Tôi pha một ly trà nóng khi việc bếp núc đã tươm tất. Chiều cuối năm yên tĩnh đến lạ. Mưa bụi bay bay như tơ sương. Giữa khoảng màu lấp lánh trong ánh sáng mờ đục, tôi nghe tiếng đoàn tàu vừa kéo còi vào ga.

Ở quê, mạ cũng đã dùng bếp ga để nấu nướng từ lâu. Nhưng mạ vẫn giữ lại gian bếp cũ cùng với cái bếp củi để nhà có công việc gì nấu cho nhanh. Đây cũng là nơi mạ ngồi sưởi ấm mỗi ngày suốt cả mùa đông. Đó cũng là nơi mạ đợi chúng tôi, những đứa con gái lấy chồng xa quây quần bên mạ những lúc có dịp về quê...

Cuối cùng chiếc áo ấm cất trong góc tủ cũng được mẹ lấy ra. Rõ ràng mùa đông đã đi qua hơn một nửa nhưng trời vẫn còn hiền ngoan lắm. Cho đến vài hôm trước, khi cơn mưa liên tục kéo dài mấy ngày liền, vậy là hương vị mùa đông bắt đầu ùa vào gian bếp của mẹ.

Mấy hôm nay trời cứ mưa rả rích, lạnh thế này tôi lại thèm món gì nóng nóng cho ấm bụng. Chợt nhớ ra dưới bếp còn một cân bột sắn mẹ để dành làm bánh lọc. Hôm nay không có tôm cũng chẳng có đậu xanh làm nhân, chỉ có làm bột sắn khuấy là hợp lý, nhanh gọn hơn cả.

Trong bối cảnh thực phẩm ngày càng “trở nên toàn cầu”, những sáng kiến phát triển ẩm thực ra đời với tốc độ ánh sáng, cộng thêm sức nặng của truyền thông xã hội, các đầu bếp trên thế giới đang ngày càng biến đổi và sáng tạo ẩm thực, trong đó mọi quy luật đều có thể bị phá vỡ. Trong năm mới 2025, dưới dây là một số xu hướng được nhận định sẽ định hình xu hướng ẩm thực toàn cầu.

Mùa mưa, nước phủ kín cả cánh đồng làng và kéo dài tới tận phía bên kia chân núi. Vẫn chưa đến mùa vụ mới nên chỉ có bóng đám cò trắng canh giữ trên những bờ ruộng đã ngập sâu. Bên kia chân núi, vài ngôi nhà ẩn hiện sau những rèm xanh cây lá. Chiều tà, khói bếp tỏa ra từ những chái nhà như những sợi chỉ mỏng, líu ríu nấn ná trên mấy ngọn cây trong chốc lát rồi tan vào sương khói.

Ngày xưa ở làng, hầu như gian bếp nhà nào cũng được bố trí giống nhau. Dãy nhà ba gian ở vị trí đầu tiên dùng để thờ cúng, là không gian tiếp khách và sinh hoạt của những người đàn ông trong gia đình. Nhà dưới, nhà ngang là nơi ăn uống, sắp đặt chạn gác, thùng phuy, là nơi ngủ nghỉ của cánh phụ nữ, trẻ con. Còn gian bếp là một khu nấu nướng được trổ ra hướng vườn, áp sát vào khu nhà ngang. Khu chái này thường có hai lối cửa ra vào, cánh cửa thứ nhất nối thông vào khu nhà ngang tiện cho người trong nhà đi lên đi xuống. Cánh cửa thứ hai thường là lối đi chính của những người phụ nữ chuyên phụ trách chuyện củi lửa, bếp núc. Mọi người sẽ ra vườn nhặt củi, hái rau, sẽ ra ang nước, giếng để rửa cá, rửa thịt, múc nước theo lối này.

Trước thực trạng một số vụ ngộ độc thực phẩm tại các bếp ăn tập thể, đặc biệt là bếp ăn ở các trường học gây ảnh hưởng tới sức khỏe của học sinh xảy ra trên cả nước thời gian qua, UBND TP. Huế đã thành lập đoàn kiểm tra, kiểm tra các bếp ăn tập thể tại các trường tiểu học, mầm non, cơ sở mầm non dân lập, tư thục có bán trú trên địa bàn.

Tháng Mười, những cơn gió lành lạnh vi vút cửa sổ bên nhà, lớp bùn đất, cây cối ngổn ngang sau trận bão đang nằm chờ tay người dọn. Mẹ đứng ngồi không yên, ra vào liên tục. Chiếc nón lá ngấm nước bao ngày nay, đã đen và có dấu hiệu mốc. Mùi ẩm ướt bay khắp gian nhà vừa mới được chút nắng le lói chiếu qua. Cứ thế rồi tháng Mười đến, mang theo những mong manh ùa về nơi căn bếp ám mùi khói chiều. Dàn củi được mẹ sắp ngay ngắn, củi tươi, củi khô để tách riêng, củi lớn mẹ dùng để nấu bánh, chạy mối buổi sáng sớm.

Mỗi khi mùa đông gõ cửa, trong tâm trí tôi lại hiện về những kỷ niệm gắn liền với căn gác bếp nhỏ bé của ngoại, nơi đã từng là trái tim của ngôi nhà, lưu giữ biết bao ký ức ngọt ngào và thân thương.