Nam. Từ trải nghiệm ở Trường Byron Nelson, tôi liên hệ ngay đến các hoạt động hướng nghiệp mà nhiều cơ sở giáo dục ở Huế đã và đang triển khai. Tuy chỉ là hoạt động trải nghiệm ngoại khóa nhỏ lẻ nhưng đã gieo vào lòng các em niềm yêu thích ẩm thực, đó là yếu tố quan trọng cho sự phát triển ngành công nghệ ẩm thực địa phương sau này.
Các trường THCS ở Huế nên mạnh dạn đưa mô hình hướng nghiệp ẩm thực vào trường thông qua các tiết học trải nghiệm. Học sinh có thể làm quen kỹ năng bếp cơ bản, an toàn thực phẩm và tìm hiểu văn hóa ẩm thực Huế qua hoạt động tương tự mô hình ở trường Byron Nelson.
Ngoài ra có thể nghiên cứu thành lập “Trung tâm thực hành ẩm thực Huế” với sự liên kết giữa Trường Cao đẳng Du lịch Huế và doanh nghiệp ẩm thực địa phương - nơi học sinh vừa học vừa thực hành, phục vụ khách thật. Với sự góp sức của Hiệp hội Văn hóa Ẩm thực thành phố Huế cũng như tăng cường sử dụng lực lượng học viên trẻ này trong các lễ hội ẩm thực quốc gia hay địa phương, sẽ giúp rút ngắn khoảng cách giữa đào tạo và thị trường lao động, đồng thời lan tỏa bản sắc món ăn xứ Huế.
Xây dựng chương trình tín chỉ kép (Dual Credit) cho ngành ẩm thực, học sinh học nghề có thể tích lũy tín chỉ để tiếp tục học lên đại học về quản trị du lịch, nhà hàng - khách sạn hoặc ngược lại các sinh viên ngành quản trị nhà hàng - khách sạn của Trường Du lịch - Đại học Huế cần có thêm những chứng chỉ về chế biến ẩm thực để làm hành trang vào nghề cho sinh viên.
Cuối cùng là tổ chức cuộc thi “Master Chef Kids - Món Huế trong mắt trẻ thơ”. Đây sẽ là sân chơi giúp học sinh sáng tạo món ăn từ nguyên liệu Huế, khơi dậy niềm tự hào quê hương và kỹ năng trình bày món ăn theo phong cách quốc tế. Khuyến khích các bé sử dụng tiếng Anh khi trình bày cách chế biến, tương tự như cuộc thi “Em tập làm hướng dẫn viên” bằng tiếng Anh mà thành phố đã thực hiện lâu nay.
Huế đang có đầy đủ tiềm năng từ nguồn nguyên liệu phong phú, di sản ẩm thực cung đình đến đội ngũ nghệ nhân giỏi cùng với tinh thần hiếu học của thế hệ trẻ. Nếu biết kết nối giữa giáo dục - doanh nghiệp - cộng đồng thì việc biến Huế thành Kinh đô ẩm thực của Việt Nam không chỉ là trong danh xưng mà bằng chính những thế hệ đầu bếp trẻ được nuôi dưỡng đam mê từ nhỏ, những người sẽ mang linh hồn ẩm thực Huế ra với thế giới.