Sản xuất phân lân nano từ than bùn, xương động vật và ứng dụng sản xuất nông nghiệp tốt

GS.TS. Đinh Quang Khiếu, chủ nhiệm đề tài báo cáo kết quả thực hiện đề tài

Sau 2 năm thực hiện (từ tháng 8/2023 đến tháng 7/2025), đề tài đã hoàn thành các nội dung công việc so với yêu cầu đề ra. Nhóm nghiên cứu đã đánh giá được hiện trạng các mỏ than bùn trên địa bàn thành phố Huế, gồm 3 khu mỏ với tổng diện tích hơn 149 ha, trữ lượng tài nguyên dự báo hơn 1,85 triệu tấn. Thành phần hóa học của than bùn tại các mỏ rất phong phú, đa dạng là nguồn dinh dưỡng thiết yếu cho cây trồng, có 2 thành phần chính chiếm tỷ lệ cao nhất là humic acid (chiếm gần 17,8%) và hàm lượng mùn trung bình (chiếm 30,86%).

Nghiên cứu về xương động vật, nhóm thực hiện đề tài đã xác định được thành phần hóa học chính của xương là Ca, P chiếm tỷ lệ cao. Việc tái chế chất thải thành vật liệu hữu dụng có thể thay thế các thành phần đang phải khai thác tài nguyên hiện nay như nguồn phân bón phosphorus, đem lại một nguồn phân bón phosphorus sạch, có khả năng cố định kim loại nặng trên đất và sửa đổi đất hữu ích.

Đề tài cũng đã xây dựng quy trình điều chế humic acid từ than bùn, đây là một giải pháp thay thế tốt để khắc phục đất bị xói mòn, giảm chi phí, không để lại dư lượng gây ô nhiễm, dễ cung cấp chất dinh dưỡng cho đất và cây trồng. Nghiên cứu thành công quy trình điều chế và sản xuất phân lân nano hữu cơ từ than bùn và xương động vật. Một huyền phù phân bón nano hydroxylapatite đồng nhất và ổn định bao gồm các hạt nano hydroxyapatite ổn định chitosan hòa tan trong nước và các chất humic chiết xuất từ than bùn đã được thực hiện. Loại phân bón này làm tăng đáng kể quá trình quang hóa, dẫn đến chất lượng cây trồng (mô hình cây dưa lưới) được cải thiện về mặt vitamin C, đường so với mẫu đối chứng đối với cây dưa lưới. 

Hội đồng đánh giá cao hiệu quả đề tài cũng như các nội dung yêu cầu thực hiện nhiệm vụ KH&CN

Kết quả thực hiện, nhóm đề tài đã ứng dụng thành công mô hình sử dụng phân lân nano hữu cơ cho cây dưa lưới và cây lạc theo tiêu chuẩn VietGAP tại xã Vinh Lộc và xã Đan Điền. Kết quả năng suất dưa lưới thu được tăng lên so với mô hình đối chứng là 22,2%, chất lượng tốt hơn, hiệu quả kinh tế đạt trên 15%. Kết quả năng suất cây lạc tăng 22% so với đối chứng. Hiệu quả kinh tế mang lại khi sử dụng phân lân nano hữu cơ cho canh tác lạc cao hơn so với đối chứng là 20%.

Ngoài một số ý kiến đề xuất chỉnh sửa để hoàn thiện báo cáo kết quả đề tài của các thành viên phản biện, đề tài được hội đồng đánh giá cao, vì có ý nghĩa khoa học và giá trị thực tiễn. Nhiều ý kiến cho rằng cần chuyển giao kết quả nghiên cứu đề tài đến doanh nghiệp để hoàn thiện quá trình thương mại hóa sản phẩm nghiên cứu, sớm đưa kết quả nghiên cứu ứng dụng vào thực tiễn, đem lại lợi ích thiết thực về kinh tế, môi trường và xã hội.