 |
|
Cục Hàng không Việt Nam đánh giá nguy cơ thiếu hụt nhiên liệu hàng không cung cấp cho hãng hàng không Việt Nam ngay từ đầu tháng 4/2026
|
Theo Hiệp hội Vận tải hàng không quốc tế - IATA, giá Jet A-1 tăng sẽ khiến chi phí khai thác của các hãng hàng không sẽ đội thêm 50-60% và nếu giá Jet A-1 tăng đến mức 200USD/thùng trở lên thì chi phí của hãng hàng hàng không sẽ tăng trên 70%.
Tình hình nguồn cung dầu thô căng thẳng cũng khiến các nhà máy lọc dầu châu Á (đối tác cung cấp chính của Việt Nam) phải cắt giảm công suất và các nước cấm xuất khẩu sản phẩm để đảm bảo nguồn cung trong nước. Hiện tại, hầu hết nhà cung cấp, nhà máy trong khu vực không có hàng sẵn. Các nước có năng lực sản xuất xuất khẩu lớn và các nhà máy lớn đều đã và có nguy cơ phải giảm, ngừng xuất khẩu bán hàng (bao gồm cả Hàn Quốc, Nhật Bản) dẫn đến tình trạng tranh mua, đẩy giá lên cao.
Bên cạnh đó, các chi phí vận tải - bảo hiểm được dự báo sẽ tăng vọt. Các chi phí tài chính tăng cao do trị giá các lô hàng hiện đã tăng gấp 3 lần so với tháng 2, hạn mức tín dụng tại các ngân hàng bị tụt nhanh chóng gây nên khó khăn cho công tác mua hàng.
Cục trưởng Cục Hàng không Việt Nam Uông Việt Dũng cho biết, với tính chất phức tạp, chưa xác định thời điểm kết thúc, có thể thấy vận tải hàng không sẽ phải đối mặt với tình hình hết sức khó khăn trong các tháng tới đây do việc tăng giá nhiên liệu, sụt giảm nhu cầu du lịch, giao thương trực tiếp, đứt gãy chuỗi cung ứng hàng hóa và việc siết chặt chi tiêu của người dân.
Nguy cơ thiếu nguồn cung từ tháng 4/2026
Hiện tại Việt Nam đang có 5 đơn vị cung cấp nhiên liệu hàng không là Công ty TNHH MTV Nhiên liệu Hàng không Việt Nam (Skypec), Công ty cổ phần Nhiên liệu bay Petrolimex (Petrolimex Aviation), Công ty cổ phần Thương mại Xăng dầu Tân Sơn Nhất, Công ty cổ phần Dịch vụ nhiên liệu hàng không Nội Bài và Công ty cổ phần Tập đoàn Nhiên liệu hàng không Đông Dương.
Trong đó, Skypec và Petrolimex Aviation là hai đơn vị chủ lực, cung cấp phần lớn nhiên liệu hàng không cho các hãng hàng không Việt Nam và nước ngoài khai thác tại Việt Nam.
Theo báo cáo của Skypec và Petrolimex Aviation, các đơn vị này đảm bảo được việc cung cấp xăng dầu cho các hãng hàng không đến hết 31/3/2026 theo kế hoạch và hợp đồng. Mặc dù các đơn vị đã triển khai việc mua hàng để phục vụ cho tháng 4/2026, tuy nhiên, các đối tác cung cấp đang trì hoãn việc giao hàng vì nhiều lý do và có thể áp dụng ngay điều khoản bất khả kháng (Force Majuere) để chấm dứt hợp đồng.
Do vậy, Cục Hàng không Việt Nam đánh giá nguy cơ thiếu hụt nhiên liệu hàng không cung cấp cho hãng hàng không Việt Nam ngay từ đầu tháng 4/2026 và các tháng tiếp theo là hiện hữu.
Hiện tại, Skypec, Petrolimex Aviation, Tapetco đang tìm kiếm các nguồn cung cấp khác, chấp nhận mức giá cao để phục vụ cho kế hoạch sản xuất kinh doanh trong tháng 4/2026 và các tháng sau đó, tuy nhiên trong bối cảnh hiện tại, việc tìm được nhà cung cấp mới là khó khả thi.
Đối với các hãng hàng không Việt Nam, giá nhiên liệu chiếm tỷ trọng rất lớn trong chi phí vận hành.Thông thường chi phí nhiên liệu bay đang chiếm khoảng 35-40% tổng chi phí vận hành của các hãng hàng không, tùy thuộc vào độ tuổi đội bay, hiệu suất khai thác và loại đường bay.
Việc phải điều chỉnh lộ trình bay tránh không phận đóng (bay xa thêm, bay vòng) cũng làm tăng thời gian bay, tiêu hao nhiên liệu, chi phí làm thêm giờ của tổ bay và bảo dưỡng, sẽ càng làm giảm lợi nhuận của hoạt động kinh doanh hàng không. Ngoài ra, chi phí gián tiếp cũng gia tăng: phí bay qua hành lang thay thế và phụ phí rủi ro bảo hiểm bay đều tăng vọt do đứt gãy chuỗi cung ứng năng lượng.
Theo báo cáo của Tổng công ty Hàng không Việt Nam (VNA), VietJetAir, Sun PhuQuoc Airways... với mức giá dầu Jet A-1 khoảng 200-230USD/thùng như những ngày vừa qua, chi phí khai thác của VNA sẽ tăng thêm khoảng 50-60%/tháng so với trước xung đột.
Trong khi đó, con số này của Sun PhuQuoc là 30%; VietJet Air với quy mô khai thác như hiện tại cùng mức giá Jet A-1 như trên, chi phí khai thác của hãng sẽ tăng thêm 2 nghìn tỷ đồng/tháng.
Giá nhiên liệu tăng cao khiến các đường bay không còn hiệu quả, nhiều đường bay sẽ rơi vào tình trạng càng bay càng lỗ do không bù đắp được chi phí nhiên liệu phát sinh, do vậy các hãng hàng không Việt Nam đang phải rà soát lại hoạt động khai thác, bố trí xắp xếp lại lịch bay từ tháng 4/2026 để giảm tiêu hao nhiên liệu cũng như tránh việc hủy chuyến do bị gián đoạn cung ứng nhiên liệu hàng không.
Các cảng hàng không, các đơn vị cung cấp dịch vụ phục vụ mặt đất cũng chịu tác động lớn đến hoạt động khai thác trước nguy cơ sụt giảm số chuyến bay, chi phí dầu Diesel tăng đột biến dẫn đến chi phí vận hành phương tiện, thiết bị tại cảng hàng không tăng cao.
Để ứng phó với việc giá nhiên liệu tăng cao, Cục Hàng không Việt Nam đề nghị các doanh nghiệp cung cấp nhiên liệu hàng không tiếp tục tìm kiếm nguồn cung mới; đồng thời điều phối hiệu quả tồn kho giữa các kho trong mạng lưới toàn quốc. Các đơn vị cũng cần làm việc với hai nhà máy lọc dầu Dung Quất và Nghi Sơn nhằm tăng khối lượng mua từ nguồn nội địa trong khả năng cho phép.
Đối với các hãng hàng không, Cục Hàng không yêu cầu chủ động xây dựng phương án sản xuất kinh doanh phù hợp, giảm thiểu thua lỗ và rủi ro mất cân đối dòng tiền theo diễn biến của chiến sự và kịch bản giá nhiên liệu.
Các hãng cần rà soát kế hoạch khai thác, đặc biệt là các đường bay nội địa theo từng giai đoạn và nhu cầu thực tế của thị trường; đồng thời phối hợp với các doanh nghiệp cung cấp nhiên liệu để đánh giá nhu cầu sử dụng Jet A-1, bảo đảm sản lượng tra nạp phù hợp và tăng cường điều phối nguồn cung.
Bên cạnh đó, các hãng hàng không cần tối ưu hóa chi phí, duy trì mạng đường bay và kế hoạch bay hợp lý; đồng thời phối hợp với ngành du lịch nghiên cứu mở mới hoặc tăng tần suất các đường bay tới những thị trường tiềm năng như châu Mỹ, châu Phi, châu Úc, Đông Âu, Ấn Độ, Nhật Bản và Hàn Quốc.
Các hãng cũng được yêu cầu thực hiện nghiêm chế độ thanh toán để bảo đảm nguồn lực tài chính cho các doanh nghiệp cung cấp nhiên liệu chuẩn bị nguồn hàng; đồng thời duy trì chất lượng dịch vụ tương xứng với việc tiết giảm chi phí, tăng cường công khai, minh bạch thông tin và chủ động truyền thông, kịp thời giải đáp kiến nghị của hành khách.
Cục Hàng không Việt Nam cũng đề nghị Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) cùng các doanh nghiệp tại cảng hàng không như Vân Đồn, Phú Quốc nghiên cứu giảm giá, phí và giãn thời hạn thanh toán cho các hãng hàng không, tương tự giai đoạn dịch Covid-19; đồng thời xây dựng phương án bố trí đậu tàu bay và phục vụ mặt đất trong trường hợp các hãng phải cắt giảm khai thác do thiếu nhiên liệu.
Đối với Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam (VATM), Cục Hàng không đề nghị tiếp tục nghiên cứu, đề xuất các phương án điều hành bay hiệu quả nhằm rút ngắn thời gian bay cho các hãng hàng không.
Bên cạnh đó, Cục Hàng không Việt Nam cho biết sẽ triển khai cơ chế miễn trừ đối với việc sử dụng giờ hạ, cất cánh (slot) tại các cảng hàng không cho những hãng bị ảnh hưởng bởi chiến sự tại Trung Đông.
Đề xuất giảm thuế, phí, hỗ trợ tín dụng cho doanh nghiệp hàng không
Trước diễn biến phức tạp của tình hình chiến sự và xu hướng giá nhiên liệu gia tăng, nhằm giảm thiểu tác động và bảo đảm khả năng duy trì hoạt động khai thác của các hãng hàng không Việt Nam, Cục Hàng không Việt Nam kiến nghị việc miễn 100% thuế bảo vệ môi trường đối với nhiên liệu bay đến hết tháng 5/2026; bổ sung nhiên liệu bay vào danh mục hàng hóa được giảm thuế VAT từ 10% xuống mức phù hợp; cho phép áp dụng phụ thu nhiên liệu đối với vé máy bay nội địa với cơ chế điều chỉnh linh hoạt theo biến động giá Jet A-1. Đồng thời, xem xét điều chỉnh giá trần trên các đường bay nội địa trong trường hợp cần thiết để duy trì hoạt động khai thác của các hãng hàng không.
Song song với các giải pháp về chính sách, Cục Hàng không đề xuất thiết lập cơ chế làm việc cấp cao với các quốc gia đang áp dụng biện pháp hạn chế xuất khẩu nhiên liệu như Thái Lan và Trung Quốc, nhằm tạo điều kiện để các doanh nghiệp Việt Nam thực hiện các hợp đồng mua nhiên liệu Jet A-1 đã ký và tìm kiếm nguồn cung trong thời gian tới. Đồng thời, xem xét giảm 50% một số loại phí trong lĩnh vực hàng không như phí cất hạ cánh và phí điều hành bay, tương tự giai đoạn dịch Covid-19.
Đối với các bộ, ngành liên quan, Cục Hàng không đề nghị Bộ Tài chính tiếp tục nghiên cứu các cơ chế hỗ trợ về thuế, phí; Ngân hàng Nhà nước xem xét tăng hạn mức tín dụng và bảo lãnh L/C cho các doanh nghiệp cung cấp nhiên liệu hàng không nhằm đảm bảo nguồn cung và hỗ trợ các hãng hàng không duy trì hoạt động.
Ngoài ra, Cục Hàng không đề nghị Bộ Công Thương thúc đẩy mở rộng nguồn cung, đồng thời chỉ đạo các nhà máy lọc dầu trong nước như Dung Quất và Nghi Sơn tăng tối đa công suất sản xuất Jet A-1.